تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1560

مساهمون:

ص١٥٦٠

دولتخواه

(
davlat - x h
) ا . پ . نيكخواه و خيرخواه .

دولتخواهى

(
davlat - x hi
) ا . پ . نيك خواهى و خيرانديشى .

دولت‌سرا

(
davlat - sar
) ا . پ . كوشك و بارگاه .

دولت گراى

(
davlat - ger y
) ص . پ . مشتاق قدرت و سلطنت و حكمرانى .

دولت گزاى

(
davlat - gaz y
) ص . پ . تازه بدولت رسيده‌اى كه بمردم آزار و اذيت مىرساند .

دولتمدار

(
davlat - mad r
) ص . پ . مقبل و كسى كه اقبال و بخت با او همراه باشد .

دولتمند

(
davlat - mand
) ص . پ . توانگر و مالدار و غنى و بختيار و سعادتمند و مرد مالدار . ج : دولتمندان . و سبب و باعث . و اثر .

دولتمندى

(
davlat - mandi
) ا . پ . توانگرى و مالدارى و بختيارى .

دولتى

(
davlati
) ا و ص . پ . صاحب و خداوند دولت و توانگر و مالدار . و بختيارى و بهره‌مندى . و منسوب و متعلق بدولت .

دولت‌ياب

(
davlat - y b
) ص . پ . بختيار و بهره‌مند .

دولتين

(
davlatayn
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دو دولت و دو مملكت .

دولج

(
davlaj
) ا . ع . خانهء زير زمينى . و خانهء وحوش .

دولچه

(
dul - ce
) ا . پ . دول كوچك . و ظرف دسته‌دارى كه بدان آب بردادند .

دولخجه

(
dulaxje
) ا . پ . گروههء ريسمان . و نام مرغى .

دولسى

(
davlasiyy
) ا . ع . آنچه بواسطهء وى به ديگرى پيوندند . و منه قول اين - المسيب : رحم الله عمر لو لم ينه عن المتعة لاتخذها الناس دولسيا اى ذريعة الى الزنا .

دولع

(
davla '
) ا . ع . راه فراخ و نرم .

دولعة

(
davla'at
) ا . ع . يك نوع صدف مدورى كه چون آن را بخاكستر گرم اندكى گرم كنند بر شكل ناخن چيزى از آن برميآيد و چون آن چيز را بكشند به قدر انگشت مىگردد .

دولميان

(
dul - miy n
) ا . پ . كيسه و خريطه‌اى كه از پوست و امثال آن دوزند و بر كمر بندند .

دولو

(
do - lu
) ص . پ . مضاعف . و تا شده و دولا شده و آستر شده .

دؤلوك

(
do'luk
) ا . ع . امر عظيم . ج : دآليك .

دؤلول

(
do'lul
) ا . ع . سختى و شدت . ج : دآليل . و اختلال و ترديد . يق : وقع - القوم فى دؤلول : اى فى اختلاط من امرهم .

دوله

(
davle
) ا . پ . گردباد . و پياله و ساغر . و دايره . و زلف .

دوله

(
dule
) ا . پ . مكر و حيله . و پشتهء بلند . و زمين سرابالا و سراشيب . و دايره . و مويه و زارى و فغان و ناله و ولوله و غريو . و شكم . و احمق و ابله . و شخصى كه خود را صاحب كمال وانمايد و آن‌چنان نباشد . و گرد باد . و چلپاسه . و خاك و غبار و گرد .

دوله

(
davale
) ا . پ . پياله و ساغر و جام .

دولى

(
dul
) ا . ع . سختى و بلا .

دوله چر

(
davle - car
) ا . پ . فلك گردنده .

دولى

(
dul
) ا . ع . سختى و بلا .

دولى

(
davali
) ا . پ . فريب و مكر و حيله .

دوم

(
davm
) ا و ص . ع . درخت بوى جهودان و درخت كنار . و هر درخت بزرگ . و هميشه آرميدهء از هر چيز . و ظل دوم : سايهء آرميده . و نام شخصى .

دوم

(
davm
) م . ع . دام الشيئ دوما و دواما و ديمومة ( از باب نصر و سمع ) : هميشگى نمود آن چيز . و دام غليان القدر : آرام گرفت جوشش ديگ و ساكن شد . و كذا الماء فى الغدير . و دام المطر : پى هم باريد باران . و دامت الدلو : پر گرديد دول . و ديم به ( مجهولا ) : مبتلا به علت دوام گرديد .

دوم

(
dovom
) ا و ص . پ . انگشت چهارم كه انگشت بنصر باشد . و پست . و زيردست .

دوم

(
dovom
) و (
dovvom
) ص . پ . دويم و دويم (
doyyom
) .

دوماء

(
davm '
) ا . ع . گردش مرغ بر گرد چيزى .

دوما دوما

(
davman - davman
) ا . ع . ما زالت السماء دوما دوما يعنى هميشه بارنده است .

دومان

(
davam n
) ا . ع . دوماء و گردش مرغ بر گرد چيزى .

دومة

(
davmat
) ا . ع . زن مست . و خايه . و زنى بوده مىفروش .

دومة

(
davmat
) و (
dumat
) ا . ع . دومة الجندل : شهرى نزديك تبوك كه در آن حصنى محكم بوده . و كذا دومة الجندل .

دو مرجان

(
do - marj n
) ا . پ . لبهاى معشوق .

دو مريخ ذرب فعل

(
do - merrixe - zarb - fe'l
) و دو مريخ