تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 829

مساهمون:

ص٨٢٩
ز وى بدى .

تخطيط

(
taxtit
) م . ع . اندك خوردن . و مخطط بافتن . و خطدار كردن چيزى را .

تخطيم

(
taxtim
) م . ع . خطمته بالخطام : مهار در بينى وى كرد .

تخطئه

(
taxtee
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خطا گرفتن در كار كسى و نسبت خطا به كسى دادن .

تخظية

(
taxzeyat
) م . ع . ستبر و درشت گردانيدن يق خظا الله تخظية .

تخفج

(
taxaffoj
) م . ع . ميل كردن .

تخفر

(
taxaffor
) م . ع . سخت شرمگين شدن . و تخفر به : پناه خواست از وى و بدرقه خواست و بدرقه و نگاهبان شد او را و نگاهداشت .

تخفر

(
taxaffor
) ا ع . شرم سخت .

تخفس

(
taxaffos
) م . ع . بر زمين افتادن و بر پهلو خفتن .

تخفف

(
taxaffof
) م . ع . موزه پوشيدن .

تخفى

(
taxaffi
) م . ع . تخفى الشيئ : نهان و پوشيده گرديد آن چيز .

تخفية

(
taxfeyat
) م . ع . پوشيده و پنهان كردن .

تخفير

(
taxfir
) م . ع . بدرقه و نگاهبان شدن كسى را . و خجل كردن .

تخفيس

(
taxfis
) م . ع آب ريختن در شراب .

تخفيش

(
taxfic
) م . ع . خفشه تخفيشا : ويران كرد آن را . و خفش فلانا : بر زمين افگند فلان را و پا سپر كرد . و خفش البدن : ضعيف شد بدن . و خفش بالارض : به زمين چسبيد .

تخفيض

(
taxfiz
) م . ع . خفض القول يا فلان : آهسته بگو اى فلان . و خفض الامر عليك : آسان و سبك كن آن كار را بر خود . و خفض رأس البعير : كشيد سر شتر را به زمين تا سوار شود بر آن .

تخفيف

(
taxfif
) م . ع . سبك كردن .

تخفيف

(
taxfif
) ا . پ - مأخوذ از تازى - سبكى و سبك كردگى و ملايمت و تسكين . و كمى و كم كردگى و كاستگى . و معافى . و اختصار كلمه براى سهولت تلفظ و برداشتن تشديد و تنوين از آن . و تخفيف دادن : آرام دادن . و كم كردن و كاستن .

تخفيفه

(
taxfife
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - عمامهء كوچكى كه در هنگام خوابيدن و يا در رفتن بيت الخلا بر سر مىگذارند .

تخقين

(
taxqin
) م . ع . خقنه القوم : پادشاه و سردار خود كردند او را مردم .

تخكلوز

(
taxkaluz
) و تخكلول (
taxkalul
) و تخكلون (
taxkalun
) و

تخكله

(
taxkale
) ا . پ . پوست كلفت . مر . نخكله .

تخگم

(
taxgam
) ا . پ . خانهء تابستانى . و ا خ . نام ولايتى در تركستان .

تخلج

(
taxalloj
) م . ع . جنبيدن و لرزيدن . و تخلج المفلوج فى مشيه‌اى تفكك و تمايل .

تخلخل

(
taxalxol
) م . ع . تخلخل تخلخلا - ضد تكاثف . و خلخلت المراة الخلخال : خلخال كرد در پاى آن زن فتخلخلت للمطاوع : پس خلخال در پاى كرده شد .

تخلخل

(
taxalxol
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جدا بودن ذرات چيزى از هم ديگر - ضد تكاثف .

تخلس

(
taxallos
) م . ع . ربودن .

تخلص

(
taxallos
) م . ع . رهائى يافتن .

تخلص

(
taxallos
) ا . پ . نامى كه شاعر براى خود مقرر كند و بدان مشهور گردد مانند فردوسى و سعدى و حافظ و جز آنها . و هر بيتى كه شاعر تخلص خود را در آن آورد . و تخلص كردن : ذكر نمودن شاعر تخلص خود را در شعر .

تخلع

(
taxallo '
) م . ع . تخلع فى الشراب : منهمك شد در نوشيدن شراب و لازم گرفت آن را . و تخلع فى المشى : فراخ رفت و پاها را در رفتار از هم جدا نهاد .

تخلف

(
taxallof
) م . ع . تخلف عنه : سپس ماند از وى .

تخلف

(
taxallof
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - در عقب‌ماندگى . و درنگى و توقف . و خلف و خلاف وعده و عهد و پيمان .

تخلق

(
taxalloq
) م . ع . خلوق بر خويشتن كردن و خوى كسى گرفتن . و تخلق الافك دروغ بر بافت . و تخلق به غير خلقه اى تكلفه .

تخلل

(
taxallol
) م . ع . خلال كردن دندان . و انگشتان در ميان يكديگر آوردن در وضو . و در آمدن در ميان مردم . و تخلل الشيئ : سپرى شد . و تخلل المطر : بيكى از جاى مخصوص باريد باران . و تخلل القوم : در آمد در حوالى قوم . و تخلل . الرطب : جست رطب را در ميان شاخه‌ها و تخلله : سوراخ نافذ كرد در آن . و تخلله بالرمح : زد آن را پياپى به نيزه .

تخله

(
taxle
) ا . پ . جفت كفش و نعلين و عصا . و تراشه و خرده و ريزهء از هر چيز .

تخلى

(
taxalli
) م . ع . تخلى منه و عنه : گذاشت آن را و خالى شد از آن .

تخلىء

(
texli '
) و (
taxli '
) ا . ع . دنيا . و آب و طعام .

تخلية

(
taxeylat
) م . ع . خلى الامر : گذاشت كار را . و خلى سبيله : رها كرد او را . و خليت عنه : فارغ و خالى شدم از وى . المثل عبد خلى فى يديه اى
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 829 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )