صدع
(
sad '
) و (
sada '
) ا . ع . مرد نازك بدن لطيف اندام .
صدع
(
sed '
) ا . ع . جماعت مردم و پارهء از هر چيزى .
صدع
(
sada '
) و (
sad '
) ا . ع . نوجوان قوى . و تواناى از بز كوهى و آهو و گورخر و شتر . و ميانهء دو چيز از هر نوع كه باشد مانند ميانهء دراز و كوتاه و ميانهء جوان و پير و ميانهء فربه و لاغر و ميانهء كلان و خرد .
صدع
(
sada '
) ا . ع . ريم و چرك آهن .
صدع
(
sodo '
) ع . ج . صديع .
صدعات
(
sada ' t
) ا . ع . تفرق و پراكندگى . يق : بينهم صدعات فى الراى و الهوى اى تفرق .
صدعة
(
sed'at
) ا . ع . گلهء شتران . و رمهء گوسپندان . و نيمهء از هر چيز شكافتهء به دو نيم .
صدغ
(
sadq
) م . ع . صدغه صدغا ( از باب فتح ) : دوش با دوش و برابر رفت با وى . و صدغ بعيره : داغ و نشان كرد شتر خود را . و صدغ النملة : كشت آن مورچه را . و فلان ما يصدغ نملة يعنى فلان ضعيف و ناتوان است . و صدغ عن الامر : برگردانيد او را از آن كار و راند . و صدغ الظالم عن ظلمه : بازداشت ظالم را از ظلم . و اتبع فلان بعيره فما صدغه يعنى فلان با شترش رفت و برنگردانيد آن را .
صدغ
(
sodq
) ا . ع . ما بين چشم و گوش از مردم كه شقيقه نيز گويند . و گوشهء ابرو .
و موى پيچهء فروهشته بر شقيقه . ج : اصداع .
و صدغ معقرب : موى پيچهء فروهشتهء بر شقيقه .
صدف
(
sadf
) م . ع . صدف عنه صدفا ( از باب ضرب ) : روى گردانيد از وى . و صدف فلانا : برگردانيد فلان را .
و صدف عن آياته اى اعراض . و صدف زيد صدفا و صدوفا ( از باب نصر و ضرب ) : برگشت زيد و ميل كرد . و صدفت المراة ( از باب ضرب ) : روى برگردانيد آن زن پس از آنكه روى آورده بود .
صدف
(
sadaf
) ا . ع . غلاف يك نوع حيوان دريائى كه داراى مرواريد است . ج : اصداف .
و هر چيز كه بلند بنا باشد از ديوار و مانند آن .
و كرانهء كتف از سر بازو . و گوشت پارهء مانا بكركانك كه در شبحهء سر نزديك كاسهء سر رويد .
و هدف . و نزديكى رانها . و دورى سمهاى اسب در پيچيدگى دو بند دست آن و يا ميل سم اسب و سپل شتر از دست و پا بجانب وحشى .
صدف
(
sadaf
) م . ع . صدف صدفا ( از باب سمع ) : نزديك شد رانها و دور شد سمهاى اسب در پيچيدگى دو بند دست آن . و ميل كرد سم اسب و سپل شتر از دست و پا بجانب وحشى فهو اصدف و اگر بجانب چپ ميل كند فهو اقفد .
صدف
(
sadaf
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - حيوانى دريائى كه در جوف آن مرواريد توليد مىگردد و گوش ماهى نيز گويند . و هر حيوانى شبيه به آن كه در آب توليد گردد اگر چه مرواريد نداشته باشد . و نوعى از پيالهء شرابخورى كوچك . و صدف آتشين و يا صدف روز : آفتاب و خورشيد . و صدف صد و چهارده عقد : قرآن مجيد كه داراى يكصد و چارده سوره است . و صدف فلك :
فلك الافلاك و فلك اعظم . و آفتاب . و ماه .
و شكلى از اشكال فلكى در جانب شمال يعنى پنج ستارهء بنات النعش و سه ستارهء ديگر كه به شكل صدف مىنمايد و نقطهء قطب در ميان آن واقع است . و صدف مشكين رنگ :
آسمان . و صدف هزار بيدق : ستارههاى آسمان .
صدف
(
sadaf
) و (
sodaf
) و (
sodof
) و (
sadof
) ا . ع . بريدگى كوه و ناحيه و جانب و كرانهء آن و قرئ حتى اذا ساوى بين الصدفين بالاوزان المذكورة .
صدف
(
sadef
) ا . ع . نام بطنى از كنده و اكنون منسوباند بسوى حضرموت و مردمان نجيب را به آن نسبت مىدهند .
صدف
(
sodaf
) ا . ع . نام مرغى و يا قومى از ددگان .
صدفان
(
sodof ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه دو كرانهء راه در كوه و يا دو كرانهء رودبار .
صدف پاره
(
sadaf - p re
) ا . پ .
قطعهاى از صدف .
صدفة
(
sadafat
) ا . ع . يك عدد صدف .
صدفچه
(
sadaf - ce
) ا . پ . صدف كوچك .
صدفگون ساغر
(
sadaf - gun - s qar
) ا . پ . پيالهء بلورى .
صدق
(
sadq
) ص . ع . راست و سخت و درشت . و يق : هذا الرمح الصدق يعنى نيزهء راست و سخت و درشت . و الرجل الصدق : مرد درشت و راست . و اما قولهم الرجل الصدق بالاضافة فهو بكسر الصاد . ج :
صدق و صدق . و كامل از هر چيزى . و رجل صدق اللقاء و النظر : مرد سخت ملاقات و سخت نظر و يا صادق در ملاقات و صادق در نظر .
صدق
(
sadq
) م . ع . صدق فى الحديث صدقا و صدقا و مصدوقة ( از باب نصر ) :
راست شد سخن او . و صدق فلانا فى القول :
راست گفت مر فلان را ( لازم و متعدى ) . و كذا صدق فلانا فى القتال . و قوله تعالى :
وَ لَقَدْ صَدَقَكُمُ اللَّهُ وَعْدَهُ
: راست كرد خدا براى شما وعدهء خود را . و صدقه القتال :
راست كرد جنگ را . و صدقوا فى القتال :
راست شدند براى جنگ . المثل : صدقنى سن بكره ( برفع سن و يا بنصب ) يعنى آگاهانيد