تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2120

مساهمون:

ص٢١٢٠
شرافت . و صاحب شريعت : آن حضرت صلى اللّه عليه و آله . و صاحب شكوه : شكوهمند و باوقار . و پادشاه داراى قدر و مرتبه . و صاحب صفين : حضرت امير المؤمنين على بن ابي طالب . و صاحب ظهور : نامدار و بهادر و پهلوان . و صاحب عرفان : زيرك و هوشمند و داراى فراست و خردمند . و صاحب عطا و نعم : با داد و دهش و گشاده دست و جوانمرد و با سخاوت . و صاحب عنوان : شريف و فاضل . و داراى مسند . و برترين رجال . و صاحب عيار : مكار زيرك و هوشيار و صاحب عين دبران : برج ثور . و صاحب فراست : زيرك . و قيافه‌دان . و صاحب فراش : بسترى و بيمار در بستر و صاحب قبول : پسنديده و مقبول و شايسته . و پذيره و گيرندهء راضى . و صاحب‌قران : پادشاه كامران . و لقب سلطان محمد و امير تيمور . و نيز شخصى كه در وقت انعقاد نطفهء وى قران عظيمى در سيارات واقع شده باشد . و صاحب قرآن : آن حضرت صلى اللّه عليه و آله . و صاحبقرانى : سلطنتى و پادشاهى . و صاحب كتاب : اهل كتاب يعنى يهود و مجوس و نصارى . و مصنف و مؤلف كتاب . و صاحب كرم : نيكو كار و منعم و سودرسان . و صاحب كف بيضا : حضرت موسى . و صاحب كمال : فاضل و كامل . و صاحب مال : مالدار و توانگر . و صاحب مجد : داراى شرف و فخر و جلال . و صاحب محله : كدخدا و رئيس و پاسبان محله . و صاحب مقام : عالى شأن و عالى مقام . و صاحب ناموس : شارع و واضع قانون و قانونگذار . و صاحب‌نظر : دين‌دار و متدين . و صاحب وجود : قادر و توانا و زورآور . و صاحب وقوف : كارآموز و آموزگار و باتجربه و واقف و خبردار . و صاحب هنر : آزموده و هنرمند . و صاحب يد بيضا : حضرت موسى .

صاحبة

(
s hebat
) ص . ع . مؤنث صاحب ج : صواحب و صواحبات . قوله تعالى :
مَا اتَّخَذَ صاحِبَةً وَ لا وَلَداً
.

صاحب سلامت

(
s heb - sal mat
) ص و م ف . پ . مصاحب موافق . و صاحب سلامت بودن : با سلامتى همدم بودن .

صاحب سليقه

(
s heb - saliqe
) ص . پ . خوش ذوق و داراى وضع نيكو .

صاحب فن

(
s heb - fan
) ص . پ . ماهر در هر علم و صنعتى .

صاحب‌منصب

(
s heb - mansab
) ا . پ . داراى منصب و شغل عالى .

صاحبه

(
s hebe
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خاتون و بانو و زوجه . و مالك و متصرف درصورتىكه زن باشد .

صاحبى

(
s hebi
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نوعى از پارچهء ابريشمى منقش . و نوعى از انگور . و آغا و خداوندگار .

صاحة

(
s hat
) ا . ع . زمينى كه گاهى نروياند گياه را . و نام كوهى . و يا پشته‌هاى سرخ نزديك عقيق مدينه .

صاحى

(
s hi
) ص . ع . يوم صاح : روز گشادهء بىابر .

صاخ

(
s x
) و

صاخات

(
s x t
) ع . ج . صاخة .

صاخة

(
s x t
) ا . ع . آماسيدگى استخوان از گزيدگى و يا كوفتگى كه اثر آن باقى باشد . و داهيه . و بلا . ج : صاخ و صاخات .

صاخة

(
s xxat
) ا . ع . آواز سخت كه گوش را كر كند . و روز قيامت . و بلا و سختى .

صاخد

(
s xed
) ا و ص . ع . خرما بن تنها گانهء پوست رفته . و حرصاخد : گرماى سخت . و فلان واحد قاحد صاخد اى فرد ضعيف ذليل بلا اهل .

صاخر

(
s xer
) ا . ع . آواز آهن بر آهن .

صاخرة

(
s xerat
) ا . ع . ابجامهء سفالين .

صاد

(
s d
) ا . ع . حرف چهاردهم از الفباى تازيان . و بيمارى مر شتران را كه آب از بينى آنها آيد و بدان جهة سر را بلند دارند . و رويين و مس كه برنج باشد و يا نوعى از برنج . و رگى ميان دو چشم شتر . ج : اصياد و اصائد .

صاد

(
s d
) ص . ع . بعير صاد اى ذو صاد : شتر مبتلا ببيمارى صاد .

صاد

(
s d
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نام حرف هفدهم از الفباى فارسى . و نام سورهء سى و هشتم از سوره‌هاى قرآنى . و صاد كردن باصطلاح ميرزاهاى دفتر : نوشتن حرف صاد بر كاغذى كه از نظر آنها گذشته باشد و نيز هر كاغذى را كه منتخب مىكنند بر آن حرف صاد مىنويسند .

صادح

(
s deh
) ص . ع . مرغ بانگ‌كننده .

صادر

(
s der
) ا و ص . ع . نام موضعى . و باز گردنده . و ما له صادر و لا وارد : نيست او را چيزى . و طريق صادر : راه بازگشت از آب .

صادر

(
s der
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هر چيز كه موجود شود . و هر چيز كه ظهور يابد و پيدا گردد . و هر چيز كه برآيد . و هر چيز مشتق شده . و هر چيز واقع شده . و هر چيز كه از ريشه برآيد . و هر چيز پيدا . و هر چيز از جاى برآمده . و هر چيز رسيده . و هر واقعهء بزرگى كه حادث گردد . و باج و خراج فوق العادهء علاوه بر معمول . و صادر شدن : درآمدن . و پيش رفتن . و صدور يافتن . و گذشتن . و واقع شدن . و صادر وارد و يا صادر و وارد : رونده و آينده . و مسافر . و مخارج مختلفهء در