انه مع عبوديته غنى يضرب فى المال يملكه من لا يستاهله .
تخليد
(
taxlid
) م . ع . هميشه داشتن يق خلده الله : پاينده دارد او را خداى .
و خلد بالمكان و اليه : مقيم گرديد در جاى .
تخليص
(
taxlis
) م . ع . ويژه و بىآميغ كردن چيزى را . و رهانيدن . و گداختهء زر و جز آن دادن . و خلاصه گرفتن .
تخليط
(
taxlit
) م . ع . آميختن چيزى را . و خلط فى الامر : بعض كار را با بعض آن آميخت و فساد افگند در آن .
تخليع
(
taxli '
) ا . ع . رفتار مرد مخلع الاليتين يعنى آنكه هر دو سرينش از هم جدا بود . و نوعى از تصرفات عروض .
تخليف
(
taxlif
) م . ع . خليفه گردانيدن كسى را بجاى خود . و سپس انداختن كسى را .
و خلف بناقته : بست سر يك پستان ماده شتر خود را . و خلفوا اثقالهم : گذاشتند پس پشت بارهاى خود را .
تخليق
(
taxliq
) م . ع . خلقه تخليقا :
طلا كرد آن را ببوى خوش و زعفران و تمام خلقت گردانيد آن را . و خلق القدح :
هموار و برابر كرد تير را . و خلق العود :
برابر كرد چوب را .
تخليل
(
taxlil
) م . ع . خلال كردن دندان . و سركه ساختن . و خللل العصير :
سركه گرديد عصير . و خلل الخمر :
سركه گردانيد مى را ( لازم و متعدى است ) .
و خلل فلان فى دعاءه اى خص . و خلل البسر : غورهء خرما را در آفتاب نهاده و سركه بر آن پاشيده در خم كرد . و خلل اصابعه : انگشتان در ميان يكديگر بر آورد بوقت وضو تا آب در آن رسد . و خلل لخيته : انگشتان در ميان محاسن كرد براى رسانيدن آب . و خلل الكساء : دو كنارهء گليم را بميل چوبين يا آهنين بر بدن خود بهم دوخت تا از باد نپرد . و نيز تخليل : ترش و تباه شدن مى و جز آن از هر شربتى .
تخليم
(
taxlim
) م . ع . برگزيدن چيزى را يق خلمه تخليما .
تخليه
(
taxlie
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خالى و تهى . و تخليه شدن :
خالى شدن . و تخليه كردن : خالى كردن .
و تخليهء شكم : كار كردن شكم و خالى شدن و تهى گشتن آن .
تخم
(
taxm
) م . ع . تخم تخما ( از باب ضرب و سمع ) : تخمه زده گرديد .
تخم
(
taxm
) و (
toxm
) ا . ع .
نشان و حد فاصل ميان دو زمين .
تخم
(
toxom
) ع . ج . تخوم (
taxum
) .
تخم
(
toxam
) ع . ج . تخمه (
toxamat
) .
تخم
(
toxm
) ا . پ . دانه و بزر هر چيز .
و بذر و بيضهء آدمى و ساير حيوانات . و بيضهء ماكيان و ساير پرندهها . و آب پشت و منى .
و اصل و نسبت و نژاد . و بيمارى هيضه كه اين ايام باسم و با شهرت دارد . و تخم جاروب : داروئى . و تخم جهود :
كنايه از پراكنده و پريشان . و تخم خلال و تخم خليل : داروئى كه برومى آطريلال و بتازى رجل الغراب گويند . و تخم كتان :
بزرك . و تخم ماهى : اشپل ماهى . و تخم مرغ : استينه . تخم نهادن : بيضه نهادن .
تخم
(
toxam
) ا . پ . پارچهاى كه نثارچيان بر سر چوب بندند و بدان از هوا نثار ربايند .
تخمات
(
toxam t
) ع . ج . تخمه (
toxamat
) و (
toxmat
) .
تخمار
(
toxm r
) ا . پ . تيرى كه بجاى پيكان گرهى داشته باشد .
تخماق
(
toxm q
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - ميخكوب و كرتك .
تخمبازى
(
toxm - b zi
) ا . پ .
قسمى بازى كودكان كه با تخم ماكيان بازى مىكنند .
تخم بد
(
toxm - bad
) ص . پ . بد اصل و پستنژاد .
تخم بنگ
(
toxm - bang
) ا پ .
بذر البنج .
تخمه
(
toxamat
) و (
toxmat
) ا .
ع . ناگوارد و باصطلاح طب فساد غذا در معده و عدم تحليل و هضم آن با بروز بعضى عوارض مخصوص . ج : تخم (
toxam
) و تخمات (
toxam t
) .
تخمدان
(
toxm - d n
) ا . پ . زمينى كه در آن تخم گياهها و درختان را مىكارند و يا شاخههاى درخت را فرو مىبرند و پس از چندى بجاى ديگر نقل كرده غرس مىكنند و باصطلاح تشريح آلتى در دو طرف زهدان حيوانات پستاندار كه توليد تخم در آن مىگردد و بتازى مبيضه گويند .
تخمر
(
taxammor
) م . ع . تخمرت المراة : معجر پوشيد آن زن .
تخم ريز
(
toxm - reyz
) ا و ص . پ .
زراعتكننده . و محل زراعت . و خاگينه و قيمهاى كه در وقت بريان كردن تخممرغ بر آن ريزند و بر هم زنند تا همه يكى شود و با نان خورند و نيز سنبوسه از آن سازند .
تخمريزى
(
toxm - reyzi
) ا . پ .
تخمافشانى .
تخمط
(
taxammot
) م . ع . تكبر كردن . و خشم گرفتن . و تخمط الفحل :
بانك كرد فحل . و تخمط البحر : موج زد دريا .