مرا بدانچه در دلش بود و شناساند به من و اين مثل را براى اشخاصى كه در خبرشان صادقاند مىزنند و اصله : ان رجلا سادم فى بكر فقال : ما سنه ؟ فقال : بازل . ثم نفر البكر .
فقال له صاحبه : هدع هدع ( و هى كلمة تسكن بها صغار الابل ) . فلما سمعه المشترى قال : صدقنى سن بكره . و قولهم : صدقت الله حديثا ان لم افعل كذا قسم است مر تازيان را اى لا صدقت اللّه .
صدق
(
sedq
) ا . ع . راست . و راستى ضد كذب . و سختى و درشتى . و هو رجل صدق و صديق صدق يعنى او مرد صاحب درشتى و سختى است . و كذا امراة صدق و حمار صدق و رجال صدق و نساء صدق . و نيكو . قوله تعالى :
وَ لَقَدْ بَوَّأْنا بَنِي إِسْرائِيلَ مُبَوَّأَ صِدْقٍ
اى انزلناهم منزلا صالحا . و كذا فى مقعد صدق اى نعم المقعد . و ثنا . و نام نيكو .
قوله تعالى :
وَ اجْعَلْ لِي لِسانَ صِدْقٍ فِي الْآخِرِينَ
يعنى زبان ثناگوى گردان از بهر من در پس آيندگان . و الرجل الصدق :
مرد درشت و راست .
صدق
(
sedq
) ص و م ف . پ . راست و بطور راست و از روى حقيقت . و سخن صدق : سخن راست و بدون دروغ . و صدق گفتن : راست گفتن و دروغ نگفتن و از روى حقيقت گفتن .
صدق
(
sodq
) و (
sodoq
) ع . ج . صدق .
و ج . صدوق . و ج . صداق .
صدق
(
sadaq
) ا . ع . شب آتش افروختن مغان كه شب سده باشد .
صدقاء
(
sodaq '
) ع . ج . صديق .
صدقات
(
sodq t
) و (
sodaq t
) و (
sodoq t
) ع . ج . صدقة .
صدقات
(
sadaq t
) ع . ج صدقة .
صدقات
(
sadoq t
) ا . ع . ج . صدقة .
صدقات
(
sadaq t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آنچه در راه خدا به فقرا و مساكين انفاق مىكنند .
صدقان
(
sodq n
) ع . ج . صديق .
صدقة
(
sadqat
) ص . ع . مؤنث صدق :
زن كامل و فاضل .
صدقة
(
sadaqat
) ا . ع . آنچه بدرويش دهند در راه خداى تعالى . و زكات . الحديث :
من ولى يتيما له مال فليتجر فيه و لا يتركه حتى تأكله الصدقة .
صدقة
(
sadaqat
) و (
sadoqat
) و (
sadqat
) و (
sodqat
) و (
sodaqat
) و (
sodoqat
) ا . ع . مهر زن و كابين زن و دست پيمان و صداق .
صدق ورز
(
sedq - varz
) ص . پ . صادق و راست و درست .
صدقه
(
sadaqe
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فغيازى و آنچه در راه خدا دهند . و آنچه در راه خدا براى سلامتى بدن و دفع بيمارى بمردمان فقير دهند . و خيرات و دهشته . و هر كار خيرى و ارزانش . و صدقهء جاريه :
هر كار خيرى كه هميشه باقى باشد مانند ساختن راه و ساختن پل و آب انبار و جارى كردن نهر آب و مانند آن .
صدم
(
sadm
) م . ع . صدمه صدما ( از باب ضرب ) : راند آن را و دفع كرد .
و صد مهم امر : رسيد ايشان را كار شديد و سختى و كار بزرگى . و صدم فلانا بالقول : ساكت كرد فلان را . و صدم الرجل بجسده : خود را بر آن مرد زد .
و نيز صدم : كوفتن و زدن چيزى سخت را بر چيزى سخت مثل آن .
صدمات
(
sadam t
) ع . ج . صدمة .
صدمات
(
sadam t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مصيبتها و ناملايمتها و بدبختيها و هر نوع بلا و آسيبى .
صدمة
(
sadmat
) ا . ع . يك بار راندن و دفع كردن . و مصيبت . و بركندگى . ج :
صدمات .
صدمتان
(
sadmat ne
) و (
sademat ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه دو سوى پيشانى و دو كرانهء آن .
صدمه
(
sadme
) و (
sademe
) ا . پ - مأخوذ از تازى - برخورد و كوبست و ضرب .
و اذيت و آزار . و آسيب و بلا . و برگشتگى بخت و بدبختى .
صد و
(
sadv
) م . ع . دست بر دست زدن چنان كه آواز برآيد ( و الفعل من نصر ) .
صدوح
(
saduh
) ص . ع . آنكه سخت بانگ كند و فرياد كند .
صدود
(
sadud
) ا و ص . ع . حيلهگر محالگوى . و چيزى كه بر آئينه مىمالند آن را پس چشم را بدان سرمه مىكنند . و قال فى المعيار :
الصدود كرسول المجول بالجيم و الواو و اللام كمنبر .
صدود
(
sodud
) ا . ع . نفرت و كراهت .
صدود
(
sodud
) م . ع . صد عنه صدودا ( از باب نصر ) : روى برگردانيد از آن و اعراض كرد .
صدور
(
sodur
) ا . ع . صدور الوادى :
اعلاى وادى و پيشگاه وى . و نيز صدور :
رجوع و انصراف . و جاى برگشتن . و ج .
صدر .
صدور
(
sodur
) م . ع . صدر صدرا و صدورا . مر . صدر .
صدور
(
sodur
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ظهور و طلوع و درآمد . و جريان .