تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1568

مساهمون:

ص١٥٦٨

دهم

(
dahm
) م . ع . دهمه الامر دهما ( از باب سمع و فتح ) : فروگرفت او را آن كار بانبوهى و بناگاه رسيد . و دهمتهم الخيل : هجوم آوردند بر آنها سواران .

دهم

(
dohm
) ص . ع . ج . ادهم و دهماء .

دهم

(
dohm
) ا . ع . سه شب از آخر ماه .

دهم

(
dahom
) ص . پ . چيزى كه در مرتبهء ده واقع شده باشد .

دهماء

(
dahm '
) ا و ص . ع . مؤنث ادهم . ج : دهم . و شتر مادهء نيك خاكستر گون . و ديگ كهنه و ديرينه . و گوسپند سرخ خالص . و عدد بسيار . و هيئت مرد و گونهء وى . و گياهى پهن كه بدان دباغت كنند . و هر يك از سه شب آخر ماه . و نام چند اسب . و حديقة دهماء : مرغزار نيك سبز كه از شدت سبزى و طراوت بسياهى زند .

دهماص

(
dehm s
) ص . ع . صنعة دهماص : صنعت استوار و محكم .

دهمان

(
dohm n
) ا . ع . ثنى دهمان : نماز عشا .

دهمة

(
dohmat
) ا . ع . سياهى .

دهمثة

(
dahmasat
) ا . ع . زمين نرم .

دهمج

(
dahmaj
) ا . ع . فراخ نرم بزرگ خلقت از هر چيزى .

دهمجة

(
dahmajat
) م . ع . دهمج الخبر دهمجة : از پيش خود زياد كرد آن خبر را . و دهمج فلان : مختلط رفت فلان و يا گامها را نزديك هم گذاشته و شتاب كرد در رفتن . و دهمج الكبير : مانند كسى كه پايهاى وى در قيد باشد آن پير راه رفت .

ده‌مرده

(
dah - marde
) ص و م ف . پ . جمعيتى كه مركب از ده مرد باشد . و سركردهء ده نفر . و منسوب بده نفر مرد و يا زيادتر . و ده مرده كار كردن : كار كردن يك نفر باندازهء ده نفر . و جام ده مرده : جامى كه براى ده نفر كفايت مىكند . و زور ده مرده : زورى كه مقابل زور ده نفر باشد .

ده مرده گو

(
dah - marde - gu
) و ده مرده گوى (
dah - marde - guy
) ص . پ . بسيار پر حرف .

دهمسة

(
dahmasat
) م . ع . با هم راز گفتن . و سرگوشى گفتن . و درگرفتن .

دهمست

(
dahmast
) و (
dahamast
) دهمشت (
dahmact
) ا . پ . درخت غار .

دهمقة

(
dahmaqat
) م . ع . دهمقه دهمقة : شكست آن را و بريد . و دهمق الوتر : نرم گردانيد آن زه را . و دهمق الطعام : نيك پخت آن طعام را و تنك و نرم گردانيد و يا خام پخت . و دهمق الكلام : آراسته كرد سخن را و نيك گردانيد .

دهمن

(
dahman
) ا . ع . لقب پادشاهان فارس . ج : دهامنة .

دهموبد

(
dahmu - bad
) ا . پ . پيشوا و پير آتش‌پرستان .

دهموث

(
dohmus
) ا . ع . جوانمرد .

دهمى

(
dahomi
) ص . پ . چيزى كه در مرتبهء دهم باشد .

دهمين

(
dahomin
) ص . پ . چيزى كه در مرتبهء ده واقع باشد .

دهن

(
dahn
) م . ع . دهن دهنا ( از باب نصر ) : نفاق كرد . و دهن رأسه و غيره دهنا و دهنة : چرب كرد بروغن و تر نمود سر خود و جز آن را . و دهن فلانا : زد فلان را بعصا . و دهن المطر الارض : تر كرد باران اندكى زمين را .

دهن

(
dahn
) و (
dohn
) ا . ع . باران ضعيف كه روى زمين را تر كند . ج : دهان .

دهن

(
dohn
) ا . ع . روغن . ج : ادهان و دهان . و طايفه‌اى از تازيان .

دهن

(
dehn
) ا . ع . درختى كه بدان درندگان و حيوانات وحشى كشته شوند .

دهن

(
dahan
) ا . پ . دهان و فم . و سوراخ و ثقبه . و مدخل . و سرپوش ظرف . و لگام . و آب دهن : لعاب و تف . و دهن تير : سوفار تير . و دهن شمشير : لبه و دمهء شمشير .

دهن

(
dahen
) ص . ع . چرب و روغن ماليده .

دهناء

(
dahn '
) ا . ع . ميدان . و دشت و بيابان دور و دراز بىآب . و نام موضعى و نام زنى .

دهناد

(
dahn d
) ا . پ . ترتيب و نظام و نسق و سلك و نظم و انتظام .

دهناوى

(
dahn viyy
) ص . ع . منسوب بدهناء .

دهن بسته

(
dahan - baste
) ا و ص . پ . غير ناطق . و حيوان .

دهن بند

(
dahan - band
) ا . پ . پوزبند و آلتى كه بدان دهن حيوانى را بندند . و رو بندهء زنان . و پوز .

دهن بوس

(
dahan - bus
) ص . پ . بوسنذهء دهان .

دهنة

(
dahnat
) م . ع . دهن دهنا و دهنة . مر . دهن .

دهنة

(
dehnat
) ا . ع . يك درخت دهن . و بطنى از عرب .

دهنة

(
dohnat
) ا . ع . پاره‌اى از روغن و هى اخص من الدهن . ج : ادهان و دهان .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1568 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )