تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1943

مساهمون:

ص١٩٤٣
و مغنى را گويند . و نكته سنج يعنى دانا و ماهر در تكلم و گفتار .

سنج

(
sanj
) م . ع . سنجه سنجا ( از باب نصر ) : لكه كرد او را برنگى غير از رنگ خودش و يقول فى كل شئ .

سنج

(
senj
) ا . پ . جلاجل و زنگوله هاى دف و دايره . و سنج يعنى چيزى كه از جلاجل دف و دايره بسيار بزرگتر باشد و در ميان قبه‌اى دارد كه بندى بر آن نصب كنند و در جشنها و بازيگاهها با نقاره و دهل نوازند . و شنجرف و رنگى كه بدان نقاشى كنند . و ماستينه . و نهال جوان . و ريوند .

سنج

(
senj
) ص . پ . گزيده و برگزيده و پسنديده .

سنج

(
sonj
) ا . پ . سرين و كفل مردم و جانوران .

سنج

(
senaj
) ع . ج . سنجة .

سنج

(
sonaj
) ع . ج . سنجة .

سنج

(
sonaj
) ا . ع . درخت عناب .

سنجاب

(
sanj b
) و (
senj b
) ا . پ . جانورى از موش بزرگتر و خاكسترى رنگ كه از پوست آن پوستين سازند . و پوست اين حيوان . و سبزه . و شب . و نام ولايتى .

سنجابى

(
sanj bi
) و (
senj bi
) ص . پ . خاكسترى و برنگ خاكستر .

سنجات

(
sanaj t
) ا . ع . ج . سنجة .

سنجار

(
sanj r
) و (
senj r
) ا . پ . قلعه‌اى نزديكى موصل و مولد سلطان سنجر سلجوقى .

سنجاف

(
sanj f
) ا . پ . سجاف و طراز و كنارهء جامه .

سنجاق

(
sanj q
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - سوزن مانندى از برنج و نقره و يا طلا كه بر يك سر وى گرهى دگمه مانند باشد .

سنجانيدن

(
sanj nidan
) ف م . پ . سنجيدن كنانيدن و فرمودن .

سنجة

(
sanjat
) ا . ع . - مأخوذ از سنجهء فارسى - . سنجة الميزان : سنگ ترازو و وزنه‌اى كه بدان چيزى را در ترازو بكشند . ج : سنجات و سنج .

سنجة

(
sonjat
) ا . ع . سياهى سپيدى آميخته . ج : سنج .

سنجد

(
senjed
) ا . پ . ميوهء درختى از طايفهء ورديه كه سرخ و آردى و قابض است .

سنجد بوى

(
senjed - buy
) و (
senjed - bovy
) ا پ . نوعى از گل سرخ .

سنجر

(
sanjar
) ا . پ . نام پادشاهى . و نام پرنده‌اى شكارى . و مردمان صاحب حال و وجد و سماع .

سنجر

(
sanjar
) ا . پ . پادشاه ششم از سلجوقيان ايران پور ملكشاه پادشاهى بزرگ و كريم و پرهيزگار كه مدت چهل سال در بيشتر منابر اسلام خطبه بنام وى مىخواندند و در سال 552 هجرى بدرود اين جهان كرد .

سنجرستان

(
sanjarest n
) ا . پ . خانقاه و جائى كه مردمان در آن وجد و سماع كنند .

سنجرف

(
sanjarf
) ا . پ . - مأخوذ از شنگرف فارسى و بمعنى آن .

سنجسبويه

(
sanjesbuye
) ا . ع . - مأخوذ از سنگسبويهء فارسى و بمعنى آن .

سنجف

(
senjaf
) ا . پ . سجاف .

سنجق

(
sanjaq
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - علم و نشان و رايت و لوا . و سنجاق و سوزن مانندى كه بر يك سر آن گره و دگمه‌اى باشد . و اميرى كه صاحب نشان و علم بود .

سنجق

(
sanjaq
) و (
sanjoq
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - كمربند و منطقه و ميان‌بند و تنگ .

سنجلاط

(
senjel t
) ا . ع . نوعى از ريحان .

سنجوق

(
sanjuq
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - سنجق و كمربند و منطقه .

سنجه

(
sanje
) ا . پ . وزنه و سنگى كه بدان چيزها وزن كنند . و پلهء ترازو . و نام ديوى . و نام ولايتى .

سنجى

(
sanji
) ا . پ . عمل سنجيدن .

سنجيد

(
senjid
) ا . پ . سنجد .

سنجيدگى

(
sanjidagi
) ا . پ . وزن و ثقل و گرانى .

سنجيدن

(
sanjidan
) ف م . پ . وزن كردن و تعيين وزن و ثقل كردن و چيزى را با ترازو و جز آن كشيدن . و برابر نمودن .

سنجيدن

(
senjidan
) ف م . پ . آماده و مهيا كردن و تدارك نمودن .

سنجيده

(
sanjide
) ص . پ . وزن شده و كشيد شده . و سنگين و گران . و باوقار و شكوهمند . و آزموده و امتحان شده .

سنجيده

(
senjide
) ص . پ . آماده و مهيا و حاضر و مرتب .

سنجيده ادا

(
sanjide - ad
) ص . پ . نيگ گران و باوقار . و زيرك و بافراست .

سنجين

(
senjin
) ا . پ . خالى و تهى . و درون و اندرون .

سنح

(
sanh
) و (
sonh
) م . ع . سنح لى راى سنحا و سنجا و سنوحا ( از باب فتح ) : پيدا و هويدا شد مرا تدبيرى . و سنح بكذا : سخن سربسته گفت . و سنح فلانا عن رايه : برگردانيد فلان را از رائى كه داشت . و سنح الشعر لى : آسان شد مرا شعر . و سنح به و عليه : در گناه انداخت او را . و بدى رسانيد . و سنح الظبى مسنوحا : از جانب چپ درآمد آهو ضد برح .