تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1647

مساهمون:

ص١٦٤٧

رده

(
radde
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ناسزا و دشنام . و رده گفتن : ناسزا گفتن و بد گفتن ببزرگان و پيشوايان دين .

رده

(
roddah
) ع . ج . ردهة .

ردهة

(
radhat
) ا . ع . مغاكى در زمين بلند درشت و يا در سنگ كه آب در وى گرد آيد . ج : رده و رداه و رده (
roddah
) . و پشته مانندى از زمين درشت سنگناك . ج : رده . و خانه‌اى بزرگترين خانه‌ها . و هر سنگ كه در ته آب باشد . و آب برف . و جامهء كهنهء بد باف . الحديث : انه عليه السلام ذكر المقتول بنهروان فقال شيطان الردهة قيل فى ذى الثدية و قيل اراد معاوية بن ابى سفيان لما انهزم اهل الشام يوم صفين .

ردى

(
radi
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - پست و زشت و بد .

ردى

(
rady
) م . ع . ردى الفرس رديا و رديانا ( از باب ضرب ) : جهجهان رفت آن اسب . و يا نوعى از رفتار ميان رفتن و دويدن . و ردى الغراب : جهجهان رفت آن زاغ . و ردت الجارية : يك پا برداشته با پاى ديگر جهجهان رفت آن دختر در وقت بازى . و ردى الشيئ : بشكست آن چيز را و ريزه ريزه كرد . و ردت غنمه : بسيار شدند گوسپندان او . و ردى زيد على الخمسين : فزون شد مال زيد بر پنجاه . و ردى فلانا : كوفت فلان را . و ردى فلانا بحجر : سنگ انداخت فلان را . و ردى فلان : برفت فلان . و ما ادرى اين ردى : نمىدانم كجا رفت . و ردى فى البئر : فرو افتاد در چاه .

ردى

(
radi
) ص . ع . رجل رد : مرد هالك .

ردى

(
rad
) ا . ع . هلاكى . و ج . رداة .

ردى

(
rad
) م . ع . ردى ردى ( از باب سمع ) : هلاك گرديد .

ردى

(
raddi
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - دور كرده شده و دفع كرده شده و رانده شده . و چيزهاى قبول نشده و رد شده .

ردى

(
rodd
) ا . ع . زن مطلقه كه بخانهء پدر و مادر خود برگردد .

ردى

(
radiyy
) ص . ع . بد و بىقدر . و ردى الطبع : پست طبيعت و فرومايه .

ردئ

(
radi '
) ص . ع . تباه . و هيچ‌كاره . ج : اردعاء .

رديان

(
raday n
) م . ع . ردى رديا و و رديانا . مر . ردى .

ردية

(
redyat
) ا . ع . نوعى از برافگندن چادر . يقال : هو حسن الردية .

ردية

(
radiyat
) ص . ع . امراة ردية : زن هالك .

رديحا

(
rodayhan
) ا . ع . زمانهء دراز .

رديد

(
radid
) ص . ع . رجل رديد : مرد قبيح و زشت . ج : ردد . و سحاب رديد : ابر باران ريخته .

رديدى

(
reddid
) م . ع . رده رديدى . مر . رد .

رديس

(
reddis
) ص . ع . رجل رديس : مرد سنگ انداز . و بسيار راننده .

رديع

(
radi '
) ا . ع . تير پيكان فتاده .

رديغ

(
radiq
) ص . ع . گول . و آنكه همهء اقران خود را بر زمين اندازد .

رديف

(
radif
) ا . ع . نشينندهء سپس سوار . ج : ردافى . و ستاره‌اى نزديك نسر واقع . و ستاره‌اى كه از مشرق برآيد بعد فروشدن رقيب آن در مغرب . و ستارهء ناظر و مقابل ستارهء طالع . و كسى كه مىآورد تير خود را پس از فايق آمدن بر يكى از قمار بازان و يا بر دو نفر از آنها و مىخواهد داخل كند تير خود را در تيرهاى ايشان .

رديف

(
radif
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آنكه در كنار ديگرى واقع شود و يا در زير دست و يا عقب كسى باشد و يا راه رود و يا سوار شود . و هر دو و يا چند چيز كه در پهلوى هم واقع شوند . و باصطلاح عروض لفظ مكررى كه در آخر ابيات و مصرعها در آورند و پساوند نيز گويند . و رديف سرطان : برج اسد .

رديم

(
radim
) ص . ع . ثوب رديم : جامهء كهنه . ج : ردم .

رديم

(
radim
) ا . ع . نام دلاورى سمى لعظم خلقه .

رديمة

(
radimat
) ا . ع . كرانهء دو جامهء بهم دوخته . ج : ردم .

ردينى

(
rodayniyy
) ا . ص . ع . نام شخصى كه نيزه را راست مىكرد . و رمح ردينى : نيزهء منسوب به آن شخص . و نيز ردينة نام زن مردى سمهر نام كه او نيز نيزه راست مىكرد . و رمح ردينى منسوب به آن .

ردينية

(
rodayniyyat
) ص . ع . قناة ردينية : نيزهء منسوب بر دينى و يا ردينة . مر . ردينى .

رذ

(
razz
) م . ع . رذت السماء رذا ( از باب نصر ) : باران رذاذ باريد .

رذاة

(
roz t
) ع . ج . رذى .

رذاذ

(
raz z
) ا . ع . باران نرم ريزه و باران پيوستهء ريزه كه بغبار ماند .

رذال

(
roz l
) ص . ع . ناكس و فرومايه . و بلايه از هر چيزى . ج : ارذلة .

رذال

(
roz l
) و

رذالة

(
rozlat
) ا . ع . چيزى كه بهتر و جيد آن را گرفته باشند .

رذال

(
rez l
) ع . ج . رذيل .

رذالة

(
razalat
) ا . ع . ناكسى و فرومايگى .

رذالة

(
raz lat
) م . ع . رذل رذالة و رذولة ( از باب كرم و سمع ) : دون و فرومايه گرديد .

رذالت

(
rez lat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ناكسى و فرومايگى و پستى فطرت و دون طبعى . و رذالت داشتن : ناكس و
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1647 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )