تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2216

مساهمون:

ص٢٢١٦

ضياع

(
ziy '
) م . ع . ضاع ضيعا و ضيعا و ضيعة و ضياعا ( از باب ضرب ) : هلاك شد و تلف گرديد . و ضاع الشيئ : بىتيمار و هيچ‌كاره گرديد آن چيز .

ضياع

(
ziy '
) ع . ج . ضايع . و ج . ضيعة .

ضياع

(
ziy '
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اراضى مزروع و غله‌خيز .

ضياعات

(
ziya ' t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - زمينهاى مزروع . و ج . ضياع .

ضيافة

(
ziy fat
) ا . ع . مهمانى . و دار الضيافة : مهمانخانه .

ضيافة

(
ziy fat
) م . ع . ضاف ضيفا و ضيافة . مر . ضيف .

ضيافت

(
ziy fat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مهمانى و بگماز و ديبار و مهماندارى و پذيرائى از مهمان .

ضيافت‌خانه

(
ziy fat - x ne
) ا . پ . مهمانسرا و مهمانخانه .

ضيافت‌گاه

(
ziy fat - g h
) ا . پ . مهمانخانه و مهمانسرا .

ضياق

(
ziy q
) ا . ع . پاره‌اى از پارچه هاى خوش‌بو كه زنان بدان كس را تنگ نمايند .

ضياكل

(
zayakel
) و

ضياكلة

(
zay kelat
) ع . ج . ضيكل .

ضياگستر

(
ziy - gostar
) ص . پ . ضيا پاش و پرتو انداز و افشان‌كنندهء روشنائى .

ضئال

(
ze l
) ع . ج . ضئيل .

ضياون

(
zay ven
) ع . ج . ضيون .

ضيائى

(
ziy i
) ص . پ . منسوب بضيا : درخشنده و تابان .

ضئب

(
ze'b
) و

ضيب

(
zayb
) ا . ع . دانهء مرواريد . و دابهء دريائى .

ضئبل

(
ze'bel
) و (
ze'bol
) ا . ع . سختى . و بلا .

ضيثم

(
zaysam
) ا . ع . شير بيشه .

ضيج

(
zayj
) و

ضيجان

(
zayaj n
) م . ع . ضاج ضيجا و ضيجانا و ضيوجا ( از باب ضرب ) : خميد و ميل كرد .

ضيح

(
zayh
) ا . ع . شهد و عسل . و مقل پخته . و شير تنك آب آميخته .

ضيح

(
zayh
) م . ع . ضحت اللبن ضيحا ( از باب ضرب ) : آميختم شير را با آب . و ضاحت البلاد : خراب و خالى گرديدند شهرها .

ضيح

(
zih
) ا . ع . آفتاب و روشنى آن . و زمين هموار . و هر چه بر آن آفتاب رسيده باشد . و جاء فلان بالضيح و الريح : آورد فلان تمامى آن را كه بر آن آفتاب مىتابيد و باد مىوزيد .

ضير

(
zayr
) ا . ع . ضرر و زيان . يق : لا ضير عليكم اى لا ضرر .

ضير

(
zayr
) م . ع . ضاره الامر ضيرا ( از باب ضرب ) : گزند رسانيد وى را آن كار و زيان كرد .

ضيراب

(
zir b
) ا . ع . مضاربت و زدن از طرفين مر همديگر را . ج : ضواريب و ضياريب .

ضيراك

(
zir k
) ا . ع . قسمى از ماهى .

ضيرم

(
zayram
) ص . ع . سوخته .

ضيز

(
zayz
) م . ع . ضاز حقه ضيزا ( از باب ضرب ) : كم كرد حق او را . و ضاز فلانا : ستم كرد بر فلان .

ضيزان

(
zayz n
) ا . ع . اسبى كه گاهى ماده را در زير خود نكشيده و هرگز بر ماده بر نجهيده باشد .

ضيزن

(
zayzan
) ا . ع . كسى كه مزاحمت كند پدر خود را دربارهء زن وى . و كسى كه بر سر چاه زحمت دهد و انبوهى كند . و نگهبان معتمد . و فرزندان و عيال مرد . و انبازان و شركاء . و آب ده جلد و چالاك . و بازرگانى كه متاع را نگاهدارد تا گران فروشد . و مس و جز آن كه ميان سوراخ بكره و يا تير بكره باشد . و چوبى كه هرگاه سوراخ بكره فراخ گردد آن را تنگ كند . و بدون الف و لام : نام بتى . و ضيزن بن معاوية : نام ملكى از تازيان كه شاپور ذو الاكتاف وى را كشت .

ضيزى

(
ziz
) و

ضئزى

(
ze'z
) ص . ع . قسمة ضيزى او ضئزى : قسمت نار است و جائر و ناقص .

ضيس

(
zays
) و (
zayyes
) ص . ع . گياه پژمريدهء در خشك شدن درآمده .

ضيس

(
zays
) م . ع . ضاس النبت ضيسا ( از باب ضرب ) : خشك شدن گرفت آن گياه .

ضئضئ

(
ze'ze '
) و

ضئضى

(
ze'ziyy
) ا . ع . اصل و ريشه . و كان و معدن . و بسيارى نسل و افزونى آن .

ضيط

(
zayt
) م . ع . ضاط فى مشيته ضيطا و ضيطانا ( از باب ضرب ) : جنبانيد دوش و اندام را در رفتار با بسيارى گوشت و فروهشتگى اندام .

ضئط

(
za'et
) ص . ع . آنكه در رفتن دوش و بازوى خود را مىجنباند .

ضيطار

(
zayt r
) ا . ع . مرد كلان جثه و فربه ناكس بزرگ سرين . و شگرف بيخير . ج : ضياطر و ضياطرة و ضيطارون . و بازرگانى كه سفر نكند و براى فروش متاع از جاى خود بجاى ديگر نرود .

ضيطارون

(
zayt runa
) ع . ج . ضيطار .

ضيطان

(
zayt n
) ص . ع . مرد پر گوشت فروهشته اندام كه در رفتن دوش و تن خود را بجنباند .

ضيطان

(
zayat n
) م . ع . ضاط ضيطا و ضيطانا . مر . ضيط .