و سگ مادهء آزمند نر كه سگان در پى آن افتاده نگذارند خواب كند . المثل : لا انام حتى ينام ظالع الكلاب و اين مثل را دربارهء شخصى گويند كه از امور خود غافل نشود .
ظالعة
(
z le'at
) ص . ع . مؤنث ظالع .
ظالم
(
z lem
) ا و ص . ع . ستمگار . و كسى كه چيزى را در غير موضع خود گذارد .
ج : ظلام و ظلمة و ظالمون . و كسى كه شير را قبل از گرفتن سر شير بياشامد . و نوعى از گياه كه شاختر و نرم و تازهء دراز دارد . و ابو الاسود ظالم بن عمر و بن سفيان دئلى :
از كبار تابعين و از اصحاب حضرت امير المؤمنين على بن ابي طالب كه در جنگ صفين با آن حضرت بود و هو اول من تكلم فى النحو بعد على عليه السلام .
ظالم
(
z lem
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ستمگر و جفاكار و جابر و بيداد و بيرحم و سنگدل و خونريز و متعدى و موذى و مردم آزار .
ج : ظالمان .
ظالمان
(
z lem n
) پ . ج . ظالم .
ظالمانه
(
z lem ne
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور ظلم و تعدى . و وحشيانه .
ظالمگداز
(
z lem - god z
) ص .
پ . براندازنده ظالم .
ظالمون
(
z lemuna
) ع . ج . ظالم .
ظالمين
(
z lemin
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مردمان ظالم و ستمگر .
ظأم
(
za'm
) ا . ع . هر سخنى . و بانگ و غوغا . و شوى خواهر مرد .
ظأم
(
za'm
) م . ع . ظأم جاريته ظأما ( از باب فتح ) : جماع كرد با كنيزك خود .
ظام
(
z m
) ا . ع . آواز و غوغا و بانگ ( لغة فى الظاب ) .
ظان
(
z nn
) ص . ع . گمانكننده و پندارنده و خيالكننده .
ظاهر
(
z her
) ا و ص . ع . پيدا و هويدا خلاف باطن و آشكار . و غالب . و يكى از نامهاى بارىتعالى . و ظاهر القرآن : خلاف باطن آن . و قولهم : هذا امر ظاهر عنك عاره اى زائل . و ظاهر المدينة :
بيرون شهر . و الظاهر بامر الله : لقب محمد پسر ناصر لدين اللّه سى و پنجمين خليفهء عباسى كه پس از نه ماه خلافت در سال 623 هجرى وفات كرد .
ظاهر
(
z her
) ص و م ف . پ . - مأخوذ از تازى - واضح و چمر و پيدا و هويدا و آشكار . و روشن و تابان . و محقق .
و عيان و نمايان . و بيرون و خارج . و روى و سطح بيرونى و خارجى . و خلاف باطن . و ظاهر كردن : آشكار كردن .
و خارج كردن . و عرضه نمودن و نمودن .
و بيرون آوردن . و صورت ظاهر :
نمايش و آنچه از هر چيزى نمايان و مشهود بود . و روى هر چيزى . و على الظاهر :
بطور آشكار .
ظاهرا
(
z heran
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور خارج . و عموما . و بطور واضح و بطور آشكار و عيان . و محققا .
و بطور راستى .
ظاهربين
(
z her - bin
) ص . پ . كسى كه فقط ظاهر چيزى را مىبيند و از باطن آن بىخبر است .
ظاهرپرست
(
z her - parast
) ص .
پ . ظاهربين .
ظاهرة
(
z herat
) ا . ع . آبخور كه آب آن را بنيم روز خورند . و نيم روز . و آبخورى شتران در نيمروز . و قوم و قبيلهء شخص . و فلان يورد ابله الظاهرة :
فلان شتران خود را در نيم روز وارد مىكند بر آب . و جاءنا فى ظاهرته اى فى عشيرته .
ظاهرة
(
z herat
) ص . ع . ابل ظاهرة : شترانى كه در نيمروز وارد آبخور شوند . و عين ظاهرة : چشم بيرون جسته .
ظاهرة
(
z here
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - ظاهر و آشكار و هويدا . و خارجى .
ظاهرى
(
z heri
) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - هويدا و آشكار . و نمايش . و خارجى .
ظاهريت
(
z heriyyat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هويدائى و آشكارائى و بروز و وضوح .
ظباء
(
zeb '
) ع . ج . ظبى و ظبية .
ظبأة
(
zab'at
) ا . ع . كفتار مادهء لنگ .
ظبات
(
zob t
) ع . ج . ظبة .
ظباظب
(
zab zeb
) ا . ع . فرياد گوسپندان .
ظباظب
(
zab zeb
) و
ظباظيب
(
zab zib
) ا . ع . ج . ظبظاب .
ظبة
(
zobat
) ا . ع . دم شمشير و طرف تيز آن . و نوك سنان . ج : اظبى و ظبات و ظبون و ظبون و ظبى .
ظبظاب
(
zabz b
) ا . ع . بيمارى . و رنج . و درد . و عيب . و آبلهء ريزه كه در چشم و رخسار حادث شود . و بانگ و فرياد .
و بانگ گوسپند . و سخن ترسانندهء بشر و بدى .
ج : ظباظب و ظباظيب . و نام پادشاهى در يمن . و ما به ظبظاب : نيست در او چيزى از درد و بيمارى و عيب و سرزنش .
ظبظبة
(
zabzabat
) م . ع . ظبظب الرجل ( مجهولا ) ظبظبة : تب زده گرديد آن مرد .
ظبون
(
zobuna
) و (
zebuna
) ع . ج .
ظبة .
ظبى
(
zaby
) ا . ع . آهوى نر . ج : اظبى