تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2280

مساهمون:

ص٢٢٨٠
مردمان ظالم و ستم كننده و ظلم كننده و تعدى نماينده .

ظلميت

(
zolmiyyat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تعدى و جور و زبردستى ضد عدالت .

ظلوف

(
zoluf
) ع . ج . ظلف .

ظلول

(
zolul
) ا . ع . ج . ظل .

ظلول

(
zolul
) م . ع . ظل ظلا و ظلولا . مر . ظل .

ظلوم

(
zalum
) ص . ع . سخت ستمگار . و كسى كه چيزى را در غير موضع خود گذارد . و بسيار جفا كار و بيرحم و غير عادل .

ظلوم

(
zolum
) ع . ج . ظلم . و ج . ظلم .

ظليت

(
zelliyyat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سايه‌دارى .

ظليف

(
zalif
) ا و ص . ع . بدحال . و خوار و ذليل . و جاى سخت . و كار دشوار . و بلاى شديد . و سختى و درشتى . و بن گردن . ج : ظلف (
zolf
) و ظلف (
zolof
) . و ظليف النفس : پاكى و خلوص نفس . و اخذه بظليفه : گرفت همهء آن را و تمام آن را .

ظليفا

(
zalifan
) ا . ع . مفت و رايگان . يق : ذهب به ظليفا : مفت و بىبها برد آن را .

ظليفة

(
zalifat
) ا . ع . همه و تمام و كامل از هر چيز . يق : اخذه بظليفته : گرفت همهء آن را و تمام آن را .

ظليل

(
zalil
) ص . ع . سايه‌دار . و مكان ظليل : جاى با سايه و پيوسته سايه و سرد و خنك . و ظل ظليل بطور مبالغه گويند .

ظليلة

(
zalilat
) ا . ع . استاد نگاه آب در پائين سيل رودبار . و مرغزار بسيار درخت ج : ظلائل .

ظليم

(
zalim
) ا . ع . شترمرغ نر . ج : ظلمان و ظلمان . و شيرى كه پيش از چغرات شدن خورده شود . و خاك كه از زمينى بيرون آورند كه بكر باشد و پيش از اين كنده نشده باشد . و نام دو ستاره . و نام چندين اسب .

ظليم

(
zellim
) ص . ع . بسيار ستم .

ظليمة

(
zalimat
) ا . ع . دادخواهى . و شيرى كه پيش از چغرات و يا سر شير گرفتن خورده شود . يق : سقانا ظليمة طيبة .

ظمء

(
zem '
) ا . ع . تشنگى . و آرزومندى . و مدت ميان دو نوبت آب خوردن شتر . و مدت ميان دو بار آوردن شتران را بر آبخور . ج : اظماء . و ظمء الحيوة : از وقت ولادت تا هنگام مرگ . و ما بقى منه الاظمء الحمار يعنى باقى نماند از آن مگر اندكى لانه ليس شيئ اقصر ظمأ من الحمار .

ظمأ

(
zama '
) م . ع . ظمى ظما و ظماء و ظماءة ( از باب سمع ) : تشنه گرديد و يا سخت تشنه شد . و ظمئ اليه : آرزومند وى گرديد .

ظماء

(
zam '
) م . ع . ظمئ ظمأ و ظماء . مر . ظمأ .

ظماء

(
zem '
) ص . ع . ان فصوصه لظماء يعنى پيوندگاه‌هاى او سست و پر گوشت نيستند .

ظماء

(
zem '
) و (
zom '
) ع . ج . ظمآن .

ظماءة

(
zam 'at
) ا . ع . ظماءة الرجل : سيرت بد مرد و طبيعت زشت آن و بىانصافى آن دربارهء هم صحبتان خود .

ظماءة

(
zam 'at
) م . ع . ظمئ ظمأ و ظماء و ظماءة . مر . ظمأ .

ظمآن

(
zam ' n
) ص . ع . تشنه . ج : ظماء و ظما و ظمآنون .

ظمآنة

(
zam ' nat
) ص . ع . مؤنث ظمآن .

ظمآنون

(
zam ' nuna
) ع . ج . ظمآن .

ظمأى

(
zam '
) ص . ع . مؤنث ظمآن يعنى زن تشنه . و ريح ظمأى : باد گرم و خشك و عطش آورنده .

ظمخ

(
zemax
) و (
zemx
) ا . ع . درخت انجير ( بلغت طى ) . و درختى مانا بدرخت چنار .

ظمخة

(
zemaxat
) و (
zemxat
) ا . ع . واحد ظمخ : يك درخت انجير و يك درخت چنار .

ظمى

(
zam
) ا . ع . كمى خون بن دندان و نيلگونى لبها .

ظمى

(
zam
) م . ع . ظميت الشفة ظمى ( از باب سمع ) : كم خون و لاغر گرديد لب .

ظمئ

(
zame '
) ص . ع . تشنه .

ظمياء

(
zamy '
) ص . ع . شفة ظمياء : لب نيلگون لاغر و پژمرده . و لثة ظمياء : گوشت بن دندان كم خون . و عين ظمياء : چشم باريك پلك . و ساق ظمياء : ساق لاغر و كم گوشت . و ناقة ظمياء : ماده شتر سياه . و يق : امراة ظمياء اللثات . و كذلك : امراة ظمياء الشفة و العين و الساق .

ظمئة

(
zame'at
) ص . ع . زن تشنه ( مؤنث ظمئ ) .

ظن

(
zann
) ا . ع . گمان خلاف يقين يعنى طرف راجح از دو طرف اعتقاد غير جازم و گاه بمعنى علم و يقين و گاه بمعنى كذب و تهمت . ج : ظنون و اظانين .

ظن

(
zann
) م . ع . ظنه كذا ظنا ( از باب نصر ) : گمان برد آن را و يا دانست آن را اين چنين و اين فعل از افعالى است است كه دو مفعول لازم دارد . تقول : ظننتك زيدا و ظننت زيدا اياك . و قوله تعالى :
وَ ظَنَّ داوُدُ
يعنى دانست