تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1777

مساهمون:

ص١٧٧٧

زمين

(
zamin
) ص . ع . برجاى مانده . ج : زمنى .

زمين

(
zomayn
) ا . ع . مصغر زمان اندك وقت و وقت كمى . و لقيته ذات الزمين : يعنى ديدار كردم او را در يك زمانى پيش از اين .

زميناد

(
zamin d
) ا . پ . زامياد كه نام روز بيست و هشتم از هر ماه بود .

زمين بوس

(
zamin - bus
) ص . پ . كسى كه كرنش مىكند و زمين را مىبوسد و به خاك مىافتد .

زمين پيماى

(
zamin - paym y
) ا . پ . مساح . و سياح و مسافر .

زمين تاب

(
zamin - t b
) ص . پ . تابنده و گرم كنندهء زمين .

زمين جسته

(
zamin - joste
) ا . پ . زمين پيماى .

زمين خيز

(
zamin - xiz
) ا . پ . حاصل و محصول زمين .

زمين‌دار

(
zamin - d r
) ا . پ . خداوند ده و ريش سفيد ده . و باصطلاح هندى مأمورى كه ماليات اراضى سپردهء به خود را جمع مىكند و صد يك حق العمل برميدارد .

زميندارى

(
zamin - d ri
) ا . پ . شغل زمين‌دار . و قلمرو و اراضى سپردهء بزمين‌دار .

زميندوز

(
zamin - duz
) ا . پ . نوعى از چادر و خيمه .

زمين ريز

(
zamin - riz
) ا . پ . ارتفاع و محصول زمين .

زمين زاده

(
zamin - z de
) ا . پ . خاكسار . و آدمى زاده و بشر . و آن حضرت صلى اللّه عليه و آله .

زمين سنبه

(
zamin - sonbe
) ص . پ . سوراخ كنندهء زمين .

زمين كارانه

(
zamin - k r ne
) ص . پ . آنكه معذرت و پوزش مىخواهد .

زمين كنده

(
zamin - kande
) ا . پ . يك نوع ريشهء مأكول .

زمين‌كوب

(
zamin - kub
) ا . پ . اسب و شتر و جز آن .

زمين كينه

(
zamin - kine
) ص . پ . سخت كينه و كسى كه كينهء وى از روى كمال پست فطرتى باشد .

زمين‌گير

(
zamin - gir
) ص . پ . مبتلا بفالج و برجاى مانده .

زمين لرزه

(
zamin - larze
) ا . پ . زلزله .

زمين نيكو

(
zamin - niku
) ا . پ . خاك خوب .

زمينى

(
zamini
) ص . پ . منسوب به زمين . و خاكى و ترابى و ارضى . و زير زمينى : خانه‌هاى تحت الارض .

زن

(
zan
) ا . پ . انسان ماده و مادهء از نوع بشر و مراة و نساء و خاتون و بانو . و زوجه و عيال شخص . و نامرد و جبون و ترسان و بيدل و كم جرأت . و كسى كه بىباكانه و از روى غرور حركت مىكند . و زن باردار : زن حامله و آبستن . و زن بردن : و يا زن خواستن و يا زن كردن : عروسى كردن و نكاح كردن و ازدواج كردن و كسى را بزنى اختيار كردن . و زن به مزد : قرمساق و كس‌كش و قواد و زن پسر : عروس و زوجهء پسر شخص . و زن پيرايه : مشاطه . و زن دودافگن : زن سحركننده و افسونگر و جادوگر . و شب تاريك . و زن كوچهء باستان : عالم و جهان . و زن مردانه : زنى كه متصف بصفات مرد باشد و زن جنگجوى . و زن و شوى : زوجه و شوهر . و مرد و زن : مذكر و مؤنث .

زن

(
zan
) ص . پ . زننده و هميشه بطور تركيب استعمال مىشود مانند تيغ زن : كسى كه تيغ و شمشير مىزند . و خشت زن : كسى كه خشت مىسازد . و راهزن : دزد قطاع الطريق . و طبل زن : نوازندهء طبل و طبال . و ناى زن : نوازندهء ناى .

زن

(
zon
) ا . پ . قسمى از غله كه دو سر نيز گويند .

زن

(
zann
) م . ع . زن عصبه زنا و زنونا ( از باب نصر و ضرب ) : خشكيد پى او . و زن فلانا بخير او شر : گمان كرد دربارهء فلان خير و يا شر و تهمت نمود او را .

زن

(
zann
) ا . ع . ماش . و گندم ديوانه .

زنء

(
zan '
) م . ع . زنا اليه زنء و زنوء ( از باب فتح ) : پناه گرفت بوى . و زنا فى الجبل : بالا برآمد بر كوه . و زنا الظل : كم شد و درهم گشت سايه . و زنا اليه : نزديك شد به او . يق : زنئت الخمسين : نزديك بپنجاه رسيدم . و زنا فلان : شادمان گرديد فلان . و بشتافت . و دوسيد به زمين . و نيز زنء و زنوء : خفه كردن . و بشتاب گرفتن بول و غائط كسى را . و زنا بوله اى احتقن .

زنا

(
zan
) ص . پ . زننده .

زنا

(
zen
) ا . ع . بلغت حجاز مجامعت با زن بطور حرامى .

زنا

(
zen
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جمع شدن با زن بطور حرامى و روسپى بارگى كه جهمرز نيز گويند . و فرزند زنا و يا ولد زنا : حرام‌زاده و زادغر و پسندره و خشوك .

زناء

(
zan '
) ص . ع . كوتاه گرداندم . و كسى كه او را كميز بشتاب گرفته باشد . و رجل زناء : مرد تنگ آمدهء به قضاى حاجت . و ظل زناء : سايهء كوتاه . الحديث : نهى ان يصلى الرجل و هو زناء .