تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1551

مساهمون:

ص١٥٥١
و دنيا زيرا دو در دارد از يك در مردمان زائيده شده مىآيند و از در ديگر مرده بيرون مىروند .

دودرى

(
davdar
) ا . ع . دختر كوتاه بالا .

دودرى

(
davdarr
) ا . ع . كسى كه بدون حاجت آمد و شد كند .

دود زده

(
dud - zade
) ص . پ . هر چيزى كه بوى دود گرفته باشد . و گوشتى كه در دود آن را بخشكانند .

دودستى

(
do - dasti
) ا و ص و م ف . پ . نوعى از كوزه و سبو . و جهاد و مصاف قوى . و تيغى كه درازى آن دو دست باشد . و دو دست بر پشت شخصى زدن تا بتعجيل آن را ببرند .

دودكش

(
dud - kac
) ا . پ . نفس كش . و روزن مطبخ و بخارى كه فكر يا فكز نيز گويند .

دودگاه

(
dud - g h
) ا . پ . بخارى . و دودكش .

دودگرفتگى

(
dud - gereftagi
) ا . پ . دود آلودى .

دود گرفته

(
dud - gerefte
) ص . پ . دود آلود و بوى دود گرفته و دود زده .

دودگند

(
dud - gand
) ا . پ . بخارى . و دودكش .

دود گنده

(
dud - gande
) ص . پ . بوى دود گرفته .

دودگين

(
dud - gin
) ا و ص . پ . دودكش بخارى . و دود آلود .

دودل

(
do - del
) ص . پ . متردد و بىثبات . و رياكار . و كسى كه در دو جا اظهار عشق و محبت كند .

دودله

(
dudale
) و (
dudele
) ا . پ . بازى الك دلك و پله چوب .

دودله

(
do - dele
) ص . پ . متردد و مشكوك و بىثبات و كسى كه در كارها هميشه شك مىآورد و هرگز از روى يقين كارى نمىكند . و كسى كه هر لحظه داراى كيش و اعتقادى است . و بىخيال و بىفكر .

دودله شدگى

(
do - dele - codagi
) ا . پ . ترديد و بىثباتى و بىقرارى و نامعينى و ناپايدارى .

دودم

(
do - dam
) ص . پ . داراى دو دم و دو لبه .

دودم

(
dovadem
) ا . ع . آب سرخى كه از درخت يز و يا درخت طلح بيرون مىآيد .

دودمان

(
dud - m n
) ا . پ . خانواده و خاندان و آل و تبار و طايفه و قبيله . و طايفهء بزرگ نيك نام . و نژاد . و عطر و بوى خوش . و نام موضعى نزديك شيراز .

دودمس

(
dudames
) ا . ع . يك نوع مارى آماسيده گلو و سخت بد و داراى زهرى مهلك . ج : دودمسات و دواميس .

دودمسات

(
dudames t
) ع . ج . دودمس .

دودمه

(
do - dame
) ص . پ . داراى دو دم و دو لبه .

دودن

(
dovaden
) ا . ع . خون سياوشان .

دو دنيا

(
do - dony
) ا . پ . اين جهان و آن جهان كه آخرت باشد .

دودو

(
do - do
) ا و م ف . پ . نفير نى . و دو به دو و دو با دو .

دؤدوء

(
do'du '
) ا . ع . آخر ماه . و شب بيست و پنجم و بيست و ششم و بيست و هفتم و بيست و هشتم . و بيست و نهم . و يا سه شب از آخر ماه . ج : دآدئ (
da di '
) .

دوده

(
davde
) ا . پ . دايره و برهون .

دوده

(
dude
) ا . پ . كلبهء دهاتى مدور و كپر و كوخ . و دودمان و خاندان و خانواده . و طايفه و قبيله . و نژاد . و مردمان . و پسر بزرگتر و مهتر . و بخارى . و دود چراغ و جز آن كه براى ساختن مركب گيرند .

دودهنج

(
dud - hanj
) و دود هنگ (
dud - hang
) ا . پ . دود آهنج .

دودى

(
dudi
) ا . پ . اجاغ دراويش و قلندران . و آتش بازى .

دور

(
davr
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - وقت و زمان و هنگام و عصر . و سال . و ايام و عمر . و عهد . و گردش سال . و عالم و روزگار . و بخت و طالع . و مذاكرهء درسهاى گذشته . و از دست بدست رسانيدن پياله‌هاى شراب در مهمانى . و جاسوسى كه اخبار امرا و حكام و اعيان را تحقيق نموده بپادشاه نويسد . و گردش . و دائره . و پيرامن و محيط و گرداگرد . و دور تا دور : محيط و گرداگرد . و دور چرخ : حركت افلاك . و روزگار و دنيا . و دور زمان : گردش دهر . و حوادث روزگار . و دور قمرى : دور آخر كواكب سياره چه دور هر كوكبى را هفت هزار سال دانند هزار سال به خودى خود صاحب عمل باشد و شش‌هزار سال بمشاركت شش كوكب ديگر و آدم پدر ما مردمان در اول دور قمرى بظهور آمد . و دور كردن : احاطه كردن و محاصره كردن و چيزى و يا كسى را جمعى در ميان گرفتن . و پيرامون چيزى گرديدن . و گرداگرد چيزى لفافه كردن . و دور گردون : دور چرخ و روزگار و دنيا . و دور گوشمال : زمانهء پر فتنه و ظلم . و ايام فقر . و حوادث . و دور مدام : حركت دائم . و دور معجرى : دائرهء ماه . و ربح دور شرعى : سود و منفعت و مرابحهء شرعى . و جور دور : ظلم دهر و صدمهء روزگار .