تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1783

مساهمون:

ص١٧٨٣
(
zand - v n
) ا . پ . پيشواى زردشتيان . و بلبل و فاخته . و مرغ خوش الحان .

زندوست

(
zanda - vast
) و

زندوستا

(
zanda - vast
) ا . پ . لقب كتاب شت زردشت .

زن دوست

(
zan - dust
) ص . پ . كسى كه زنان را دوست دارد . و روسپى پاره و زناكار .

زن دوستى

(
zan - dusti
) ا . پ . ميل و عشق بزن و شهوت‌پرستى .

زندوق

(
zonduq
) ا . ع . صندوق و تپنگو .

زندونديد

(
zand - vandid
) ا . پ . فصل هشتم از كتاب شت زردشت .

زنده

(
zande
) ا و ص . پ . آهن چخماق و آتش زنه . و هولناك و مخوف و مهيب . و بيكران و بىپايان و بىاندازه .

زنده

(
zende
) ا و ص . پ . حى و كسى كه حيوة داشته باشد . و زندگى و حيوة . و فتيله و هر چيز مشابه آن كه قابل در گرفتن آتش باشد . و فقير و درويش و محتاج . و بزرگ و عظيم و كلان . و هولناك و مهيب . و متكبر و مغرور . و يكى از نامهاى زندرود اصفهان . و نام پهلوانى تورانى كه بيك مشت رستم كشته شد . و زنده داشتن : برقرار و پايدار داشتن . و بيدار بودن . و زنده ساختن و يا زنده گردانيدن : حيوة بخشيدن و شفا دادن . و زنده كردن خاك : احيا كردن و سبب روئيدن شدن . و زنده گشتن : از نو حيات بخشيدن . و شفا حاصل كردن و به گشتن .

زنده‌پوش

(
zende - puc
) ص . پ . آنكه پوشاك درويشانه مىپوشد .

زنده‌پيل

(
zende - pil
) ا . پ . فيل نر . و فيل بزرگ . و لقب شيخ احمد جامى .

زنده‌دار

(
zende - d r
) ا . پ . هوشيار و بيدار . و شب زنده‌دار : آنكه همهء شب بيدار و هوشيار باشد .

زنده‌داران

(
zende - d r n
) پ . ج . زنده‌دار . و زنده‌داران شب : كسانى كه شبها را بيدار مىمانند و آگاه و با خبراند .

زنده‌دل

(
zende - del
) ص . پ . صالح و متقى . و پيرى كه داراى هوا و هوس جوانان باشد .

زنده‌ران

(
zende - r n
) ا . پ . بلبل .

زنده‌رزم

(
zende - razm
) ا . پ . پهلوانى تورانى كه بيك مشت رستم كشته شد .

زنده‌رود

(
zande - rud
) و (
zende - rud
) ا . پ . هر رود بزرگى . و يكى از نامهاى زند رود اصفهان .

زنده‌ساز

(
zende - s z
) و

زنده‌كن

(
zende - kon
) ص . پ . آنكه زنده مىكند .

زنده‌گانى

(
zende - g ni
) ا . پ . زندگانى . و در زنده‌گانى يعنى در مدت عمر .

زنده‌گر

(
zende - gar
) ا . پ . زنده كننده و حيوة بخشنده .

زنده‌گى

(
zende - gi
) ا . پ . زندگى .

زنده‌واف

(
zande - v f
) ا . پ . بلبل .

زنديدن

(
zandidan
) ف ل . پ . آبستن شدن و باردار گرديدن .

زنديق

(
zendiq
) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - ملحد و بىدين و غير صالح و دهرى . و گروهى از مجوس كه خداى را دو گويند و نور را مبدء خيرات و ظلمت را مبدء شرور دانند . و گروهى از سبائيه از اصحاب عبد اللّه بن سباء كه معتقد بربوبيت حضرت ابو الحسن على بن ابي طالب شدند و آن حضرت پس از اتمام حجت حكم بسوزانيدن آنها فرمود . ج : زنادقة و زناديق .

زنديقى

(
zendiqi
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - الحاد و كفر و بيدينى .

زنديك

(
zandik
) ا . پ . كسى كه به او امر و نواهى كتاب زند عمل كند .

زنديه

(
zandiyye
) ا . پ . سلسله‌اى از پادشاهان ايران كه از سال 1164 تا 1209 هجرى در بيشتر ممالك ايران سلطنت نمودند اولين آنها كريم خان وكيل و واپسين لطفعلى خان .

زنسان

(
zens n
) پ . مخفف از اينسان .

زن‌سيرت

(
zan - sirat
) ا . پ . مفعول و كسى كه كون داده باشد .

زن سيرتان

(
zan - sirat n
) پ . ج . زن سيرت .

زنشت

(
zenect
) ا . پ . ديدار و رؤيت .

زنشوى

(
zan - cuy
) ا . پ . زن مدخوله و محصنه ضد باكره . و مرد زن‌ديده و زن‌دار .

زنف

(
zanaf
) م . ع . زنف زنفا ( از باب سمع ) : خشمگين شد .

زنفالجة

(
zenf lajat
) ا . ع . زنفيلجة و جامه‌دان .

زنفجة

(
zanfajat
) ا . ع . سختى و بلا .

زن فعل

(
zan - fe'l
) ا . پ . زن كردار . و مفعول . و زن مكار . و زن فعل سبز چادر : دنيا و روزگار . و ماتم‌زده .

زنفل

(
zanfal
) ا . ع . زنفل العرفى : نام يكى از فقهاى مكه . و ام زنفل : سختى و بلا و آفت .

زنفلة

(
zanfalat
) م . ع . زنفل فى مشيته زنفلة : گرانبار رفت و شتابى كرد .

زنفيلجة

(
zanfilajat
) و (
zenfilajat
) ا . ع . - مأخوذ از زنبيلهء فارسى - جامه‌دان و صندوقى كه در آن جامه‌ها گذارند .

زنق

(
zanq
) م . ع . زنق على عياله زنقا ( از باب ضرب ) : تنگى كرد بر عيال خود از زفتى و يا از درويشى . و زنق فرسه :
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1783 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )