تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1782

مساهمون:

ص١٧٨٢
مر . زنديه . و دهى در بخارا .

زند

(
zand
) ا . ع . بند دست و همازندان . و چوب و يا آهن آتش زنه يعنى چوب بالائين را زند و چوب زيرين را كه پازند باشد زندة گويند و همازندان و لا يقال زندتان . ج : زناد و ازناد و ازند . و تقول لمن اعانك : ورت بك زنادى يعنى روشن شد به تو و آتش گرفت زناد من و اين كنايه از نحج مرام است . و نيز زند درختى خاردار . و باصطلاح تشريح : دو استخوان ساعد بالائين را الزند الاعلى و زيرين را الزند الاسفل گويند . و طويل الزندين : آنكه استخوانهاى هر دو زراع آن بزرگ و بلند باشد . و نيز زند از اعلام است .

زند

(
zand
) م . ع . زند السقاء زندا ( از باب نصر ) : پر كردن آن مشك را .

زند

(
zend
) ا . پ . بلغت زند جان و روح حيوانى .

زند

(
zanad
) م . ع . زند زندا ( از باب سمع ) : تشنه گرديد .

زند

(
zanad
) ا . ع . خرقه‌اى كه در فرج ماده شتر نهند تا بر بچهء غير مهربان گردد .

زند استا

(
zand - ast
) ا . پ . لقب كتاب آسمانى شت زردشت .

زندان

(
zand ne
) ا . ع . تثنيهء زند مر . زند .

زندان

(
zend n
) ا . پ . محبس و بندى خانه و قيد خانه و حبس و سجن . و زندان سكندر : تاريكى . و شهر يزد . و زندان برجيس : برج سنبله كه و بال خانهء برجيس است . و زندان خاموشان : گور و قبر . و زندان كردن : حبس كردن و محبوس نمودن . و زندان مشترى : زندان برجيس كه برج سنبله باشد . و زندان نامسجون : ماهى كه يونس پيغمبر را بلعيد . و زندان نيرين : عقدهء رأس و ذنب .

زندانبان

(
zend n - b n
) ا . پ . مستحفظ زندان و محبوسين .

زندانبانى

(
zend n - b ni
) ا . پ . شغل و منصب زندانبان . و زندانبانى كردن : محافظت كردن زندانيان و پاسبانى نمودن آنان را .

زندانى

(
zend ni
) ا . پ . محبوس و گرفتار زندان .

زندآور

(
zand - var
) ا و ص . پ . آزاد بخت . و حلال ضد حرام و مشروع .

زنداوستا

(
zand - avast
) ا . پ . لقب كتاب شت زردشت . و نخستين فصل از اين كتاب .

زندبار

(
zandb r
) ا . پ . هر حيوان بىآزار مانند گوسپند و گاو .

زندباف

(
zand - b f
) ا . پ . امام و پيشواى زردشتيان . و بلبل . و فاخته .

زند بستا

(
zand - bast
) ا . پ . لقب كتاب شت زردشت .

زند بيل

(
zand - bil
) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - فيل بزرگ و عظيم الجثه .

زند پيچى

(
zand - pici
) ا . پ . جامهء فراخ ريسمانى سپيد گنده و هنگفت و ستبر . و پارچه‌اى در نهايت درشتى و سفتى و سپيدى .

زندة

(
zandat
) ا . ع . پازند . مر . زند .

زند خوان

(
zand - x n
) ا . پ . قارى و خوانندهء كتاب زند . و پيشواى زردشتيان . و بلبل . و فاخته . و هر نوع خوش آواز .

زندران

(
zand - r n
) ا . پ . بلبل .

زندرزم

(
zand - razm
) ا . پ . جنگ بزرگ .

زندرزن

(
zandrazan
) ا . پ . نام جائى نزديك نيشابور .

زندرود

(
zand - rud
) ا . پ . نام نغمه‌اى از تار رباب . و نام رودخانه‌اى در صفاهان كه از مغرب بمشرق عبور مىكند .

زندستا

(
zandast
) و

زندستان

(
zandast n
) ا . پ . كتاب زند .

زندش

(
zandec
) ا . پ . تحيت و درود و سلام .

زن دغل

(
zan - daqal
) ا . پ . زن زناكار و روسپى .

زندفيل

(
zand - fil
) ا . پ . فيل بزرگ .

زندق

(
zandaq
) ص . ع . رجل زندق : مرد سخت بخيل .

زندقة

(
zandaqat
) ا . ع . زنديقى اسم است تزندق را .

زندقى

(
zandaqiyy
) ص ع . رجل زندقى : مرد سخت بخيل .

زندگان

(
zendag n
) پ . ج . زنده .

زندگانى

(
zendag ni
) ا . پ . حيوة . و روان و جان . و عيش و زندگى . و عمر . و تعيش . و معاش . و قوت و خوراك . و زندگانى دادن : عمر دادن و حيوة بخشيدن . و زندگانى دويم : تعيش در آخرت . و زندگانى كردن : زيستن و حيوة داشتن و عمر كردن .

زندگانى ده

(
zendag ni - deh
) ص . پ . حيوة بخش .

زندگى

(
zendagi
) ا . پ . حيوة . و عمر . و هستى . و تعيش .

زندلاف

(
zand - l f
) ا . پ . پيشواى زردشتيان . و بلبل . و فاخته .

زندنيجى

(
zandanijiyy
) ص . ع . ثوب زندنيجى : پارچه‌اى كه در زند بخارا مىسازند .

زندواف

(
zand - v f
) و

زندوان