تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1561

مساهمون:

ص١٥٦١
زحل سيما (
do - merrixe - zohal - sim
) پ . ك . از دو حلقهء زنجير .

دومص

(
davmas
) ا . ع . خود آهنى .

دو مغز

(
do - maqz
) ا . پ . بادام .

دوملة

(
davmalat
) م . ع . دومل بينهم دوملة : اصلاح نمود بين ايشان .

دو منزل

(
do - manzel
) ا . پ . دنيا و آخرت .

دو موى

(
do - muy
) ص . پ . مردى كه موهاى او سياه و سپيد باشد .

دو مويه

(
do - muye
) ا . پ . آغاز سياه و سپيدى موها .

دومى

(
dovomi
) و (
dovvomi
) ص . پ . دويمى .

دوميخ

(
do - mix
) ا . پ . دو قطب .

دومين

(
dovomin
) و (
dovvomin
) ص . پ . دو يمين .

دو ميناى طرب

(
do - min ye - tarab
) پ . ك . صراحى شراب .

دون

(
davn
) م . ع . دان دونا ( از باب نصر ) : خسيس و دون شد و يا ضعيف و سست گرديد . و دان له : اطاعت كرد مر او را و خوار گرديد .

دون

(
dun
) ا . ع . فرود نقيض فوق و معناه تقصير عن الغاية . و چون ظرف باشد بمعنى عند و نزد مىآيد . يق : من قتل دون ماله اى عند ماله . و بمعنى پيش و سپس و زبر . و دون غد الليلة اى قبل الغد . و نيز بمعنى غير . يق : ليس ما دون خمس اواق صدقة يعنى در غير پنج اوقيه . و بمعنى سوى و جز . و بمعنى امر مانند دونه يعنى بگير او را . و نيز بمعنى و عيد و وعدهء بد . و چيز حقير و اندك . و مرد بزرگ و شريف . و مرد فرومايه و خسيس . و هذا دونه يعنى اين نزديكتر است از وى . و ادن دونك : يعنى نزديك شو به من . و دون النهر جماعة : در حق كسى گويند كه كار را نيكو تواند كرد و يا تحريص است بر كارى يعنى پيش از آنكه برسى بر نهر جماعتى مىباشند . و گاه كلمهء من بر دون درمىآيد مانند من دونه اولياء قليلا . و يق : هذا رجل من دون اى حقير ساقط و لا يقال رجل دون و يقال ايضا : هذا شيئ من دون . و قد يحذف من و يجعل دون نعتا .

دون

(
dun
) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - مردم پست و فرومايه . ج : دونان . و پست و فرومايه . و روزگار دون : روزگار پست . و مردم دون : مردم پست فطرت و فرومايه . و نيز دون : نام قصبه‌اى نزديك دينور .

دونان

(
do - n n
) ا . پ . يعنى دو قرص نان . و دونان گرم و سرد و يا دو نان رنگين و يا دو نان فلك : آفتاب و ماه .

دونان

(
dun n
) ا . پ . ج . دون مردمان پست و فرومايه .

دوندگى

(
davandagi
) ا . پ . دويدگى و تك و دو . و كوشش .

دونده

(
davande
) افا . پ . تندرونده و تازنده و تاخت كننده .

دونك

(
dunak
) و دونكه (
dunakahu
) ع . كلمهء اغراء يعنى بگير آن را . و ادن دونك يعنى نزديك شو به من .

دونگى

(
dungi
) ا . پ . ناو و قسمى از جهاز كوچك .

دون نواز

(
dun - nav z
) ص . پ . حامى سفله‌گان و فرومايگان و نوازندهء آنان .

دونه

(
dune
) ا . پ . سبدى كه از برگ درخت سازند . و مرغ در دام افتاده . و دونهء تركى : قسمى از انيسون .

دون همت

(
dun - hemmat
) ص . پ . فرومايه و سفله و ناسپاس .

دون همتى

(
dun - hemmati
) ا . پ . پست خيالى و پست فطرتى و سفله‌گى و فرومايگى و ناسپاسى .

دونى

(
duni
) ا . پ . غفلت و بىاعتنائى . و كشتى دراز تيزرو .

دونى

(
duni
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پستى و حقارت و فرومايگى و فروتنى .

دونيج

(
dunij
) ا . ع . نوعى از قايق تيزرو .

دو نيم

(
do - nim
) ا و ص . پ . دو نصف و دو نصف شده .

دووم

(
dovum
) و (
d vum
) ا . پ . درخت مقل .

دووى

(
davaviyy
) ا . ع . مابه دووى : نيست در آن كسى .

دووير

(
duvir
) ا . پ . دبير و نويسنده و منشى . و استاد و معلم و مدرس زبان .

دوه

(
davh
) و (
duh
) ا . ع . شتر را در نوبت چهار روزه خواندن به آب .

دو هاروت كافر

(
do - h rute - k fer
) پ . ك . دو چشم ساحر معشوق . و دو زلف جادوى محبوب .

دو همزاد

(
do - ham - z d
) ا . پ . دو توام و جملى .

دو هندوى چشم

(
do - henduye - cacm
) و دو هندوى طفل (
do - henduye - tefl
) پ . ك . دو مردمك چشم .

دوى

(
dav
) ا و ص . ع . بيمارى . و بيمار . يستوى فيه المذكر و المؤنث . يق : رجل دوى و امراة دوى . و مرد گول . و ملازم جاى خود . و تركت فلانا دوى اى ما ارى به حيوة . و ج . دواة .

دوى

(
dav
) م . ع . دوى دوى ( از باب سمع ) : بيمار گرديد . و دوى