تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1723

مساهمون:

ص١٧٢٣
ريرا : در ارزانى و فراخ سالى رسيدند آن قوم .

رير

(
rayr
) و (
rir
) ص . ع . مخ‌رير : مغز فاسد و سياه شده و گداخته شده از لاغرى و كذا مخ‌رير .

ريرق

(
rayraq
) ا . ع . عنب الثعلب .

ريز

(
riz
) ا . پ . تخم مرغ بهم آميخته شده . و هر چيز خرد شده . و خرده و ذره . و بچهء كوچك و خرد . و مخلوط تنك و رقيقى كه از تخم مرغ و زعفران ترتيب دهند . و هر چيز ترد و شكننده‌اى . و هر چيز خرد و بسيار كوچكى كه مانند گرد باشد . و نعمت و ثروت و توانگرى . و پياله و پيمانه و ساغر . و شهوت و هوا و هوس . و مراد و كام . و رحمت و نعمت . و جرعه .

ريز

(
riz
) ص . پ . ريزنده و ريزان و پاشان و افشان و هميشه بطور تركيب استعمال مىشود مانند اشك‌ريز : كسى كه گريه مىكند و اشك از چشم آن روان است . و خونريز : سفاك و كسى كه خون مىريزد . و شكرريز : شكر ساز و كسى كه قند و نبات و حلوا مىسازد . و عرق‌ريز : خوى كنان و كسى كه عرق از بدن وى روان است . و گهرريز : كسى كه گوهر مىافشاند . و هلاهل‌ريز : حيوانى كه زهر مىپاشاند .

ريزا

(
riaz
) ا و ص . پ . ريزان .

ريزاب

(
riz - b
) ا . پ . آب چركينى كه از حمامها و از شستشوى جارى مىشود .

ريزان

(
riz n
) ا و ص . پ . پاشان و افشان و روان و جريان دارنده . و بارنده مانند ابر و آسمان . و گدازان . و اندازان . و ريخته شده . و خرد شده . و لياقت و سزاوارى . و دولت و ثروت . و هوا و هوس . و آرزو و مراد . و ريزان شدن : جارى شدن و روان گشتن . و ريخته شدن .

ريزاندن

(
riz ndan
) و ريزانيدن (
riz nidan
) ف م . پ . ريختن . و ريختن كنانيدن .

ريزبيز

(
riz - biz
) ا . پ . مال اندك و قدرت اندك . و خرد مرد . و تراشه و خاشاك .

ريزريز

(
riz - riz
) ص و م ف . پ . پاره پاره و قطره قطره و خرد خرد . و ريز ريز كردن : خرد خرد كردن .

ريزش

(
rizec
) پ . م ح . ريختن . و ا . گداختگى . و جريان و روانى . و جريان به مقدار هاى كم و اندازه‌هاى كوچك . و افشانى و پراكندگى . و روانى بينى .

ريزفين

(
rizfin
) ا . پ . عناب . و قسمى از پارو .

ريزق

(
rayzaq
) ا . ع . عنب الثعلب .

ريزگى

(
rizagi
) ا . پ . كوچكى و خردى . و پاره و تراشه . و ذره . و پول خرده مانند پنجشاهى و دهشاهى .

ريز مريز

(
riz - mariz
) ا . پ . مرد ضعيف و لاغر . و نوعى از خيار .

ريزن

(
rizan
) ص . پ . شكافندهء هوا . و باد .

ريزناك

(
riz - n k
) ص . پ . نرم و شكننده . و خرده و ريزه .

ريزنان

(
rizn n
) و (
rizan n
) ا . پ . آنچه در پس در گذاشته تا گشوده نگردد .

ريزندگى

(
rizandagi
) ا . پ . جريان و ريزش بسيار .

ريز و بيز

(
riz - o - biz
) ا . پ . ريزبيز .

ريزور

(
riz - var
) ص . پ . كوفته شده و نرم شده و گرد شده .

ريزه

(
rize
) ا و ص . پ . خردهء كوچك از هر چيزى . و هر چيز كه در غايت خردى و كوچكى باشد از حيوان و نبات و جماد . و پارچه و قطعه و خرده . و تخم مرغ بهم مخلوط كردهء برشته . و تراشه و پاره و رقعه . و چيز بىقدر و قيمت . و پول كوچك . و نوعى از خروس . و شاگرد بنا كه نصف و يا ثلث مزد بنا را مىگيرد . و بچهء از هر حيوانى . و پيل ريزه : بچهء پيل . و ريزهء سيمين : ستارگان . و ريزه شدن : خرد شدن و نرم كوفته شدن .

ريزه خط

(
rize - xat
) ا . پ . خط ريزه و باريك ضد خط جلى .

ريزه خوانى

(
rize - x ni
) ا . پ . سخن باريك و آهسته و زمزمه .

ريزه خور

(
rize - xor
) ا . پ . كسى كه ته سفره و چيزهاى دور افگندنى را مىخورد . و خوشه‌چين .

ريزه ريزه

(
rize - rize
) ص و م ف . پ . پاره پاره و ذره ذره و پارچه پارچه . و ريزه ريزه كرده : پاره كرده شده و شكسته شده بپارچه‌هاى كوچك .

ريزه‌سرائى

(
rize - sar i
) ا . پ . زمزمه و ريزه خوانى .

ريزه‌كار

(
rize - k r
) ص . پ . باريك بين و دقيق و خوش‌كار و زيرك و هوشيار و وقوف‌دار . و ظريف .

ريزه‌كارى

(
rize - k ri
) ا . پ . باريك بينى و دقت . و خوشكارى و ظرافت و لطافت . و زيركى و وقوف‌دارى .

ريزى

(
rizi
) ا . پ . سرشار . و رحمت و شفقت . و ريزى بريز : كلمهء دعا يعنى رحمت كن .

ريزيدن

(
rizidan
) ف ل و م . پ . خرد شدن . و گداخته شدن . و حل شدن . و افشان شدن و پراكنده شدن . و كوفته شدن و نرم شدن . و ريختن و افشاندن و منتشر و پراكنده كردن . و پوسيدن و فاسد شدن و مانده و خسته شدن . و متنفر و بيزار شدن .

ريزيده

(
rizide
) ص . پ . پراكنده و منتشر . و گداخته و ذوب شده . و خرد شده و