تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1724

مساهمون:

ص١٧٢٤
ريز ريز شده . و پوسيده و فاسد شده . و آزرده .

ريزيده

(
rizide
) ا . پ . برگ درخت سرو .

ريزين

(
rizin
) ص . پ . خردتر و كوچكتر و ريزه‌تر .

ريژ

(
rij ?
) و (
reyj ?
) ا . پ . كام و مراد و مقصود . و هوس . و زمين پشته پشته .

ريژك

(
rij ? ak
) ا . پ . عصيان و گناه . و لغزش از جائى . و تعدى و تجاوز .

ريس

(
rays
) م . ع . راس ريسا و ريسانا ( از باب ضرب ) : خراميد . و راس الشيئ ريسا : ضبط كرد آن چيز را و چيره شد بر آن . و راس القوم : برترين آن قوم گشت و مهتر شد و بلند گرديد بر ايشان .

رئس

(
raes
) ا و ص . ع . رئيس و سردار . و اهل شهر . و ناخدا . و ملاح . و آنكه سرش مجروح باشد .

ريس

(
ris
) فهر و غضب و خشم . و قوت و زور . و زبردستى . و گنبد خسرو پرويز . و صداى گوش . و نمونه . و نقشهء زردوزى .

ريس

(
ris
) و (
reys
) ص . پ . ريسنده و آنكه پنبه و پشم و جز آن را مىريسد و ريسمان مىكند . و افشاننده و پراكنده كننده . و باريك ريس : كسى كه آه مىكشد و حسرت و تاسف مىخورد .

ريس

(
ris
) ا . پ . شورباى غليظى كه بر بالاى پلاو و كشك و مانند آن ريزند . و هريسه و هليمى كه هنوز خوب پخته نشده و آبكى بود .

ريس

(
rayyes
) ا . ع . مهتر و سرور .

ريسا

(
ris
) ص . پ . ريسنده . و آه كشنده و افسوس خورنده .

ريسان

(
rayas n
) م . غ . راس ريسا و ريسانا . مر . ريس .

ريسانيدن

(
ris nidan
) ف م . پ . انگيختن و تحريك و ترغيب كردن . و كوشش و سعى كردن . و رشتن كنانيدن .

ريستن

(
ristan
) ف ل و م . پ . آهسته سخن گفتن . و كوشش كردن . و افشاندن و پراكنده كردن . و گريستن و زارى كردن و نوحه كردن براى مرده و آه كشيدن و مويه كردن . و فرو رفتن در چاه و يا در حوض . و ريدن و دفع غايط كردن .

ريستن

(
ristan
) و (
reystan
) ف ل و م . پ . رشتن و تافتن و ريسيدن و ريسمان كردن .

ريسمان

(
rism n
) و (
reysm n
) ا . پ . رشته و رسن و شتين و حبل و تار و نخ . و هر چيز رشته شده . و طناب . و ريسمان كشتى : طناب سه چهار لائى كه به آن كشتى را مىكشند .

ريسمان‌باز

(
rism n - b z
) ا . پ . آنكه به روى طناب بازى مىكند و ميرقصد .

ريسمان بازى

(
rism n - b zi
) ا . پ . شغل و عمل ريسمان باز .

ريسمان‌باف

(
rism n - b f
) ا . پ . كسى كه ريسمان مىتابد .

ريسمان فروش

(
rism n - faruc
) ا . پ . آنكه شغل وى فروختن طناب و ريسمان است .

ريسمانى

(
rism ni
) ص . پ . منسوب بريسمان .

ريسنده

(
risande
) افا . پ . آنكه مىرسد و رشته مىسازد .

ريسى

(
risi
) ا . پ . نوعى از انگور .

ريسيدن

(
risidan
) و (
reysidan
) ف ل و م . پ . رشتن و تافتن و ريسمان ساختن . و بانگ زدن و فغان و فرياد كردن . و زارى كردن . و كوشش كردن . و آهسته سخن گفتن . و پاشيدن و پراكنده كردن . و تخليهء شكم كردن و ريدن .

ريش

(
rayc
) م . ع . راش السهم ريشا ( از باب ضرب ) : پر نهاد آن تير را . و راش فلان : گرد آورد فلان مال و متاع و اسباب خانه را . و راش فلانا : نيكو كرد حال فلان را و سود بخشيد وى را . و راش الصديق : طعام و آب خورانيد دوست خود را و كسوت داد ويرا . و راشه مالا : مال داد او را .

ريش

(
rayc
) ص . ع . كلاء ريش : گياه بسيار بزرگ .

ريش

(
ric
) ا . ع . پر مرغ . ج : ارياش و رياش . و جامه و لباس پاكيزه . و ارزانى و خير و حالت نيكو و مال و معاش . و اعطاه مأة بريشها : داد او را صد شتر با لباس و ساز و سامان . و ذات الريش : گياهى مانند قيصوم . و ذو الريش : نام اسبى .

ريش

(
ric
) ا . پ . زخم و جراحت . و بثره . و آبله . و داغ . و اثر زخم . وريم و چرك . و شورباى هريسه پيش از كفچه زدن كه هنوز نپخته باشد . و ريش چغز : ريشى كه تا آن را چاك نكنند به نشود .

ريش

(
ric
) ص . پ . مجروح و زخمدار و خسته و هميشه بطور تركيب استعمال مىگردد . مانند دلريش يعنى كسى كه دل او مجروح و خسته باشد .

ريش

(
ric
) ا . پ . لحيه و محاسن و موهاى چانه و گونه‌ها . و پشم و صوف . و بالاپوش و جبه‌اى كه بر بالاى لباس پوشند . و لباسى كه در روز جشن پوشند . و زور و ظلم و ستم . و زبردستى و خشم و قهر و غضب . و ريس و برگ خرمابن . و ريش برآوردن : داراى ريش شدن و صاحب ريش گشتن . و خوشه‌دار شدن غله . و ريش بز : گياهى كه آن را شنگ و تبازى لحية التيس گويند . و ريش در دست كسى دادن : كار خود را به ديگرى واگذار كردن . و ريش قاضى : لته‌اى كه بر شيشه و يا كدوى شراب بندند تا شراب صاف در پياله ريخته شود . و نيز قطرهاى