تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1989

مساهمون:

ص١٩٨٩

شاشه

(
c ce
) ا . پ . بول و كميز . و ترشح و تراوش . و ترى . و شاشه كردن : شاش كردن .

شاشه‌دان

(
c ce - d n
) ا پ . آبدان و مثانه . و گلدان و ظرفى كه در آن شاش كنند .

شاشى

(
c ci
) ص . پ . منسوب به شهر شاش .

شاشى

(
c ci
) ا . پ . چاچى . و كمان خوب و اعلا .

شاشى

(
c ciyy
) ص . ع . منسوب به شهر شاش .

شاشية

(
c ciyat
) ا . ع . بلغت اهالى مراكش دستار كوچك . ج : شواشى .

شاشيدن

(
c cidan
) ف ل . پ . بول كردن و كميز انداختن . و ريختن . و تر شدن . و ترشح نمودن . و چكيدن . و لايق شدن و سزاوار گشتن .

شاصب

(
c seb
) ص . ع . عيش شاصب : زندگانى سخت و فرس شاصب : اسب لاغر .

شاصر

(
c ser
) ا . ع . بره آهوئى كه سرون زند .

شاصرة

(
c serat
) ا . ع . نوعى از دام ددان .

شاصلاء

(
c sol '
) و

شاصلى

(
c soll
) ا . ع . نام گياهى .

شاصونة

(
c sunat
) ا . ع . ظرف سفالين و يا از شيشه . ج : شواصن . و نام مردى .

شاصى

(
c si
) ص . ع . مرده‌اى كه منتفخ شده و دست و پاهاى وى بلند گشته باشد . و مرد پاى در وا شده . المثل : اذا ارجحن شاصيا فارفع يدا اى اذا سقطه و رفع رجليه فاكفف عنه .

شاصيات

(
c siy t
) ع . ج . شاصية .

شاصية

(
c siyat
) ص . ع . قربة شاصية : خيك درآگنده كه پاچه‌هاى آن از هم و اشده باشد . ج : شواصى و شاصيات .

شاط

(
c tt
) ص . ع . رجل شاط : مردى كه ما بين دو طرف وى فراخ و وسيع بود . و مرد گشاده سينه . و نيز شاط : دور . شاطة : مؤنث آن .

شاطب

(
c teb
) ص . ع . طريق شاطب : راه مايل و كج .

شاطبة

(
c tebat
) ص . ع . زنى كه شاخهء خرما بن را پاره كند تا از آن بوريا سازد . و زنى كه اديم را پس از آنكه كهنه شده باشد بتراشد . ج : شواطب .

شاطبة

(
c tebat
) ا . ع . نام شهرى در اندلس .

شاطة

(
c ttat
) ص . ع . جارية شاطة : دختر راست قامت . و دار شاطة : خانهء دور . ج : شواط .

شاطر

(
c ter
) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - چست و چالاك . و پيك . و جلودار . و قاصد . و پياده‌رو . و مردى چالاك و داراى لباس مخصوص كه پيش سوارى پادشاه دود .

شاطر

(
c ter
) ص . ع . شوخ و بىباك . و كسى كه ترك موافقت مردمان كند از روى خباثت و لامت . و كسى كه بواسطهء خباثت خود مردم را عاجز كرده باشد . و كسى كه بسوى چيزى بنگرد بروشى كه گويا ديگرى را هم مىنگرد ج : شطار و شاطرون .

شاطرون

(
c teruna
) ع . ج . شاطر .

شاطريون

(
c taryun
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خصى الثعلب .

شاطف

(
c tef
) و

شاطفة

(
c tefat
) ص . ع . لغزنده . يق : رمية شاطفة : تيرى كه از كشتنگاه لغزيده و جنبيده باشد .

شاطل

(
c tel
) ا . ع . نام داروئى كه به فارسى روشنك نامند .

شاطن

(
c ten
) ا . ع . پليد و بدخوى و خبيث .

شاط و شوط

(
c t - o - cut
) ا . پ . گفتار ياوه و بيهوده و هرزه .

شاطئ

(
c et '
) ا . ع . شاطئ الوادى : كرانهء رودبار . و شاطى البحر : ساحل و كنار دريا . ج : شواطئ و شط - آن .

شاع

(
c '
) ص . ع . سهم شاع : نصيب و بهرهء غير مقسوم .

شاع

(
c '
) ا . ع . كميز شتر گشن شده و يا كميز پراكندهء ماده شتر گشن يافته .

شاعب

(
c eb
) ا . ع . دوش و كتف .

شاعبان

(
c eb ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه دو دوش .

شاعة

(
c 'at
) ا . ع . زن كه تابع شوى خود باشد . و خبرهاى پريشان .

شاعر

(
c er
) ا و ص . ع . شعر گوينده . و داننده و دريابنده . ج : شعراء . و در نزد تازيان از براى شعر گوينده مراتبى است اول آن خنذيذ است و آن كسى است كه شعر نيكو و فصيح گويد پس از آن شاعر پس از آن شويعر پس شعر ور پس متشاعر . و شعر شاعر : شعر نيكو .

شاعر

(
c er
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كسى كه شعر گويد و واتگر . و داننده و داراى شعور .

شاعرانه

(
c er ne
) ص و م ف . پ . - مأخوذ از تازى - منسوب بشعر . و مانند شعر . و شاعرانه سخن گفتن : با سجع و قافيه سخن گفتن .

شاعرة

(
c erat
) ص . ع . زنى كه شعر گويد .

شاعرى

(
c eri
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - صنعت شعر گفتن .

شاعل

(
c el
) ص . ع . آتش افروز . و اسبى كه در دم آن سپيدى بود . و تاب‌دار و شعله‌دار . و رجل شاعل : مرد پريشان غارت .