تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1455

مساهمون:

ص١٤٥٥

دامن بوسى

(
d man - busi
) ا . پ . بوسيدن زانو و دامن كسى و اظهار كوچكى و تملق .

دامن دار

(
d man - d r
) ص . پ . عريض و پهن و گشاد و فراخ از پارچه‌ها .

دامن دراز

(
d man - der z
) ص . پ . احمق و كودن و آنكه كارهاى احمقانه كند .

دامن در زير پا

(
d man - dar - zire - p
) ص . پ . مضطرب و پريشان .

دامن سوار

(
d man - sov r
) ص . پ . كودكى كه بازى مىكند در حينى كه بر پشت اسب سوار است .

دامن فشان

(
d man - fec n
) ص . پ . روگردان و پرهيز كنان .

دامن كشان

(
d man - kac n
) ص . پ . كسى كه از روى تكبر و غرور و تبختر حركت كند .

دامن گير

(
d man - gir
) ا و ص . پ . مصاحب . و مدعى . و مانع . و گرفتار . و هر چيزى كه باعث سكون و عدم حركت شخص گردد . و هر چيز كه شخص را مجبور بحمايت و حراست كسى و يا چيزى كند .

دامن گيرى

(
d man - giri
) ا . پ . پيوستگى . و گرفتارى . و دوستى . و اشتغال . و شكايت .

دامن نشان

(
d man - nec n
) ص . پ . درويش و مردم فقير .

دامنه

(
d mane
) ا . پ . كناره . و كنارهء كوه و پاى كوه و تنيزهء كوه . و حاشيه و سجاف . و دور و طرف . و دنباله . و دامنهء زين : حاشيهء زين . و بند ركاب .

دامنى

(
d mani
) ا و ص . پ . سرانداز و مقنعهء زنان . و منسوب بدامن .

دامنى

(
d meni
) ا . پ . تريشه‌اى از كفن كه كسان و اقوام مرده نگاه دارند . و زين پوش . و اسباب خانه . و زينتى كه به پيشانى آويزند .

دامود

(
d mud
) ا . پ . عفو و بخشش گناه كه بسهو از كسى صادر شده باشد .

داموز

(
d muz
) ا . پ . سله و سبد بزرگى كه دو چوب بر دو طرف آن بندند و بدان سرگين و مانند آن كشند . و بيل و پاروى برف روبى .

داموس

(
d mus
) ا . ع . كازهء صياد .

داموغ

(
d muq
) ا . پ . فرياد و فغان و ناله و زارى براى دادرسى و استعانت .

داموغ

(
d muq
) ص . ع . حجر داموغ : سنگ سرشكن كه شكستگى وى بدماغ رسد .

داموغة

(
d muqat
) ص . ع . بمعنى داموغ و التاء للمبالغة .

داموق

(
d muq
) ص . ع . يوم داموق : روز بسيار گرم .

دامى

(
d mi
) ا . پ . صياد و شكارچى .

دامى

(
d mi
) ص . ع . خون ريز و خونين و خون آلود . و هو دامى الشفة : او فقير است .

دامياء

(
d mi '
) ا . ع . خير و بركت .

داميار

(
d m - y r
) ا . پ . دامى و صياد و شكارچى .

دامية

(
d miat
) ا . ع . سرشكستگى كه خون پديد آيد از وى و نرود . مر . دامعة .

داميدن

(
d midan
) ف ل و م . پ . بر بالا رفتن . و سوار شدن . و برابر چيزى شدن . و باد زدن . و از بيخ و بن بركندن . و تخم افشاندن . و بباد دادن خرمن . و برد باد خاك را . و بهم زدن مايع جوشان تا سر نرود . و ظاهر شدن . و معروف گشتن و معلوم گرديدن . و پاره كردن .

دان

(
d n
) ا . پ . دانه و هر تخمى از ميوجات و ديگر نباتات كه داراى حجم كوچكى باشد مانند دان گندم و دان انگور و دان خرما و دان هلو . و دان دادن : دانه و چينه بپرندگان دادن . و دان شدن : پراگنده و پاشان گشتن مانند حبه‌هاى انگور . و دان كردن : حبه‌هاى انگور و جز آن را از از خوشه جدا كردن .

دان

(
d n
) ص . پ . دانا و داننده و عالم و آگاه و هميشه بطور تركيب استعمال مىشود مانند قدردان يعنى كسى كه آگاه و واقف از مرتبه و درجهء شخصى باشد . و نكته دان : يعنى باريك بين و بصير و آگاه . و چيز دان : آنكه بهر چيز دانا و آگاه است .

دان

(
d n
) پ . حرف اسمى كه هميشه در آخر اسمها در مىآيد و دلالت بر ظرفيت مىكند مانند آبدان بمعنى حوض و آبگير و بركه و خزينهء آب . و آتشدان : منقل و اجاغ . و بول دان : قاروره . و شمعدان : آلتى كه در آن شمع گذاشته مىافروزند . و قلمدان : آلتى كه در آن قلم و دوات و ساير لوازم تحرير مىگذارند . و ميدان : بر ميل و صراحى و هر ظرفى كه در آن شراب ريزند .

دانا

(
d n
) ا و ص . پ . از نامهاى بارى تعالى . و عالم و مرد عالم و داننده و عاقل و داراى دانش و علم . و داناى ايران : جاماسب حكيم منجم و داناى روم : افلاطون . و داناى طوس : فردوسى . و خواجه نصير .

داناتر

(
d n - tar
) ص . پ . عاقلتر و با دانش‌تر .

داناترى

(
d n - tari
) ا . پ . علميت و بيشتر از ديگران دانائى داشتن .

داناج

(
d n j
) ا . ع . - معرب دانا - دانشمند و عاقل . ج : دنج .