تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1548

مساهمون:

ص١٥٤٨

دواية

(
dov yat
) و (
dev yat
) ا . ع . سر شير و جغرات . و سر شوربا و هريسه و مانند آن يعنى پوست تنكى مانند پوست اندرون بيضه كه از سرد شدن شوربا و جز آن به روى آن بسته شود .

دوائح

(
dav eh
) ع . ج . دائحة .

دوائر

(
dav er
) ع . ج . دائرة .

دواير

(
davayer
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دايره‌ها .

دوائس

(
dav es
) ا . ع . اتتهم الخيل دوائس يعنى يكى بعد ديگرى آمدند آنها را اسبان .

دوائم

(
dav em
) ع . ج . دائم .

دوائى

(
dav iyy
) ص . ع . منسوب بدوا . و طبى .

دوب

(
davb
) م . ع . داب دوبا ( از باب نصر ) : لغة فى داب دابا . مر . داب .

دؤب

(
doub
) م . ع . داب دابا و دؤبا . مر . داب .

دوبارو

(
dob ru
) ا . پ . نوعى از بازى .

دوباروح

(
dovb ruh
) ا . پ . عنب الثعلب . و تاجريزى . و يا كاكنج و عروس پس پرده .

دوباره

(
do - b re
) و (
du - b re
) م ف و ص . پ . مضاعف و دو چندان و دو مرتبه . و دو دفعه و مكرر . و دوبار تقطير شده .

دوباز

(
dub z
) ا . پ . نوعى از كبوتر . و بادبادك كودكان .

دوبازو

(
dub zu
) ا . پ . ابزارى مر دهقانان را .

دوباشى

(
dovb ci
) ا . پ . به زبان فارسى هندى مترجم و ترزبان و تعبير كننده .

دو بال

(
dub l
) ا . پ . دوال و تسمه و چرم . و تنگ . و مكر و حيله . و زمرد . و شمشير آبدار .

دوبالا

(
dub l
) ص . پ . زياد . و زيادتر . و بىنهايت و بىحد .

دوبخشه

(
dovbaxce
) ا و ص . پ . مضاعف و دو چندان .

دوبد

(
dubod
) ا . پ . نوعى از پارچه .

دوبدو

(
do - be - do
) م ف . پ . دو تا دو تا و دو تا با هم بدون سيوم .

دوبرا

(
duv - bar
) ا . پ . بلغت زند شمشير و تيغ .

دو برار

(
do - bar r
) م ف . پ . دو مقابل و دو چندان و ضعف و مضاعف .

دو برادران

(
do - bar dar n
) ا . پ . هفتو رنگ و فرقدان يعنى دو ستارهء روشنى كه بر سينهء دب اصغر است . و يك نوع مرغ شكارى .

دو برجى

(
do - borji
) ص . پ . كبوترى كه در كبوتر خان مقيم نمىماند . و كنايه از زن زنا كار روسبى پاره و بولهوس .

دو بر هم زن

(
do - bar - ham - zan
) ص . پ . كسى كه ميانهء دو نفر بواسطهء سخنان تهمت آميز فتنه برميانگيزاند .

دوبل

(
davbal
) ا . ع . خوك و خوك نر و خوك بچه . ج : دوابل . و خربچه . و خر خطائى خرد اندام . و گرگ سياهى آميخته بسپيدى . و روباه . و لقب اخطل نصرانى شاعر .

دوبل

(
dubal
) ص . پ . بىوفا و بىحقيقت و خائن .

دوبند

(
do - band
) ا . پ . حاشيهء دوتائى و جاشيهء جفت .

دوبود

(
dubud
) ا . پ . دوبد و نوعى از پارچه .

دو بيتى

(
do - bayti
) ا . پ . رباعى چه باصطلاح عروض دو بيت مربع را گويند و چون مجموع آن بمنزلهء چهار بيت است آن را رباعى نيز دو بيتى گفته‌اند و تصريع بيت اول ضرورت است و اگر مصراع سيوم مقفى باشد آن را مصرع نامند و گرنه خصى . و دو بيتى خواندن : تغنى كردن .

دوبينى

(
do - bini
) ا . پ . نفاق و ريا كارى و بىحقيقتى .

دوپا

(
do - p
) ا . پ . كرمكى سرخ كه در درخت بلوط توليد مىگردد و قرمز دانه نيز مىگويند و با آن ابريشم و چيزهاى ديگر رنگ مىكنند و در طب نيز استعمال مىنمايند . مر . قرمز .

دو پادشاه قهار

(
do - p dec he
) (
qahh r
) پ . ك . شب و روز .

دوپاره

(
do - p re
) ص . پ . دو نصفه و نيمه شده .

دوپايه

(
do - p ye
) ا و ص . پ . هر چيز كه داراى دو ساقه باشد . و دو پا . و انسان .

دوپته

(
dopatte
) ا . پ . - مأخوذ از هندى - پارچه و يا شالى كه دولا كرده به روى شانه‌ها اندازند .

دوپخچه

(
dopaxce
) ا . پ . گلوله‌اى از رشته و ريسمان . و نام مرغى .

دو پروانه

(
do - parv ne
) ا . پ . شب و روز .

دو پلكا

(
dopalk
) ا . پ . قسمى از كبوتر . و يك نوع سنگى كه از آن انگشترى سازند .

دوپود

(
dopud
) و دو پوده (
do - pude
) ا و ص . پ . پارچه‌اى كه مخطط بافته شده باشد و يا پارچه‌اى كه داراى خطوطى بود از دو رنگ .

دو پوس

(
do - pus
) و دو پوست (
do - pust
) ص . پ . دو چيز بهم چسبيده .

دو پوسته

(
do - puste
) ص . پ . كاغذ
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1548 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )