تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1645

مساهمون:

ص١٦٤٥

رداغ

(
red q
) ع . ج . ردغة .

رداف

(
red f
) ا . ع . جاى بر نشست رديف بر ستور . ج : ردف .

ردافة

(
red fat
) ا . ع . شغل رديفى ملك مانند خلافت و در زمان جاهليت رسم تازيان بوده كه رديف در پهلوى ملك در طرف راست آن مىنشست و چون ملك شرب مىكرد پس از وى رديف مقدم بر ديگران شرب مىنمود و چون ملك بجنگ مىرفت رديف در جاى آن نشسته و حكمرانى مىكرد و چاريك از غنيمت حق رديف بود . مر . ردف .

ردافى

(
rod f
) ا . ع . سپس سوار نشيننده ( يستوى فيه الواحد و الجمع ) . و سرود گويان شتر . و يارى گران . و جاءوا ردافى اى يتبع بعضهم بعضا . و ج . رديف . و ج . ردف .

ردام

(
rod m
) ا . ع . تيز . و مرد بىخير .

ردام

(
rod m
) م . ع . نيز دادن ( و الفعل من نصر ) .

ردان

(
rad n
) پ . ج . رد يعنى رادان . و فيلسوفان .

رداه

(
red h
) ع . ج . ردهة .

ردائت

(
rad 'at
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پستى و دونى و فرومايگى . و ردائت طبع : رذالت و پستى فطرت .

ردب

(
radb
) ا . ع . راه سربسته و بن بست .

ردة

(
raddat
) ا . ع . زشتى روى . و فى وجهه ردة اى قبح مع شيئ من الجمال . الحديث : و يكون عند ذلك القتال ردة شديدة اى عطفة قدية .

ردة

(
raddat
) ا . ع . برگشتگى از دين و جز آن . و پرى پستان از شير پيش از زادن . و در آمدگى زنخ . و آواز كوه . و دوباره آب خوردن شتران . و اهل الردة : مردمان مرتد و ملحد و بىدين .

ردة

(
reddat
) م . ع . رد ردة و مردا و مردودا و ردا . مر . رد .

ردج

(
radaj
) ا . ع . سرگين بره و بزغالهء نوزاد و سرگين كرهء اسب و مانند آن كه هنوز چيزى نخورده باشد و آن مانند عقى است مر كودك را .

ردجان

(
radaj n
) م . ع . ردج ردجانا ( از باب نصر ) : رفت و گذشت .

ردح

(
radh
) م . ع . ردح البيت ردحا ( از باب فتح ) : يك شقه و يا روحه در دامن خيمه و سپس خرگاه درآورد . و نيز ردح : گرداگرد خانه را به گل گرفتن . و يقال : ما صنعت فلانة فيقال : سدحت و ردحت يعنى بسيار فرزند آورد و ثابت و بر جاى ماند در خانهء شوى . و نيز چون زن در نزد شوهر خطا كند مىگويند سدحت و ردحت و چون مردى بحاجت و مراد خود رسد مىگويند سدح و ردح .

ردح

(
radh
) ا . ع . درد سبك و خفيف .

ردح

(
radah
) ا . ع . زمان دراز . يق : اقام عنده ردحا من الدهر .

ردح

(
rodoh
) ع . ج . رداح .

ردحان

(
radh n
) ا . ع . زمان دراز . و از اعلام است .

ردحة

(
rodhat
) ا . ع . پاره‌اى زايد كه در دامن خيمه و يا سپس خرگاه درآرند . و پرده‌اى كه در آخر خيمه بيفزايند . و فراخى . يق : لك عنه ردحة اى سعة .

ردحى

(
rodhiyy
) ا . ع . تره‌فروش دهات .

ردخ

(
radx
) م . ع . ردخ راسه ردخا ( از باب فتح ) : شكست سر او را .

ردخ

(
radax
) ا . ع . گل تنك و سخت .

ردخة

(
radaxat
) ا . ع . يك قطعه از گل تنك .

ردد

(
rodod
) ص . ع . ج . رديد .

ردس

(
rads
) م . ع . ردس القوم ردسا ( از باب نصر و ضرب ) : سنگ انداخت بر آن قوم . و ردس الحائط : كوفت ديوار را بمرداس . و ردس الارض : كوفت و هموار كرد آن زمين را . و ردس الحجر الحجر : كوفته و ريزه كرد سنگ را به سنگ . و ردس بالشيئ : برد آن چيز را . و ما ادرى اين ردس هو : نمىدانم كجا رفت او .

ردع

(
rad '
) ا . ع . گردن . و زعفران . و اثرى از رنگ و بوى زعفران و از خون . و اثرى از بوى خوش در بدن . و اثر گرفتن از رنگ و بوى چيزى . يق : به ردع من زعفران او دم اى لطخ و اثر . و يقال للقتيل : ركب ردعه : بر روى افتاد در خون خود .

ردع

(
rad '
) م . ع . ردعه عنه ردعا ( از باب فتح ) : باز داشت وى را از آن ورد كرد و منع نمود . و ردع جيبه عنه : گشاده كرد گريبان خود را از آن . و ردعه بالشيئ : درماليد و آلوده ساخت او را به آن چيز . و يق : ردعته بالشيئ فارتدع اى لطخته فتلطخ . و ردع السهم : زد پيكان تير را به زمين تا بجاى خود نشيند . و ردع المراة : جماع كرد با آن زن . و ردع المريض ( مجهولا ) : نكس كرد مرض آن بيمار و برگشت گونهء او .

ردع

(
rad '
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - طرد و دفع و منع . و ردع كردن : دور كردن و دفع كردن .

ردع

(
rod '
) ا . ع . ج . اردع و ردعاء .

ردعاء

(
rad ' '
) ص . ع . مؤنث اردع ماده ميش سياه سينهء سپيد بدن . ج : ردع .

ردعل

(
reda'l
) ا . ع . بچگان خرد .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1645 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )