به سكون با تلفظ نكنند مگر در ضرورت شعر .
صبر
(
sobar
) ع . ج . صبرة .
صبر
(
sobor
) ع . ج . صبور . و ج . صبير .
صبراء
(
sobar '
) ع . ج . صبير .
صبرة
(
sabrat
) ا . ع . هر چه بر هم نشسته باشد از سرگين و بول و پشكل در حوالى حوض .
و سختى سرماى زمستان . و صبرة الشتاء :
در ميان زمستان .
صبرة
(
sobrat
) ا . ع . انبار گندم كيل ناكرده و وزن ناكرده . و غلهء پخته . و سنگريزههاى درشت فراهم آمده . ج :
صبار . و نير صبرة : سختى سرماى زمستان . و سنگ و سنگريزه و شن و ديگر چيزهاى سنگين كه در كشتى جهة استوارى وى مىريزند . و اشتريت الشيئ صبرة : خريدم آن چيز را بدون وزن و كيل .
صبصاب
(
sabs b
) ا و ص . ع . ستبر و درشت و سخت . و بقيهء چيزى . و رفته و محو شدهء از هر چيزى . و مرد شجاع . و توانا و چالاك .
و خمس صبصاب : خمس با كوشش كه در آن فتورى نباشد .
صبصب
(
sabsab
) ا . ع . ستبر سخت .
صبصبة
(
sabsabat
) م . ع . صبصبه صبصبة : پريشان و نابود گردانيد آن را . و صبصب الرجل : پريشان و متفرق كرد آن مرد لشكر را . و صبصب الرجل مالا :
تلف كرد و بر باد داد آن مرد مال را .
صبط
(
sabt
) ا . ع . آلتى كه درازتر باشد از ساير آلات كشاورزان .
صبع
(
sab '
) م . ع . صبع به و عليه صبعا ( از باب فتح ) : اشاره كرد بسوى او بانگشت . و بطور اهانت اشاره كرد بسوى او بانگشت . و صبع فلانا على فلان : دلالت كرد فلان را بر فلان بانگشت . و صبع فلانا بعينه :
اشاره كرد بسوى فلان با چشم . و صبع الاناء :
نايژه ساخت انگشت را بر خنور بوقت ريختن آنچه در وى باشد بخنوز ديگر . و صبع الدجاحة :
انگشت كرد در ماكيان تا بداند كه تخم مىدهد يا نمىدهد .
صبع
(
sab '
) ا . ع . تكبر و نخوت و خودبينى .
صبغ
(
sabq
) و (
sebaq
) م . ع . صبغ الثوب صبغا و صبغا ( از باب فتح و ضرب و نصر ) : رنگ كرد جامه را و صبغ يده بالماء و غيره : غوطه داد دست خود را در آب و جز آن . و صبغ يده بالعلم :
اجتهاد كرد در علم و مشهور شد به آن . و صبغ ضرعها صبوغا : پر شير گرديد و نيكو شد رنگ پستان آن . و صبغت عضلته : دراز گرديد عضلهء آن . و صبغ فلانا عند فلان و كذا صبغ فلانا فى عين فلان : اشاره كرد مر فلان را كه فلان است موضع قصدوى . و صبغ فلانا بعينه : اشاره كرد بسوى فلان .
صبغ
(
sebq
) ا . ع . نانخورش مايع كه نان را رنگ كند . ج : صباغ . قوله تعالى :
وَ صِبْغٍ لِلْآكِلِينَ .
و ما اخذه بصبغ ثمنه : نگرفت آن را بر وفق قيمتش بلكه گران خريد . و انها لحديثة الصبغ يعنى تازه بزنى درآمده و ازدواج يافته شده . و نيز صبغ : تعميد عيسويان .
صبغ
(
sebq
) و (
sebaq
) ا . ع . رنگ و هر چيز كه بدان رنگ كنند . ج : اصباغ .
صبغاء
(
sabq '
) ص . ع . مونث اصبغ . و شاة صبغاء : گوسپند سپيد دنبه . و يا گوسپندى كه كنار دنبش سپيد بود .
صبغاء
(
sabq '
) ا . ع . نام گياهى ضعيف مانند ثمام ريگستانى سپيدبار . و طاقهاى از گياه كه فوقانى آن كه در آفتاب است سبز و تحتانى آن كه زير سايه است سپيد باشد .
صبغة
(
sebqat
) ا . ع . رنگ . و دين و ملت . صبغة الله : فطرت خداى مر مخلوقات را . و دين خداى كه اسلام باشد . و آن چيز كه امر كرد به آن آن حضرت صلى اللّه عليه و آله كه عمل ختان باشد . و نيز صبغة : تعميد ترسايان .
صبغة
(
sobqat
) ا . ع . غورهء خرماى بپختن درآمده و از دنباله رنگ گرفته .
صبغى
(
sebqiyy
) ا . ع . رنگ رز . و رنگفروش .
صبن
(
sabn
) م . ع . صبن الهدية عنا صبنا ( از باب ضرب ) : باز داشت از ما هديه را . و كذا صبن البر و المعروف .
و صبن المقامر الكعبتين : هر دو كعبتين را قمار باز در دست راست و برابر كرده انداخت . و صبن عنه الكاس : برگردانيد از وى كاسه را بسوى ديگرى .
صبناء
(
sabn '
) ا . ع . دست قمار باز وقتى كه مايل گرداند آن را تا حريف را فريب دهد و غدر كند با وى .
صبنى
(
sabniyy
) ا . ع . عصارهء سناى مكى .
صبو
(
sabv
) م . ع . صبا صبوا و صبوة ( از باب نصر ) : ميل كرد ببچگى و نادانى .
و صبا صبوا و صبوا و صباء . مر .
صباء .
صبو
(
sobovv
) م . ع . صبا اليها صبوة و صبوة و صبوا ( از باب نصر ) :
ميل كرد بسوى كودكى و بچگى و مشتاق آن شد .
و صبت النخلة : ميل كرد خرما بن ماده بسوى خرما بن نر . و صبت الراعية صبوا : برگردانيد ماشيه سر خود را و نهاد آن را در مرعى . و صبت صبا و صبوا :
وزيد باد صبا . و صبى القوم ( مجهولا ) :
باد صبا زده شدند آن گروه . و صبا صبوا و صبوا . و صباء . مر . صباء .
صبوء
(
sobu '
) و
صبوءة
(
sobu'at
)