تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1781

مساهمون:

ص١٧٨١

زنجور

(
zanjur
) ا . پ . زنجير . و گلوله‌اى كه بر قلبه نصب كنند . و مالهء برزگران . مر . زنجير .

زنجور

(
zonjur
) ا . ع . نوعى از ماهى .

زنجه

(
zanje
) ا . پ . درد اندرون شكم . و زحير . و گريه و مويه و ناله . و تسلسل .

زنجى

(
zanji
) ص . پ . زنگى و اهالى زنگ .

زنجى

(
zanjiyy
) و (
zenejiyy
) ا . ع . يك نفر زنگى .

زنجير

(
zenjir
) و (
zanjir
) ا . پ . سلسله و رسن فلزى و مركب از حلقه‌هاى در هم قرار گرفته . و آهنى كه جهة شيار كردن زمين بر سر قلبه نصب كنند . و تخته‌اى كه زمين شيار كرده را بدان هموار سازند . و گاو آهن . و چينهاى در سطح آب . و زنجير داد : زنجيرى بود معلق بر در قصر سلطنتى نوشيروان كه هر ستم رسيده و مظلومى چون آن زنجير را حركت مىداد مىتوانست براى درخواست عدالت بدون واسطه بر شخص شاهنشاه ورود كند . و زنجير كردن : بند كردن با زنجير .

زنجير

(
zanjir
) و (
zenjir
) ص . پ . صفت توصيفى كه بدان فيل را توصيف كنند مانند سر كه بدان اسب را توصيف نمايند چنان كه گويند ده زنجير فيل و صد سر اسب .

زنجير

(
zenjir
) و

زنجيرة

(
zenjirat
) ا . ع . انگشئك . و سپيدى كه بر ناخن نو جوانان ظاهر گردد .

زنجير جعد

(
zanjir - ja'd
) ص . پ . آنكه زلفهاى وى به شكل زنجير باشد .

زنجير ساز

(
zanjir - s z
) ا . پ كسى كه زنجير مىسازد .

زنجيرك

(
zanjirak
) ا . پ . مصغر زنجير يعنى زنجير كوچك . و نازك كارى كه نويسندگان در تحريرات خود و حجاران در حجارى به كار مىبرند .

زنجيرگر

(
zanjir - gar
) ا . پ . زنجير ساز .

زنجير موى

(
zanjir - muy
) ص . پ . زنجير جعد .

زنجيره

(
zanjire
) ا . پ . هر چيز مانا بزنجير . و حاشيه و كنارهء گرداگرد تصوير . و دايره‌هائى كه به روى سطح آب متشكل مىشوند . و نقطه‌هاى سپيدى كه به روى ناخن پديد مىآيند .

زنجيرى

(
zanjiri
) ا و ص . پ . ديوانه .

زنجيريان

(
zanjiriy n
) پ . ج . زنجيرى ، ديوانگان .

زنجيل

(
zenjil
) ا . ع . مرد سست اندام و ضعيف .

زنچك

(
zancak
) ا . پ . زن فاحشه و روسپى و زن ناپارسا و ناپاك .

زنچه

(
zance
) ا . پ . روسپى .

زنح

(
zanh
) م . ع . زنح زنحا ( از باب فتح ) : ستود . و راند . و تنگى نمود در معامله و تنگ گرفت .

زنح

(
zonoh
) ا . ع . پاداش دهندگان بر خير و يا بر شر .

زنخ

(
zanx
) م . ع . برداشتن بزغاله سر خود را وقت شير مكيدن از جهة درماندن شير بگلو و يا خشكى حلق ( و الفعل من ضرب و نصر ) . زنوخ مثله .

زنخ

(
zanax
) ا . پ . چانه و ذقن و آن جزء از صورت كه واقع در زير دهان مىباشد . و زنخدان و مغاك چانه . و سخن و گفت و شنيد و مكالمه و گفتگو . و سخن هرزه و بىنفع و لا طايل و بيهوده و خالى از معنى . و لاف و گزاف . و زنخ بر خون زدن : خجل شدن و خجالت كشيدن . و زنخ زدن : افسانه گوئى و سخن سرائى و قصه خوانى كردن . و سخنان بىنفع و لا طائل و هرزه و بيهوده گفتن . و لاف زدن .

زنخ

(
zanax
) م . ع . زنخ الدهن زنخا ( از باب سمع ) : مزه برگشته و متغير گرديد آن روغن . و زنخ السخل : برداشت بزغاله سر خود را وقت مكيدن شير از درمان شير بگلو و يا خشكى حلق .

زنخ

(
zanex
) ص . ع . دهن زنخ : روغن متغير و مزه برگشته .

زنخة

(
zanexat
) ص . ع . مونث زنخ . و ابل زنخة : شترانى كه شكنبهء آنها از شدت تشنگى تنگ شده باشد .

زنخدان

(
zanax - d n
) ا . پ . چانه و زنخ و ذقن . و زير چانه . و چاه زنخدان : چالى زنخ .

زنخرة

(
zanxarat
) م . ع . زنخر بمنخره زنخرة : دميد در سوراخ بينى وى .

زنخك

(
zonoxk
) ا . پ . يك نوع خوراك قابضى .

زن خواسته

(
zan - x ste
) ا . پ . مرد كدخدا .

زند

(
zand
) ا . پ . كتاب آسمانى كه برشت زردشت نازل شده . و صحف حضرت ابراهيم خليل . و چخماخ و آتش زنه يعنى قطعهء آهنى كه چون بر سنگ زنند از آن آتش برجهد . و نيز چوبى كه بر بالاى چوب ديگر گذارند و چوب زيرين را مانند بر ماه بعنف بگردانند تا از آن آتش بهم رسد و چوب بالا را زند و زيرين را پازند گويند . و نيز زند : عظيم و بزرگ . و درخت مورد . و نام پهلوانى تورانى . و نام طايفه‌اى از لرها كه كريم خان و اخلاف وى از آن طايفه‌اند و قبل از قاجاريه در ايران مدتى سلطنت كردنده