ديارهم جاثمين . و قولهم : دامت ظلة الظل يعنى پايدار باد آنچه را كه در سايهء آن زيست توان كرد .
ظلظل
(
zolzol
) ا . ع . كشتيها .
ظلظلة
(
zolzolat
) ا . ع . واحد ظلظل يعنى يك كشتى .
ظلع
(
zal '
) ا . ع . شأن و حالت .
المثل : لا يربع على ظلعك من ليس يحزنه امرك يعنى باهتمام شأن تو نرسد مگر غمخوار تو . و يق : اربع على ظلعك ( بصيغة الامر ) يعنى بازدار خود را از كارى كه طاقت آن ندارى زيرا كه ضعيف و ناتوان هستى . و ارق على ظلعك يعنى جهد در كارى كن كه توانائى و نرمى و مرافقت كن با تن خود . و يق : ارقأ على ظلعك يعنى خاموش باش بر عيبى كه دارى . و نيز مىگويند :
ق على ظلعك درصورتىكه در شخص عيبى باشد و مىخواهند او را زجر كنند يعنى نگاهدار عيب خود را و افشا مكن . و نيز مىگويند :
ارق على ظلعك . مر . رقى . و نيز مىگويند : ارق على ظلعك ان تهاضا يعنى مداوا كن نفس خود را و حفظ كن آن را تا احمق نشود .
ظلع
(
zal '
) م . ع . ظلع البعير ظلعا ( از باب فتح ) : لنگيد آن شتر در رفتن و خميد .
و ظلعت الارض باهلها : تنگى كرد زمين بر اهل خود از جهة بسيارى و كثرت آنها .
و ظلعت الكلبة : گشن خواه شد آن سگ ماده . و ظلع عن الحق : ميل كرد از حق .
ظلع
(
zala '
) م . ع . ظلعت الارض باهلها ظلعا ( از باب سمع ) : تنگى كرد زمين بر اهل ( لغة فى ظلعت ) .
ظلف
(
zalf
) ا . ع . باطل . و ناچيز . و مباح و روا . و تنگى زندگانى .
ظلف
(
zalf
) م . ع . ظلف نفسه عن كذا ( از باب ضرب ) : بازداشت نفس خود را از آنكه بكند آن كار را و يا بيارد آن را . و ظلف القوم : پيروى كرد آن گروه را . و ظلف الشاة : برسم آن گوسپند زد . و ظلف اثره ظلفا ( از باب نصر و ضرب ) : پوشيد و ناپديد كرد اثر پاى را تا كسى پيروى او نكند و يا در زمين درشت رفت تا اثر نكند .
ظلف
(
zelf
) ا . ع . سم شكافته مانند سم گاو و گوسپند و جز آن . ج : ظلوف و اظلاف .
و حاجت و نياز . و پيروى در رفتار و جز آن .
و مراد و مقصد . يق : وجد ظلفه : يافت مراد خود را . و نيز چراگاه موافق : يق :
وجدت الشاة ظلفها : يافت آن گوسپند چراگاه موافق ميل خود . و ظلف النفس :
خلوص و پاكى نفس و بىريائى آن .
ظلف
(
zolf
) و (
zolof
) ع . ج . ظليف .
ظلف
(
zalaf
) ا . ع . سختى معيشت و زندگانى . و همه و كامل و تمام . يق : اخذه بظلفه : گرفت همهء آن را .
ظلف
(
zalaf
) م . ع . ظلفت الارض ظلفا ( از باب سمع ) : درشت گرديد آن زمين .
و ظلف عنه : بازايستاد از آن .
ظلف
(
zalaf
) و (
zalef
) ص . ع . مكان ظلف : جاى بلند از آب و گل و لاى . و كذلك :
مكان ظلف .
ظلف
(
zalef
) ا . ع . ج . ظلفة .
ظلف
(
zollaf
) ص . ع . ظلوف ظلف :
سمهاى درشت و سخت .
ظلفا
(
zalfan
) و (
zalafan
) ا . ع . ذهب دمه ظلفا : برايگان گرفت خون او . و كذلك : ظلفا .
ظلفاء
(
zalf '
) ا . ع . سنگ سخت . و زمين دراز برابر و گسترده .
ظلفات
(
zalef t
) ا . ع . ج . ظلفة .
ظلفة
(
zalfat
) و (
zalefat
) ا . ع .
نشانى است مر شتر را .
ظلفة
(
zalefat
) ا . ع . يكى از چهار چوب پالان شتر كه بر دو پهلوى شتر واقع مىشوند و چون پالان را بر زمين نهند اطراف زيرين آن به زمين مىرسد . ج : ظلف و ظلفات .
ظلفة
(
zalefat
) ص . ع . امراة ظلفة النفس : زنى كه نفس خود را عزيز داند و شرف خود را حفظ كند .
ظلفة
(
zalfat
) و (
zalafat
) و (
zalefat
) ص . ع . ارض ظلفة : زمين درشت كه اثر نگيرد و كذلك البواقى .
ظلفتان
(
zalfet ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه دو چوب وسط و يا دو چوب مؤخر پالان شتر .
ظلگستر
(
zel - gostar
) ص . پ .
سايهانداز .
ظلل
(
zalal
) ا . ع . آب زير درختان كه آفتاب بدان نرسد .
ظلل
(
zolal
) ع . ج . ظلة .
ظلم
(
zalm
) ا . ع . برف . و آب دارى دندان و صفا و درخشندگى آن كه از شدت سپيدى در جرم دندان سياهى مانندى نمايان گردد همچو جوهر شمشير . ج : ظلوم .
ظلم
(
zalm
) م . ع . ظلم ظلما ( از باب نصر ) : در غير جاى خود گذاشت چيزى را .
ظلم
(
zalm
) و (
zolm
) م . ع . ظلمه ظلما و ظلما و مظلمة ( از باب ضرب ) :
ستم كرد او را . و گذاشت آن را در غير موضع خود . يق : من اشبه اباه فما ظلم اى ما وضع الشبه فى غير موضعه . و ظلمه حقه : كم كرد حق او را . قوله تعالى :
وَ لَمْ تَظْلِمْ مِنْهُ شَيْئاً
اى لم تنقص .
و ظلم الارض : كند زمين را در غير