تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2004

مساهمون:

ص٢٠٠٤

شب‌خوش

(
cab - xoc
) پ . كلمهء دعا كه در شب گويند خصوصا در هنگام وداع و مرخصى و شب بخير نيز گويند .

شبخون

(
cab - xun
) ا . پ . شبيخون . و سفر و حركت در شب .

شب‌خونى

(
cab - xuni
) ا . پ . راهزنى و غارت در شب .

شبخيز

(
cab - xiz
) ا و ص . پ . كسى كه براى عبادت شباهنگام از خواب برخيزد .

شب خيزك

(
cab - xizak
) ا . پ . تره تيزك و رشاد .

شب‌خيزى

(
cab - xizi
) ا . پ . برخاستن در شب جهة عبادت و جز آن .

شبدر

(
cab - dar
) ا . پ . گياهى كه اسپست نيز گويند .

شب در ميان

(
cab - dar - miy n
) م ف . پ . عملى كه در اجراى آن شبى در ميانه باشد يعنى بفاصلهء دو روز و يك شب كه عبارت از سى و شش ساعت بود .

شب‌دزد

(
cab - dozd
) ا . پ . دزد شب .

شبدع

(
cebda '
) و (
cebde '
) ا . ع . داهية و بلا . ج : شبادع .

شبدع

(
cebde '
) ا . ع . كژدم . و زبان . الحديث : من غص على شبدعه سلم من الاثام اى سكت .

شبدعة

(
cebde'at
) ا . ع . كژدم و عقرب . ج : شبادع .

شبديز

(
cab - diz
) ا . پ . يعنى شب رنگ . و اسب سياه تيره . و اسب نجيب پاك‌نژاد . و نام اسب مشهور خسرو پرويز . و نام لحنى از موسيقى . و شبديز نقره‌خنگ : آسمان . و شب و روز و ليل و نهار . و روزگار . و دولت . و زمانه . و دنيا و عالم .

شبديگ

(
cab - dig
) ا . پ . نوعى از طعام كه گوشت و شلغم را در ديگ نهاده شبانه در زير آتش گذارند و فرداى آن تناول كنند .

شبذ

(
cabaz
) ا . پ . نام قريه‌اى نزديك ابيورد .

شبذارة

(
cebz rat
) ص . ع . رجل شبذارة : مرد بسيار باغيرت .

شبذر

(
cabzar
) ا . ع . مأخوذ از شبدر فارسى و بمعنى آن .

شبذر

(
cabzar
) و

شبذير

(
cabzir
) ا . پ . يكى از نامهاى خداوند عالم جل شأنه .

شبر

(
cabr
) ا . ع . حق نكاح و دست پيمان و نكاح . دعاى آن حضرت صلى اللّه عليه و آله دربارهء على و فاطمه عليهما السلام : جمع الله شملكما و بارك فى شبر كما . و قد و قامت . و شبر الفحل : مزد گشنى آن فحل .

شبر

(
cabr
) م . ع . شبرت الثوب شبرا ( از باب ضرب و نصر ) : بدست پيمودم آن جامه را . و يق : كم شبر ثوبك اذا سألت عن المصدر . و شبرت جاريتى : نكاح كردم كنيزك خود را . و نيز شبر : خواهانى نمودن چيزى را . و بكرايه دادن گشن را جهت گشنى . و گشنى كردن گشن . و بدرازا بريدن .

شبر

(
cabr
) و (
cebr
) ا . ع . آب گشن . و زندگانى .

شبر

(
cabr
) و (
cabar
) م . ع . شبرت فلانا شبرا و شبرا ( از باب نصر و ضرب ) : مال دادم مر فلان را . و كذا شبرت فلانا سيفا .

شبر

(
cebr
) ا . ع . وجب و بدست و كدست يعنى اندازهء ما بين سر ابهام تا سر خنصر . ج : اشبار . و قبال الشبر : مار . و قصير الشبر : مرد كوتاه خلقت .

شبر

(
cebr
) ا . پ . نام شمر ذى الجوشن قاتل سيد الشهدا عليه السلام .

شبر

(
cabar
) ا . پ . شعلهء آتش .

شبر

(
cabar
) ا . ع . عطيه . و خير و نيكوئى . و انجيل . و احسام . و قوى . و آنچه ترسايان يكى مر ديگرى را فرستد و فراگيرد مانند قربان و يا همان قربان است .

شبر

(
cabar
) م . ع . شبر الرجل شبرا ( از باب سمع ) : فيريد و تكبر كرد آن مرد .

شبر

(
cabbar
) ا . ع .

شبر و شبير

(
cabbir
) و يا

شبير

(
cabir
) و

مشبر

(
mocber
) و يا

مشبر

(
mocabber
) نام پسرهاى هارون و آن حضرت صلى اللّه عليه و آله حسن و حسين و محسن را به اين اسمها مىخواند .

شبراق

(
cebr q
) ا . ع . شدت هر چيزى . و كفتگى جامه . و تعويذ گردن اسب و جز آن جهة چشم زخم . و نام دهى .

شبراق

(
cebr q
) ص . ع . ثوب شبراق : جامهء پاره .

شبراق

(
cebr q
) م . ع . شبرق شبرقة و شبراقا . مر . شبرقة .

شبربص

(
cabarbas
) ا . ع . شتر ريزه .

شبرذاة

(
cabarz t
) ا . ع . مؤنث شبرذى يعنى ماده شتر تيزرو . و نام مردى .

شبرذة

(
cabarzat
) ا . ع . سرعت .

شبرذى

(
cabarz
) ا . ع . شتر تيزرو .

شبرغان

(
caborq n
) ا . پ . نام قديم شهر بلخ . و نام قصبه‌اى نزديك شهر بلخ .

شبرق

(
cabraq
) ص . ع . ثوب شبرق : جامهء پاره .

شبرق

(
cebreq
) ا . ع . زقوم‌تر و يا ضريع و يا گياهى كه شتر آن را نمىخورد . و بچهء گربه .

شبرقة

(
cabraqat
) م . ع . شبرقت الثوب شبرقة و شبراقا : بريدم جامه را و پاره كردم آن را . و شبرق الثوب : بد بافت جامه را . و شبرقت اللحم : پاره كردم و قطعه قطعه نمودم گوشت را . و شبرق البازى الصيد : گرفت باز شكار را و دريد آن را . و شبرقت الدابة : بسرعت دويد آن ستور و گام فراخ گذاشت .

شبرقة

(
cebreqat
) ا . ع . واحد شبرق .