تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 834

مساهمون:

ص٨٣٤

تداوك

(
tad vok
) م . ع . با هم تنك شدن در خصومت و شر و يا در جنگ و مانند آن .

تداول

(
tad vol
) م . ع . از يكديگر فرا گرفتن نيزه در جنگ . و تداولوه : فرا گرفتند آن را نوبت بنوبت . و تداوله : بنوبت گرفت آن را .

تداوم

(
tad vom
) م . ع . گرد برگشتن .

تداوى

(
tad vi
) م . ع . تداوى به : خويشتن را دارو كرد به آن .

تداوى

(
tad vi
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مداوا و معالجه و درمان .

تداوير

(
tad vir
) ع . ج . تدوير .

تداهى

(
tad hi
) م . ع . زيرك و هوشيار گرديدن . و مكار و بد نيت شدن .

تداين

(
tad yon
) م . ع . به نسيه و وام خريد و فروخت كردن .

تدبر

(
tadabbor
) م . ع . انديشه كردن و حقيقت چيزى دريافتن قوله تعالى افلم يدبروا القول : آيا نفهميدند چيزى را كه بدان مخاطب شدند .

تدبق

(
tadabboq
) م . ع . شكار شدن بسريشم .

تدبيئ

(
tadbi '
) م . ع . دباه و عليه تدبيئا : پوشيد آن را و پنهان كرد .

تدبيب

(
tadbib
) م . ع . دبب تدبيبا : نيك نرم رفت ( شدد للمبالغة ) .

تدبية

(
tadbeyat
) م . ع . تجارت كردن .

تدبية

(
tadbeyat
) ا . ع . صنعت و كارگرى و كسب و تجارت .

تدبيج

(
tadbij
) ا . ع . زينت .

تدبيح

(
tadbih
) م . ع . گستردن پشت را و سر پست فرود آوردن در ركوع و جز آن و ذليل و خوار شدن . و دبح فى بيته : لازم گرفت خانه را و جدا نشد از آن . و دبحت الكماة : منتفخ شد زمين از سماروغ و هنوز برنيامد .

تدبيخ

(
tadbix
) م . ع . كوز كردن پشت و سر پست فرود آوردن و سرين بيرون كردن .

تدبير

(
tadbir
) م . ع . پايان كار نگريستن . و آزاد كردن بنده پس از مرگ . و روايت حديت از ديگرى كردن .

تدبير

(
tadbir
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تامل و تفكر و انديشه . و پند و نصيحت . و پيشدل . و كنگاش . و جدگاره و جگاره و جلكاره . و مشورت و رأى و تصور و تجويز . و شرط و بند و بست . و هنر و زيركى و هوشيارى . و تدبير سلطان : پولتيك و علم سياست . و تدبير غذا : ترتيب غذا و پرهيز . و تدبير كار : انتظام كار و بند و بست آن . و تدبير كردن : وضع كردن و اندازه گرفتن . و تدبير معاش و يا تدبير منزل : خانه‌دارى .

تدبيرات

(
tadbir t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - انديشه و رأى و حسن ترتيب .

تدبيرشناس

(
tadbir - cen s
) ص پ . زيرك و دانا و هوشيار .

تدبيس

(
tadbis
) م . ع . پوشيدن چيزى را و پوشيده شدن ( لازم و متعدى است ) . و دبس خفه : موزهء خود را زد بر چيزى تا آواز برآمد از آن .

تدبيق

(
tadbiq
) م . ع . شكار كردن بسريشم .

تدبيل

(
tadbil
) م . ع . دبل اللقمة تدبيلا : پيچيد و بزرگ كرد لقمه را براى فرو بردن .

تدبيه

(
tadbih
) م . ع . دبه تدبيها : در ريگستان افتاد و اختيار كرد راه نيك را .

تدة

(
tedat
) م . ع . و تدالوتد وتدا و تدة . مر . وتد (
vatd
) .

تدثر

(
tadassor
) م . ع . پوشيدن دثار . و برآمدن گشن بر ماده . و برجستن مرد بر پشت اسب و سوار شدن بر آن . و تدثر بالثوب : پوشيد جامه را .

تدثير

(
tadsir
) م . ع . دثر الطائر تدثيرا : درست ساخت مرغ آشيانهء خود را . و دثر على القتيل ( مجهولا ) : سنگ نهادند به روى آن كشته .

تدثين

(
tadsin
) م . ع . آشيانه گرفتن مرغ در درخت . و دثن الطائر : پريد مرغ و بشتاب فرود آمد جاى جاى نزديك بهم .

تدجج

(
tadajjoj
) م . ع . در پوشيدن تمام سلاح . و تدججت السماء : ابرناك گرديد آسمان .

تدجدج

(
tadajdoj
) م . ع . تدجدج الليل : تاريك شد شب .

تدجى

(
tadajji
) م . ع . تاريك گرديدن شب يق تدجى الليل .

تدجيج

(
tadjij
) م . ع . دججت السماء : ابرناك گرديد آسمان .

تدجيل

(
tadjil
) م . ع . همهء اندام شتر را قطران ماليدن و پوشيدن به چيزى و براى فريب زر اندود كردن .

تدجيه

(
tadjih
) م . ع . دجه تدجيها : درد جيه يعنى در گازه خفت صياد .

تدحدر

(
tadahdor
) م . ع . غلطيدن .

تدحرج

(
tadahroj
) م . ع . گرد گرديدن .

تدحى

(
tadahhi
) م . ع . چون واوى باشد گسترده شدن و غلطيدن يق دحا الله الارض فتدحت : گسترانيد خدا زمين را پس گسترده شد . و چون يائى بود وارفتن بهر طرف .

تدخدخ

(
tadaxdox
) م . ع . منقبض و گرفته شدن .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 834 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )