تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1722

مساهمون:

ص١٧٢٢

ريحان

(
rayh n
) ا . ع . شاهسپرم . و ناز بو . و هر گياه خوشبوى . و اطراف و شاخ گياه خوش بوى و برگ آن . و يكى از خطوط ششگانهء ابن مقله . و فرزند . و رزق . و رحمت . و راحت . و سبحان اللّه و ريحانه ( منصوبان على المصدر ) اى تنزيها له و استرزاقا منه .

ريحان

(
rayh n
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شاهسپرم كه سپرغم نيز گويند . و هر گلى سواى گل سرخ . و شراب . و ريحان تاتارى : خوب روى و خوش منظر . و ريحان داود : آذان الفار و مرزنجوش . و ريحان زرد : شعاع آفتاب . و ريحان الشيوخ : نام گلى . و ريحان كوهى : شاهسپرم سپيد .

ريحانة

(
rayh nat
) ا . ع . گياهى خوش بوى كه در زمين نرم رويد . و دستهء ريحان .

ريحة

(
rihat
) ا . ع . باد و هى اخص من الريح .

ريحة

(
rihat
) و (
rayyehat
) ا . ع . گياه باقىماندهء از اول سال كه در بيخ عضاة برآيد . و گياهى كه از سردى شب و بىباران برويد .

ريحى

(
rihi
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - بادى و منسوب بباد . و نفاخ .

ريخ

(
rayx
) م . ع . راخ ريخا ( از باب ضرب ) : سست و فروهشته گرديد . و نيز ريخ : فراخ و گشاده گرديدن ميان هر دو ران چندانكه با هم نپيوندند .

ريخ

(
rayx
) ا . ع . دورى و گشادى ما بين دوران .

ريخ

(
rix
) ا . پ . فضلهء انسان و ديگر حيوانات كه روان و بطور اسهال دفع شود . و ريخ زدن : دفع كردن فضلهء روان و آبكى .

ريخبين

(
rixbin
) ا . پ . كبح يعنى چيزى سياه و بسيار ترش كه از آرد ميده و شير گوسپند سازند . و گياه خشك . و رود فرات .

ريختگى

(
rixtagi
) ا . پ . ريزش و سفك . و هر چيز روان شدهء در قالب ريخته .

ريختم

(
rixtem
) ا . پ . بام سقف . و سد و بندروغ .

ريختن

(
rixtan
) ف ل و م . پ . روان كردن و جارى كردن مانند ريختن آب در ظرف و ريختن خون . و ساقط كردن . و دور انداختن . و پاشيدن و افشاندن . و افگندن و انداختن . و گداختن . و پراكنده كردن . و نثار كردن . و پاره پاره كردن . و روان شدن و جارى گشتن .

ريختنگاه

(
rixtan - g h
) ا . پ . محل ريزش . و ريختنگاه آب در دريا : مصب و محل ريزش آب در دريا .

ريختنى

(
rixtani
) ا و ص . پ . پاشيدنى و افشاندنى و افگندنى و هر چيز كه قابل و سزاوار جريان و افشان باشد . و نثار خواه گل باشد و يا زر . و دور ريختنى : هر چيز بىكار و بىفايده .

ريخته

(
rixte
) ا و ص . پ . روان شده . و ذوب شده . و افگنده شده . و پاشيده شده و افشان شده . و از ظرف خود خارج شده . و شربت و دواى تربيت شدهء با شكر . و تخم مرغ برشته شده . و ساروج . و گچ . و خانهء سنگى . و از هم ريخته شدن : پراكنده شدن و پاشيده شدن . و زبان ريخته : زبان درهم و برهمى كه مركب است از فارسى و هندى .

ريخته‌گر

(
rixte - gar
) ا . پ . كسى كه مىگدازد مس و روى را با هم و از آن هاون و منقل و اسبابهاى ديگر و توپ مىسازد .

ريخته‌گرى

(
rixte - gari
) ا . پ . شغل و عمل ريخته‌گر .

ريخر

(
rixar
) ا . پ . سنگ پازهر .

ريخن

(
rixen
) و

ريخو

(
rixu
) ا . پ . آدم و حيوانى كه شكمش روان بود و اسهال داشته باشد و نتواند خوددارى كند .

ريخيز

(
rixiz
) ا . پ . چوبى كه گاوآهن را بدآن نصب كرده و آن را بر خيش بسته زمين را شيار كنند .

ريد

(
rayd
) ا . ع . كرانهء بلند و بيرون جستهء از كوه . ج : ريود .

ريد

(
rid
) م . ع . راده ريدا ( از باب نصر ) : خواست آن را .

رئد

(
re'd
) ا و ص . ع . همزاد . و نوباوه و نورسيده . و ضيق و تنگ از هر چيزى . و لغزش . و رمى . و ضرب .

ريدانة

(
rayd nat
) ص . ع . ريح ريدانة : باد نرم .

ريدة

(
raydat
) ا . ع . مطلب و مراد . الحديث : ان الشيطان يريد ابن آدم بكل ريدة اى مطلب و مراد .

ريدة

(
raydat
) ص . ع . ريح ريدة : باد نرم .

ريدك

(
raydak
) و (
ridak
) ا . پ . پسر امرد بىريش و غلام ترك مقبول .

ريدكان

(
ridak n
) پ . ج . ريدك ، بچگان و پسرگان .

ريدن

(
ridan
) ف ل . پ . به قضاى حاجت رفتن و تغوط كردن . و بىهوش شدن .

ريده

(
ride
) ا . پ . غايط و نجاست .

ريديدن

(
rididan
) ف ل . پ . پراكنده شدن . و ناپد گشتن و نابود شدن .

ريذجان

(
rayzaj n
) ا . ع . شترانى كه بار تجارت حمل مىكنند .

رير

(
rayr
) ا . ع . آبى كه از دهن كودك روان باشد .

رير

(
rayr
) م . ع . رير القوم ( مجهولا )