تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2215

مساهمون:

ص٢٢١٥

ضهدة

(
zohdat
) ص . ع . نيك مغلوب . و هو ضهدة لكل احد اى يقهره كل من شاء : مقهور مىكند او را هر كس كه مىخواهد .

ضهر

(
zahr
) ا . ع . قلهء كوه . و سنگ - پشت . و قطعه‌اى از كوه كه رنگ آن مخالف باشد رنگ ساير كوه را .

ضهز

(
zahz
) م . ع . ضهزه ضهزا ( از باب فتح ) : نيك كوفت آن را . و سخت پاسپر كرد . و ضهز المراة : گائيد آن زن را . و ضهزته الدابة : گزيد وى را آن ستور بپيش دهان .

ضهزم

(
zehzem
) ا . ع . ناكس و فرومايه و لئيم .

ضهس

(
zahs
) م . ع . ضهسه ضهسا ( از باب فتح ) : بپيش دندان گزيد آن را .

ضهضبة

(
zahzabat
) م . ع . ضهضب النار ضهضبة : فراهم آورد آتش را .

ضهل

(
zahl
) ا . ع . آب اندك . و شير گرد آمده . و هر چيز كه اندك اندك و يا يكى پس از ديگرى فراهم آيد . و اعطاه ضهلا من ماله اى نزرا قليلا : به او داد چيز كمى از مال خود .

ضهل

(
zahl
) م . ع . ضهل اليه ضهلا ( از باب فتح ) : برگشت بسوى آن نه بر وجه مقاتله و مغالبه . و ضهل الشيئ ضهلا و ضهولا : اندك اندك فراهم آمد آن چيز . و ضهل اليهم خير : واقع شد شد بسوى ايشان خير . و ضهل فلانا حقه : كم كرد حق فلان را و باطل كرد آن را و اندك اندك داد آن را . و ضهلت الشاة و الناقة : كم گرديد شير آن گوسپند و آن ماده شتر . و ضهل الشراب : اندك گرديد آن نوشيدنى و تنك گرديد . و نيز ضهل : باز گشتن بسوى اصل .

ضهل

(
zohol
) ع . ج . ضهول .

ضهلة

(
zahlat
) ا . ع . عطاى اندك . اعطاه ضهلة من ماله : داد به او چيز اندكى از مال خود .

ضهواء

(
zahv '
) ص . ع . زمين بىگياه . و دخترى كه پستان ناكرده باشد .

ضهوب

(
zohub
) م . ع . ضهب الرجل ضهوبا ( از باب فتح ) : پس ماند و ضعيف گرديد آن مرد و سست شد . و مانا بمردان نشد . و ضهب النار : فراهم آورد آتش را .

ضهوة

(
zahvat
) ا . ع . ايستاد نگاه آب . ج : اضهاء .

ضهول

(
zahul
) ص . ع . ماده شتر و گوسپند كم شير . ج : ضهل . و بئر ضهول : چاهى كه اندك اندك آب آن خارج گردد .

ضهول

(
zahul
) ا . ع . شترمرغ سپيد . و شتر مرغى كه تخم بسيار كند .

ضهول

(
zohul
) م . ع . ضهل ضهلا و ضهولا . مر . ضهل .

ضهى

(
zah
) م . ع . ضهيت المراة ضهى ( از باب سمع ) : حايض نشد آن زن . و بار نگرفت . و پستان نكرد آن زن . و ضهيت الارض : نرويانيد آن زمين گياه را .

ضهى

(
zahiyy
) ا . ع . شبيه و مانا و مانند . يق : هذا ضهيك اى شبيهك .

ضهيأ

(
zahya '
) ا . ع . گياهى كه بگياه سبال ماند . و زنى كه حيض نياورد . و زنى كه شير و پستان ندارد .

ضهيا

(
zahy
) و

ضهياء

(
zahy '
) و

ضهياة

(
zahy t
) و

ضهياه

(
zahy h
) ا و ص . ع . زنى كه نه حيض آورد و نه باردار گردد يعنى مانا بمردان باشد . و زنى كه حيض آورد و باردار نگردد . و زنى كه پستان نياورد . يق : زيد تزوج بامراة ضهياء . و زمينى كه او را گياه نباشد . و نام درختى خار دار . و فلان رعى ابله الضهياء : فلان چرانيد شترهاى خود را در زمين بيگياه .

ضهيأة

(
zahya'at
) ا . ع . زنى كه شير و پستان نباشد او را . و بيابان بىآب .

ضهيأة

(
zahya'at
) م . ع . ضهيأ امره ضهيأة : سست كرد كار او را و استوار نتوانست كرد .

ضهيد

(
zahyad
) ص . ع . نيك سخت .

ضى

(
zayy
) م . ع . ضوى ضيا و ضويا . مر . ضوى .

ضيا

(
ziy
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - روشنى و نور و روشنائى .

ضياء

(
ziy '
) ا . ع . ضواء و روشنائى .

ضياب

(
zay'ab
) ا . ع . كسى كه در كار هاى بزرگ درآيد و در آن تصرف نمايد و گويند اين كلمه تصحيف ضياز است .

ضياپاش

(
ziy - p c
) ص . پ . پرتو انداز و افشان‌كنندهء نور و روشنائى .

ضياپذير

(
ziy - pazir
) ص . پ . شفاف . و منور . و روشنىدهنده .

ضياح

(
zay h
) ا . ع . شير تنك آب آميخته .

ضياريب

(
zay rib
) ع . ج . ضيراب .

ضياز

(
zay'az
) ا . ع . كسى كه در كارهاى بزرگ درآيد و در آن تصرف كند .

ضياط

(
zayy t
) ا . ع . مرد درشت و سخت . و خميدهء در رفتار .

ضياطر

(
zay ter
) و

ضياطرة

(
zay terat
) ع . ج . ضيطر و ضيطار .

ضياع

(
zay '
) ا . ع . زن و فرزند و هر كه در نفقه و مؤنث شخص باشد . و هر ضعيف و نيازمند كه در امور و حوائج خود محتاج به شخص بود . و نوعى از بوى خوش . و هلاك . و فلان مات ضياعا يعنى فلان مرد و كسى پرواى وى نكرد .