تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1646

مساهمون:

ص١٦٤٦

ردغ

(
radq
) و (
radaq
) ع . ج . ردغة و ردغة .

ردغ

(
radeq
) ص . ع . مكان ردغ : جاى گلناك .

ردغة

(
radqat
) و (
radaqat
) ا . ع . آب و گل تنك . و گلزار سخت . ج : ردغ و و ردغ . و ج ج . رداغ . و ردغة الخبال : زردابهء دوزخيان . و كذا ردغة الخبال . الحديث : من قال فى مومن ما ليس فيه وقفه الله فى ردغة الخبال حتى يخرج مما قال .

ردف

(
radf
) م . ع . ردفه ردفا ( از باب سمع و نصر ) : پيروى كرد او را و پيرو او شد . يق نزل بهم امر فردف لهم آخر اعظم منه . و منه قوله تعالى :
تَتْبَعُهَا الرَّادِفَةُ
. و ردف فلانا : سوار شد پشت سر فلان .

ردف

(
redf
) ا . ع . نشينندهء سپس سوار . و هر چه در پس چيزى لازم باشد . و ستاره‌اى نزديك نسر واقع . و سرين . و شب و روز . و جليس پادشاه كه به طرف دست راست نشيند و در همهء مصالح تا نشست و برخاست و خوردن و آشاميدن و نوعا در همه كار دويم پادشاه باشد و چون پادشاه بجنگ رود او بجايش نشيند . ج : ارداف و رداف . و باصطلاح عروض يكى از حروف علت ساكن كه در شعر پيش از حرف روى بلافاصله آرند .

ردف

(
radf
) و (
radaf
) ا . ع . انجام بد از هر كارى .

ردفان

(
redf ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه روز و شب . و دو ملاح كه در آخر كشتى باشند .

ردفى

(
radf
) ص . ع . بهم ردفى : گوسپندان ريزه كه در خريف و گرما در آخر نتاج زائيده شده باشند .

ردق

(
radaq
) ا . ع . آنچه از شكم بره و بزغالهء نوزاده و يا كره اسب نوزاده پيش از خوردن چيزى بدر آيد .

ردكا

(
radk
) ا . پ . بلغت زند راست و درست ضد كج و دروغ .

ردم

(
radm
) ا . ع . سد . ج : ردوم . قوله تعالى :
بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُمْ رَدْماً
. و آنچه برافتد از ديوار ويران و شكسته . و بانگ . و بانگ كمان . و مرد بىخير . و تيز و ضرطه . و ببانگ آوردن كمان . و دوام تب . و نوبهء تب . و دوام آب و سبزى درخت پس از خشكى . و روانى چيزى .

ردم

(
radm
) م . ع . ردمت الباب ردما ( از باب نصر و ضرب ) : سد كردم و بستم آن در را . و ردمت الثلمة : بند كردم آن رخنه را و سد كردم همهء آن را و يا ثلث آن را و يا بيشتر آن را . و نيز ردم : در پى كردن جامه . و ببانگ آوردن كمان را . و ردمت السحاب ردما ( از باب ضرب ) : ساكن و بر جاى ماند ابر . و ردمت الشجرة : برگ آورد آن درخت و سبز گرديد بعد خشك شدن . و ردم الشيئ : جارى و روان گرديد آن چيز .

ردم

(
redm
) ا . ع . نام موضعى .

ردم

(
rodom
) ع . ج . رديم . و ج . رديمة .

ردمة

(
redmat
) ا . ع . آنچه باقى ماند در خنور خرما .

ردن

(
radn
) م . ع . آواز كوفتن سلاح بر يكديگر . و دود كردن . و بر يكديگر نهادن رخت . و برهم تافتن ( و الفعل من نصر و ضرب ) .

ردن

(
rodn
) ا . ع . تريز و بن آستين . ج : اردان .

ردن

(
rodn
) ص . ع . خطية ردن : نيزهء نرم و لغزان .

ردن

(
radan
) ا . ع . تنكى . و پوست تنك كه در وى شتر بچه وقت زادن و بيرون آمدن از رحم در كشيده شده باشد . و خز . و ريسمان .

ردن

(
radan
) م . ع . ردن ردنا ( از باب سمع ) : پرا گرفت و در كشيده شد پوست بر اندام .

ردنجو

(
radanju
) ا . پ . كرمى كه پشمينه را تباه و خراب مىكند و بتازى ارضه گويند .

ردوس

(
radus
) ص ع . رجل ردوس : مرد سنگ‌انداز . و بسيار راننده .

ردوم

(
rodum
) ع . ج . ردم .

رده

(
radh
) م . ع . ردهه بحجر ردها ( از باب فتح ) : سنگ انداخت او را . و رده البيت : بزرگ و كلان ساخت خانه را . و رده فلان القوم : فلان بشجاعت و جوانمردى مهتر آن قوم گرديد .

رده

(
radh
) ع . ج . ردهة .

رده

(
radah
) ع . ج . ردهة .

رده

(
radeh
) ص . ع . رجل رده : مرد نيك سخت استوار خلقت ستيهنده و لجوج كه مغلوب نشود .

رده

(
rade
) ا . پ . صف و قطار و رجه . و رستهء آدمى و حيوانات ديگر . و چند چيز از يك جنس كه بطور انتظام پهلوى يكديگر و در يك راسته واقع شده باشند همچو دندان و دكان و خانه و جز آن . و چوبى كه در زير آن غلطكها راست كنند و بر گردن گاو بندند و بر بالاى غله‌اى كه از كاه جدا نشده باشد بگردانند .