تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2119

مساهمون:

ص٢١١٩

صابرات

(
s ber t
) ص . ع . ج صابرة .

صابرة

(
s berat
) ص . ع . مؤنث صابر . زن شكيبا . ج : صابرات .

صابرون

(
s beruna
) ص . ع . ج . صابر .

صابرى

(
s beri
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بردبارى و شكيبائى و تحمل .

صابغ

(
s beq
) ص . ع . ناقة صابغ : ماده شترى كه پستان آن پر شير باشد و نيكو حال و نيكو رنگ بود .

صابوته

(
s bute
) ا . پ . زن پير هفتاد ساله . و ماديان پير .

صابون

(
s bun
) ا . ع . جسمى مركب از روغنهاى نباتى و يا ساير مواد دسم با سود و يا پتاس و آن را در زايل كردن چربى و پاك كردن استعمال مىكنند و به فارسى برهوه گويند . و صابون الشباب : شجرهء ابو مالك .

صابؤن

(
s beun
) ع . ج . صابئ .

صابونى

(
s buni
) ا و ص . پ . مخلوطى از بادام و عسل و روغن كنجد . و منسوب بصابون . و صابون‌پز .

صابونى

(
s buniyy
) ا و ص . ع . منسوب بصابون . و صابون مانند . و صابون‌پز . و نام دهى در مصر .

صابئ

(
s bi '
) ص . ع . از كيشى بكيشى در آينده . ج : صابون و صباة . و گروه بت‌پرستان كه به فارسى نغوشا و يا نغوشاك گويند .

صابية

(
s biyat
) ا . ع . باد ميان صبا و شمال .

صات

(
s t
) ا و ص . ع . آوازه . و رجل صات : مرد سخت آواز . و كذلك حمار صات .

صاچمه

(
s cme
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - ساچمه .

صاح

(
s h
) ا . ع . دوست و رفيق و صاحب و يا صاح اى يا صاحبى يعنى اى دوست و رفيق من .

صاحب

(
s heb
) ا و ص . ع . يار و معاشر . ج : صحب و صحبة و صحبان اصحاب و صحاب و صحابة و صحابة . و نام اسبى از نسل حرون . و الصاحب : لقب اسمعيل بن عباد وزير فخر الدولهء ديلمى . و صاحب الحوت و يا صاحب النون : يونس پيغمبر . و صاحب البريد : فرستندهء رسول . و صاحب الرسالة : آن حضرت صلى اللّه عليه و آله . و صاحب الزمان : امام عصر مهدى بن الحسن صلوات اللّه عليه و على آبائه الطيبين . و صاحب العصا : حضرت موسى . و صاحب فصل الخطاب : داود پيغمبر . و صاحب الفيل : ابرهة پادشاه چهل و ششم از پادشاهان يمن كه رئيس اصحاب فيل بود .

صاحب

(
s heb
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - يار و دوست و همدم و رفيق و معاشر . و مالك و متصرف و خداوند و دارا . و وزير و خواجه . و استاد و معلم . و رئيس و بزرگ و خداوندگار . و حاكم . و ضابط . و مرد بزرگ و بزرگوار . و يكى از القابى است كه در تعظيم و تكريم مردمان بزرگ بسيار استعمال مىكنند و چون بمعنى دارا باشد گاه آن را مقدم بر اسم ذكر مىكنند بدون كسرهء اضافه مانند صاحب دل و صاحب‌قران . و صاحب اختيار : فايق و مستولى . و صاحب اعتبار : آبرومند و داراى آبرو و داراى عزت . و صاحب اغراض : كسى كه فتنه و آشوب برمىانگيزاند و صاحب افسر گردون : حضرت عيسى . و صاحب اقتدار : قادر و توانا و زوردار . و صاحب امضا : بزرگترين وزيران . و كسى كه در فرمان پادشاهى نشان گذارد . و نويسنده . و صاحب اهتمام : وكيل . و كارگزار . و دانا و خردمند و داراى بصيرت . و صاحب تاب و توان : زبردست و قوى و زورآور . و صاحب تاج : آفتاب . و صاحب تاج و تخت : پادشاه مقتدر . و صاحب تخت : پادشاه . و صاحب تدبير : وزير دانا و خردمند و داراى بصيرت . و صاحب تصرف : مالك و متصرف و صاحب تمكن : داراى منزلت و جاه و جلال . و صاحب تميز : داراى ادراك و فراست و دريافت . و صاحب جمال : خوشگل و خوب روى و خوش صورت . و صاحب جوزا : ستارهء عطارد . و صاحب حق : مستحق مالكيت و سزاوار تملك . و صاحب خاطران : شعرا . و واعظان و خطبا . و مردمان لطيفه‌گو . و صاحبخانه : مالك خانه . و صاحب خبر : حاجب بار و نقيب و رئيس خلوت . و ايلچى و رسول . و صاحب خطران : پادشاهان و امرا و ديگر مردمان نامدار و بزرگ . و صاحب خير : مردم خير و نيك فطرت و جوانمرد و با سخاوت . و صاحب درد : رنجور و دردمند . و صاحبدل : مردم ديندار و پرهيزگار و با تقوى . و صاحب دولت : توانگر و دولتمند و مالدار . و صاحب ديوان : سركار و ناظر خزانهء دولت و ماليهء دولت . و سرايندهء كتاب شعر و غزل . و صاحب راز : امين و معتمد و اعتماددار . و صاحب رأى : وزير . و صاحب رصد : منجم مشهور و نامدار . و صاحب روايت : نقال و قصه خوان قابل . و صاحب سرير : پادشاه . و صاحب سفران افلاك : آفتاب و ماه و سيارات . و صاحب سكه و خطبه : پادشاه مقتدر . و صاحب سنگ : مرد باوقار و با توانائى و با عزت و جاه و جلال . و غماز و نمام . و مفترى . و صاحب شرف : شريف و با
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2119 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )