تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 832

مساهمون:

ص٨٣٢
خالا من الخير : بفراست دريافت در وى خير را .

تخوم

(
toxum
) ا . ع . نشان و حد فاصل ميان دو زمين ( و مؤنث باشد ) ج : تخوم و تخم (
toxom
) .

تخوم

(
toxum
) ا . ع . حالى كه ارادهء آن را دارند . و ج . تخوم (
taxum
) .

تخومة

(
taxumat
) ا . ع . نشان و حد فاصل ميان دو زمين .

تخون

(
taxavvon
) م . ع . تخونه : كم كرد از آن و تيمار داشت وى را .

تخوية

(
taxveyat
) م . ع . خوت النجوم : بىباران شدند ستاره‌ها و نيز ميل كردند بفرو شدن و غروب نمودند . و خوى المراة : ساخت براى زن خويه را . و كذلك خوى لها . و خوى المال : بنهايت فربهى رسيدند شتران و گوسپندان . و خويتها اذا حفرت حفيرة فاوقدت فيها ثم اقعدتها فيها لداء بها . و نيز تخوية : از زمين دور واماندن شكم شتر چون خسبد و مرد چون سبحده كند و مرغ چون بال فرو گذارد يق خوى البعير و خوى الرجل فى سجوده و خوى الطائر .

تخويد

(
taxvid
) م . ع . بشتاب رفتن . و فرستادن فحل را در شتران ماده . و يافتن اندكى از طعام يق خود من هذا الطعام شيئا اى نال منه شيئا .

تخوير

(
taxvir
) م . ع . ضعيف و منكر شدن .

تخويش

(
taxvic
) م . ع . كم و اندك كردن .

تخويص

(
taxvis
) م . ع . آغاز كردن با كرام كريمان و سپس با كرام لئيمان . و خوص الشيب فلانا : هويدا شد پيرى در فلان . و خوص ما اعطاك : بگير عطيهء او را اگرچه كم باشد . و نيز تخويص : آراستن تاج به صفحه‌هاى زر .

تخويض

(
taxviz
) م . ع . در آمدن در آب يق خوض الماء ( شدد للمبالغة ) .

تخويع

(
taxvi '
) م . ع . خوع منه تخويعا : كم و اندك كرد آن را . و خوع فلانا بالضرب : شكسته و سست گردانيد فلان را بزدن . و خوع السيل الوادى : شكست توجيه كنارهاى وادى را . و خوع دينه : ادا كرد وام او را .

تخويف

(
taxvif
) م . ع . خوفه تخويفا : ترسانيد او را و گردانيد او را بحالى كه مردم از وى مىترسند .

تخويق

(
taxviq
) م . ع . فراخ گردانيدن چيزى را .

تخويل

(
taxvil
) م . ع . خوله الله المال : داد و ملك گردانيد خدا براى وى مال را .

تخوين

(
taxvin
) م . ع . بخيانت منسوب كردن كسى را . و خون منه و خونه : كم و اندك كرد آن را . و خونه : تيمار داشت او را .

تخيب

(
toxoyyeba
) ص . ع . وقع فى وادى تخيب يعنى افتاد در باطل و اين كلمه هميشه غير مصروف است .

تخير

(
taxayyor
) م . ع . تخيره : برگزيد آن را .

تخيط

(
taxayyot
) م . ع . تخيط رأسه بالشيب : آميخت سپيدى موى سر او با سياهى و يا مانند خيوط گشت .

تخيعل

(
taxay'ol
) م . ع . خيعل پوشيدن .

تخيف

(
taxayyof
) م ع . تخيف الوانا : متغير شد .

تخيل

(
taxayyol
) م . ع . تكبر كردن . و تخيل فيه الخير : بفراست دريافت در وى خير را . و تخيلت السماء : آمادهء باريدن گرديد آسمان . و تخيل الشيئ له : صورت بست اين چيز مر او را . و خيل عليه تخييلا و تخيلا . مره تخييل .

تخيلات

(
taxayyol t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - موهومات و چيزهاى موهومى و خيالى و توهمى .

تخيم

(
taxayyom
) م . ع . تخيم هنا : خيمه زد در آنجا . و تخيمت الريح الطيبة فى الثوب : خوش بوى كرد جامه را .

تخييب

(
taxyib
) م . ع . خيبه الله : نااميد گردانيد او را خداى .

تخييث

(
taxyis
) ا . ع . كلانى شكم و استرخاى آن .

تخيير

(
taxyir
) م . ع . خيره على غيره : تفضيل داد او را بر غير وى و اختيار داد او را .

تخييس

(
taxyis
) م . ع . خيسه تخييسا : آرام كرد آن را .

تخييط

(
taxyit
) م . ع . خيط الشيب فى رأسه تخييطا : آميخت سپيدى موى سر او با سياهى و يا مانند حيوط گشت .

تخييف

(
taxyif
) م . ع . فرود آمدن در منزلى و خيف عن القتال : بددلى كرد و روى گردانيد از كارزار . و خيف الامر بينهم ( مجهولا ) : تقسيم كرده شد كار ميان آنها . و خيف عمود اللثة بين الاسنان : متفرق و پراكنده گشتند دندانها .

تخييل

(
taxyil
) م . ع . خيل عليه تخييلا و تخيلا : متوجه كرد تهمت را بسوى وى . و خيل فيه الخير : تفرس كرد در وى خير را . و خيلت السماء : آمادهء باريدن گرديد . و خيل للناقة : خيال نهاد بهر بچهء ناقه تا گرگ از آن بترسد . و خيل عن القوم : باز استاد و بددل شد از قوم .