تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1776

مساهمون:

ص١٧٧٦

زموم

(
zomum
) م . ع . زمت القربة زموما ( از باب نصر ) : پر گرديد مشك .

زمون

(
zamun
) ا . پ . مور و غل .

زمونى

(
zamuni
) ا . پ . غار و مرداب . و زير زمين .

زمه

(
zamh
) م . ع . زمهته الشمس زمها ( از باب فتح ) : اذيت رسانيد او را آفتاب .

زمه

(
zamah
) ا . ع . شدت و سختى گرما .

زمه

(
zamah
) م . ع . زمه الحر زمها ( از باب سمع ) : سخت شد گرما . و زمه الرجل بالحر : سخت شد گرما بر آن مرد .

زمه

(
zame
) ا . پ . زاج سپيد . و سنگى شبيه بزاج . و رنگ سياه .

زمهرة

(
zamharat
) م . ع . زمهرت العين زمهرة : سرخ شد چشم آن از غضب

زمهرير

(
zamharir
) ا . پ . آن جاى بسيار سرد كه نزديك بانتهاى كرهء هوا مىباشد . و هر جاى بسيار سرد .

زمهرير

(
zamharir
) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - سختى سرما . و ماه .

زمى

(
zami
) ا . پ . زمين .

زمياد

(
zamiyy d
) و (
zamy d
) ا . پ . فرشتهء موكل بر حوران بهشتى . و روز بيست و هشتم از هر ماه شمسى .

زميت

(
zamit
) ص . ع . صاحب وقار و آهسته و بردبار .

زميت

(
zemit
) ص . ع . نيك آهسته و باوقار .

زميدار

(
zamid r
) ا . پ . زميندار .

زميدن

(
zamidan
) ف م . پ . خائيدن و جاويدن . و غريدن . و فرياد و فغان كردن .

زمير

(
zamir
) ا . ع . كودك خوب روى . و مرد كوتاه بالا . ج : زمار .

زمير

(
zamir
) ص . ع . غناء زمير : سرود نيكوى .

زمير

(
zamir
) م . ع . زمر زمرا و زميرا . مر . زمر .

زمير

(
zomayr
) ا . ع . بنو زمير : نام بطنى از تازيان .

زمير

(
zemmir
) ا . ع . نوعى از ماهى .

زميع

(
zami '
) ا . ع . مرد شتاب زده . و مرد دلير كه چون عزيمت كارى كند بر نگردد از آن . و نيكو استوار راى اقدام كنندهء بر امور . ج : زمعاء .

زميق

(
zamiq
) ص . ع . بركنده شده .

زميقة

(
zamiqat
) ص . ع . مؤنث زميق . يق : لحية زميقة : ريش بر كنده شده .

زميل

(
zamil
) ا . ع . سپس سوار نشيننده . و همسفر و يار در سفر .

زميل

(
zomayl
) ا . ع . ضعيف بد دل ترسندهء كاهل .

زميل

(
zemayll
) ا . ع . ضعيف بد دل ترسندهء كاهل .

زميل

(
zommayl
) و (
zemmil
) ا . ع . ضعيف بد دل ترسندهء كاهل .

زميلان

(
zamil ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه الرجلان اذ عملا على بعيرهما فهما زميلان فاذا كان بلا عمل فرفيقان .

زميلة

(
zomaylat
) و (
zommaylat
) ا . ع . ضعيف و ناتوان ترسنده .

زمين

(
zamin
) ا . پ . ارض . و تراب و خاك . و سطح كرهء خاكى . و ملك و كشور و ولايت و اقليم و مملكت . و تك حوض و آبگير و تالاب . و زمينهء تصوير . و سياره‌اى كه ما در آن منزل داريم و از آن نشو و نما مىكنيم . و موادى كه تركيب كرده‌اند سطح جامد اين سياره را و زمين ما مانند ديگر سيارات در اين فضا بدور شمس مىگردد و از آن كسب نور و حرارت مىنمايد و در مدت 24 ساعت يك دفعه بر دور خودش مىگردد و در مدت 365 روز و شش ساعت و چند دقيقه بر دور شمس گردش مىكند و بىنهايت كوچكتر است از شمس و تقسيم مىكنند سطح زمين را بواسطهء خطوط اعتبارى از يك قطب بقطب ديگر به دو جهت و اين خطوط موهومه را كه دوائر نصف النهار و درجات طول گويند 180 درجه در مشرق نصف النهار پاريس و 180 درجه در مغرب اين نصف النهار فرض شده‌اند و علاوه بر آنها خطوط متوازى ديگرى فرض كرده‌اند كه آنها را درجات عرض مىنامند و از خط استوا تا بقطب شمال 90 درجه و از آنجا تا بقطب جنوب نيز 90 درجه فرض شده است و چون زمين ملك انسان و محل نشو و نماى وى مىباشد پس از اطلاع بر آن لازم است و كسب اين اطلاع معرفت علوم ذيل را لازم دارد : علم هيئت و علم معرفة الارض و علم جغرافيا و علم تاريخ و علم تعريف الامم و علم تاريخ طبيعى و جز آن . و زمين افتاده : ملكى كه از مدتى باير شده باشد . و زمين تابستانى : ملكى كه در موسم تابستان ثمر و حاصل دهد . و زمين توفير : ملكى كه اجاره دهند و بر اجارهء سابق وى بيفزايند . و زمين جلى : باصطلاح هندى ملكى كه فقط در موسم باران زراعت مىشود . و زمين چاهى : ملكى كه از آب چاه مشروب مىگردد . و زمين خسته : زمين شيار كرده‌اى كه در زير دست و پاى مردمان و چارپايان نرم شده باشد . و زمين را سايه شدن : تواضع و فروتنى كردن . و زمين بدندان گرفتن : اظهار ضعف و عجز و ناتوانى و فروتنى كردن . و زمين زمستانى : ملكى كه فقط در موسم زمستان ثمره و حاصل دهد . و زمين مرده : زمين خشك كه قابل زراعت نباشد و در آن رستنى نرويد . و زمين و زمان : مقام . و وقت . و عالم . و علم زمين : علم مساحت .