تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1562

مساهمون:

ص١٥٦٢
صدره : كينه ور شد . و دوى فلان : مرد فلان از بيمارى باطن .

دوى

(
davi
) ص . ع . رجل دو : مرد بيمار و احمق و كودن . و مردى كه در جائى بماند .

دوى

(
davi
) ا . پ . مكر و حيله . و حيله‌ور و مكار و غدار .

دوى

(
dovi
) م ف . پ . دويد و دو تا دو تا .

دوى

(
daviyy
) ا . ع . دوى الريح : وزش باد و بانگ آن . و دوى النحل : بانگ زنبور عسل . و دوى الطائر : آواز پرهاى مرغ وقت مرور آن . و ما به دوى : نيست در آن كسى .

دوى

(
doviyy
) ا . ع . بيابان . و ما به دوى : نيست در آن كسى .

دوى

(
doviyy
) و (
deviyy
) ع . ج . دواة .

دوى

(
davviyy
) و (
dovviyy
) ا . ع . ما به دوى : نيست در آن كسى . و كذا دوى .

دويات

(
davay t
) ع . ج . دواة .

دويبة

(
dovaybat
) ا . ع . مصغر دابة .

دوية

(
daviyat
) ص . ع . امراة دوية : زن بسيار تباه شكم از بيمارى .

دوية

(
daviyat
) و (
doviyat
) ص . ع . ارض دوية : زمين بسيار مرض ناموافق مزاج . و كذا ارض دوية .

دوية

(
daviyyat
) ا . ع . بيابان . و فرمان سواران مجاهد و خصوصا مجاهدين جنگ صليب .

دويت

(
davit
) ا . پ . دوات و سياهىدان و آمه .

دويت آشور

(
davit - cur
) ا . پ . ميلى كه بدان دوات و آمه را بر هم زنند .

دويد

(
dovayd
) ا . ع . مصغر دود .

دويدار

(
david r
) ا . پ . دوات دار و قلمدان دار .

دويدگى

(
davidagi
) ا . پ . تاخت و تكاپو .

دويدن

(
davidan
) ف ل و م . پ . رفتن با تعجيل بسيار و شتابان رفتن و تاختن . و عجله و شتاب كردن در نوكرى و خدمت . و جارى شدن و روان شدن . و طلوع كردن و بالا برآمدن .

دويده

(
davide
) ص . پ . كسى كه بسرعت و عجله رفته باشد .

دويرة

(
dovayrat
) ا . ع . مصغر دارة يعنى خانهء كوچك . و هالهء كوچك گرد ماه . و نام موضعى .

دويره

(
davire
) ا . پ . دوال و تسمه اى كه بدان قمار بازند .

دويسة

(
dovaysat
) ا . ع . جماعت مردم .

دويست

(
dovist
) ص . پ . دو صد و مأتان و دو دفعه صد . و دويست درم شرعى : پنجاه و چهار توله و پنج ماشه و دو جو و هر توله دوازده ماشه و هر ماشه به وزن دوازده جو .

دويك

(
do - yak
) ا . پ . دم آخر مردن .

دويل

(
davil
) ا . ع . گياه سال خورده . و گياهى كه بر آن دو سال گذشته باشد و يا خاص است بگياه نصى .

دويل

(
dovil
) ا . پ . مكر و حيله و غدر . و ابريشم گنده كه از پيله حاصل شود و دو كرم در درون آن باشد .

دويم

(
doyom
) و (
doyyom
) و دويمين (
doyomin
) و (
doyyomin
) ا و ص . پ . هر چيز كه در مرتبهء دو واقع باشد . و وكيل و گماشته .

دوين

(
dovayn
) ا . ع . مصغر دون يعنى اندكى فرومايه . و نام شهرى .

دويهية

(
dovayhiyyat
) ا . ع . بليهء خوفناك و آسيب و بلاى خوفناك .

دوئى

(
doi
) ا . پ . جدائى و ضد يگانگى . و ريا .

ده

(
dah
) اوص . پ . دو پنج و نه بعلاوه يك . و دلگيرى و آزردگى . و آزار و زحمت و لعنت و نفرين و دعاى بد . و امر بمعروف و نهى از منكر . و ده انگشت بدندان گرفتن و يا ده انگشت بر دهان گرفتن : عجز كردن و زارى نمودن و فروتنى كردن . و ده آيت : دايره‌اى خرد از طلا و يا سرخى و جز آن كه پس از هر ده آيه از قرآن مجيد مىنويسند . و ده چند : ده مقابل و ده لا . و ده در دنيا صد در آخرت كه بطور دعا مىگويند يعنى ده در اين عالم بده تا در آخرت صد به تو عوض دهند . و ده درم شرعى : دو توله و هشت ماشه و ده نيم جو . و ده روز و يا ده روزه : مدت قليل و زمان كم و اندك . و ده مسكن ادريس : بهشت عنبر سرشت .

ده

(
deh
) ا . پ . مجموع چند خانه درصورتىكه عدهء آنها كم باشد و روستا و قصبه و قريه و ديه . و ده ويران : دنيا و روزگار و قالب آدمى .

ده

(
deh
) ص . پ . دهنده و هميشه بطور تركيب استعمال مىشود مانند شيرده : يعنى حيوانى كه شير مىدهد . و خراج ده : قريه‌اى كه باج و خراج مىدهد .

ده

(
deh
) ا . پ . كلمهء امر از دادن .

ده

(
doh
) ا . پ . دم و دنب و ذنب .

ده

(
dahen
) ا . ع . الا ده فلاده يعنى اگر نباشد اين امر اين ساعت پس نخواهد شد بعد از آن و اگر اين ساعت فرصت را غنيمت نشمارى پس نخواهى يافت آن را گاهى
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1562 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )