تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1559

مساهمون:

ص١٥٥٩

دول

(
daval
) و (
doval
) و (
deval
) ع . ج . دوله و دولة .

دول

(
doval
) ا . پ . پوست درخت زيتون .

دول

(
doval
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دولتها و مملكتها .

دولا

(
do - l
) ص . پ . دوتاه . و مضاعف و دولاى .

دولا

(
dul
) ا . پ . سبوئى كه در آن آب يا شراب كنند .

دولاب

(
davl b
) و (
dul b
) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - چرخ چاه كه در آن كوزه‌ها بسته آب كشند . ج : دواليب .

دولاب

(
dul - b
) ا . پ . چرخى كه بدان جهة آبيارى كردن زراعت از چاه آب كشند و خربله و چرخاب . و چرخ . و آنچه در در سير و دور باشد . و مخزن و گنجينهء كوچك . و سودا و معامله و داد و ستد بافراط . و يك نوع منجنيقى كه در صومعه‌ها و بيمارستانها جهة حمل لوازم بدرون نصب مىكنند . و عمارت پيچ و خم‌دار . و نيرنگ و شعبده و فريب و تزوير . و طبل و دهل . و خندق . و سلوك سخت . و مرض ديا بيطوس . و نام قريه‌اى از قريه‌هاى رى در مشرق طهران .

دولاب باز

(
dul b - b z
) ص . پ . شعبده باز . و آنكه در معامله در اداى وجه افراط مىكند .

دولابچه

(
dul b - ce
) ا . پ . دولاب كوچك و گنجينه و مخزن كوچك .

دولاب رنگ

(
dul b - rang
) ص . پ . كرهء فلكى كه مانند دولاب گردش مىكند .

دولاب گردان

(
dul b - gard n
) ص . پ . كسى كه تجارت و داد و ستد مىكند .

دولاب گردانى

(
dul b - gard ni
) ا . پ . حمل مال التجاره از شهرى بشهرى .

دولابه

(
dul be
) ا . پ . دولاب و چرخ آبكشى . و گنجينهء كوچك .

دولابى

(
dul bi
) ص . پ . منسوب و متعلق بدولاب .

دولات

(
davl t
) و (
dul t
) ع . ج . دولة .

دولات

(
doval t
) ع . ج . دولة .

دولاخ

(
dovl x
) ا . پ . غبار و گرد و خاك .

دولاغ

(
dul q
) ا . پ . جوراب مانندى كه همهء پا از انگشتان تا كمر را مىپوشاند و چاقچور نيز گويند و بيشتر زنان مىپوشند .

دولانه

(
dul ne
) ا . پ . ميوه‌اى سرخ رنگ شبيه بسيب كوچك و داراى يك هسته و طعمش مانند آلوى رسيده ميخوش .

دولاى

(
do - l y
) ص . پ . مضاعف و دو تا .

دولائى

(
do - l i
) ا . پ . دو تائى و مضاعف . و كلفت و ضخيم .

دولبند

(
dul - band
) ا . پ . دستار و عمامه . و كمربند و شال كمر .

دولبند و بست

(
davlband - va - bast
) ا . پ . طومار جمعبندى زمينى كه در آغاز هر سال بسته مىشود .

دولة

(
davlat
) ا . ع . گردش نيكى . و ظفر و غلبه بسوى كسى . يق : لنا عليه الدولة . و نوبت در غنيمت و مال . يق : صار دولة بينهم : تكون مرة لهذا و مرة لذاك . مر . دولة . و سنگدان مرغ و چينه‌دان آن . و پائين شكم و جانبى از آن . و شقشقه و شش مانندى كه شتر از دهن بيرون آورد .

دولة

(
davlat
) م . ع . دال دولا و دولة . مر . دول .

دولة

(
dulat
) ا . ع . نوبت در غنيمت و مال و يا آنكه دولة ( بفتح ) نوبت در حرب و دولة ( بضم ) نوبت در مال اوهما سواء و الضم فى الاخرة و الفتح فى الدنيا . ج : دول و دول و دول و دولات و دولات .

دولت

(
davlat
) ا . پ . ثروت و مال نقيض نكبت . و مال اكتسابى و مال موروثى . و چيزى كه دست بدست بگردد . و زمان سلطنت . و هيئت سلطنت . و ممالك متصرفهء هر حكومتى خواه پادشاهى و يا جمهورى باشد . و فتح و ظفر . و بهره‌مندى . و خوشحالى و شعف . و سعادت و اقتدار و توانائى . و نژاد . و آزادى از زن . و اداى قرض . و اقبال و بخت . و دولت تيز : اقبالى كه مردم را يكايك بمرتبهء بلند رساند . و دولت دنيا : برخوردارى و سعادت دنيا . و دولت عظمى : سلطنت بزرگ . و صاحب دولت : داراى نيك بختى .

دولة

(
dovalat
) ا . ع . سختى و بلا . ج : دولات . يق : جاء بدولاته و تولاته اى بدواهيه .

دولت برانداز

(
davlat - bar - and z
) ص . پ . منقرض كنندهء دولت و سلطنت .

دولت پناه

(
davlat - pan h
) ص . پ . پناه و ملجأ دولت و سلطنت .

دولتخانه

(
davlat - x ne
) ا . پ . بارگاه و كوشك و خانه . و نام سراى سلطنتى قزوين . و دولت خانهء خاص : سراى سلطنتى .

دولت خدا

(
davlat - xoda
) ا و ص . پ . خداوند دولت و دولتمند و توانگر .

دولت خدائى

(
davlat - xod i
) و (
davlate - xod i
) ا . پ . دولتمندى . و كسى كه بخشش و فيض او عام باشد .