تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1570

مساهمون:

ص١٥٧٠
ا . پ . آنكه ده يك چيزى را مىگيرد . و زكات گيرنده .

دهيم

(
dehim
) ا . پ . ديهيم و تاج و افسر پادشاهان ايران .

دهيم

(
dohaym
) ا . ع . سختى و بلا . و مرد گول و احمق . و نام ناقهء عمرو بن ريان قتل هو و اخوته و حملت رؤسهم عليها فقيل اشأم من الدهيم . و كذا اثقل من حمل الدهيم . و ام الدهيم : سختى و بلا و داهيه .

دهيماء

(
dohaym '
) ا . ع . داهيه و بلا و سختى .

دهين

(
dahin
) ص . ع . ناقة دهين : ماده شتر كم شير . و لحية دهين : ريش چرب و روغن ماليده .

ده‌يوپد

(
dahyu - pad
) ا . پ . امر بمعروف و نهى از منكر .

ده يوده

(
dahyude
) ا . پ . دهيك و عشر .

دى

(
day
) ا . پ . ماه دهم از سال شمسى . و روز نهم از هر ماه شمسى كه در آن روز چون در ماه دى واقع شود بواسطهء تطابق نام ماه و روز جشن كنند و عيد گيرند . و نام ملكى كه تدبير امور و مصالح ديماه و روز دى به مهر و روز ديبادين و روز ديبادز به دو تعلق مىگيرد . و رب النوع جمادات و يخ و برف و آب .

دى

(
di
) م ف . پ . روز پيش از امروز . و شب پيش از امشب .

ديا

(
dey
) ع . صيغهء تثنيه از امر حاضر و دى دية يعنى ديه بدهيد اى دو مرد حاضر .

ديابود

(
day bud
) و ديابوذ (
day buz
) ع . ج . ديبود و ديبوذ .

ديابيج

(
day bij
) ع . ج . ديباج .

ديابيد

(
day bid
) و ديابيذ (
dayy biz
) ع . ج . ديبود و ديبوذ .

ديات

(
diy t
) ع . ج . دية .

دياثة

(
diy sat
) ا . ع . نرمى و التواى زبان .

دياجى

(
day ji
) ع . ج . ديجاة .

دياجير

(
day jir
) ع . ج . ديجور .

ديار

(
diy r
) ع . ج . دار . و ج . ديرة .

ديار

(
dayy r
) ا . ع . صاحب دير . و كسى . يق : ما فى الدار ديار : نيست در خانه كسى .

ديار بكر

(
diy r - bakr
) ا . ع . مملكتى را گويند كه فرنگان موز و پوتاميا مىنامند و به فارسى جز گويند .

ديارات

(
diy rat
) و ديارة (
diy rat
) ع . ج . دار .

دياس

(
diy s
) و دياسة (
diy sat
) م . ع . داس دوسا و دياسا و دياسة . مر . دوس .

دياس

(
dayy s
) ا . ع . مرد خرمن‌كوب .

دياص

(
dayy s
) ص . ع . رجل دياص : مردى كه بر وى دست نتوان يافت . و مرد فربه .

دياصة

(
dayy sat
) ا . ع . زن پر گوشت كوتاه بالا .

دياف

(
diy f
) ا . ع . دهى در شام و يا در جزيره ينسب اليها الابل و السيوف .

ديافى

(
di fiyy
) ص . ع . شتر قوى هيكل و با قوت . يق : جمل ديافى .

دياقوديا

(
diy qudy
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - شربت كوكنار .

ديالمة

(
day lemat
) ا . ع . نام سلسله‌اى از پادشاهان ايران كه آل بويه نيز ناميده مىشوند .

دياميس

(
day mis
) ع . ج . ديماس .

دياميم

(
day mim
) ع . ج . ديمومة .

ديان

(
dayy n
) ا . ع . بسيار چيره و قهار و غالب . و حاكم و قاضى . و نگهبان . و حافظ . و حساب كننده . و پاداش دهنده كه ضايع نسازد عملى را بلكه بهر خير و شر پاداش دهد . و از صفات بارىتعالى .

ديانة

(
diy nat
) م . ع . دان ديانة ( از باب ضرب ) : راستى نمود و ديندارى كرد .

ديانت

(
diy nat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ديندارى و صداقت و راستى و خداترسى و عدالت و تقوى و پرهيزگارى و پارسائى و خوبى و نيكوئى . و ارباب ديانت : مردمان متدين و ديندار . و اهل ديانت : دينداران .

ديانت دار

(
diy nat - d r
) ا . پ . عادل و صادق و متدين و پرهيزگار و پارسا .

ديانت دارى

(
diy nat - d ri
) ا . پ . عدالت و صداقت و راستى و پرهيزگارى .

ديانت‌گر

(
diy nat - gar
) ص . پ . پارسا و عادل و صادق .

ديانت‌گرى

(
diy nat - gari
) ا . پ . پارسائى و عدالت و صداقت .

ديانوش

(
day nuc
) ا . پ . نام مهتر دزدانى كه در ايام وامق و عذرا راه زنى مىكردند . و نام كسى كه عذرا را بفروخت .

دياوين

(
day vin
) ع . ج . ديوان .

ديب

(
dib
) ا . پ . بندرى از بنادر هند .

ديبا

(
dib
) ا . پ . كيمخاب و قماشى از حرير الوان . و ديدار خوبان . و نام روز دهم از هر ماه . و ديباى معلم : پارچهء زردوزى شده .

ديبا باف

(
dib - b f
) ا . پ . بافندهء ديبا .

ديباج

(
dib j
) ا . ع - مأخوذ از ديباه فارسى و بمعنى آن . و هر قماش گرانبها . ج : دبابيج و ديابيج . و ماده شتر جوان .

ديباجة

(
dib jat
) ا . ع . رخساره .

ديباجتان

(
dib jat ne
) ا . ع . بصيغهء