تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1452

مساهمون:

ص١٤٥٢
گازران : نشانى كه بر كنار پارچه باشد و از شستن بر طرف نشود . و داغى كه به هيچ چيز نرود و نشان ثابت و تغيير ناپذير .

داغ بررو

(
d q - bar - ru
) ا . پ . نشان و علامت بندگى و عبوديت .

داغدار

(
d q - d r
) ا و ص . پ . لكه دار و خط دار . و عيب‌دار . و بنده و عبد .

داغ دل

(
d q - del
) ص . پ . دل شكسته .

داغ ديده

(
d q - dide
) ص . پ . لكه‌دار و داغدار . و تباهى ديده و زيان رسيده . و آنكه فرزندش مرده باشد .

داغر

(
d qer
) ص . ع . فرومايه و ذليل . و ذهب صاغرا داغرا : رفت خوار و ذليل .

داغستان

(
d qest n
) ا . پ . نام مملكتى كه بيشتر آن كوهستان است .

داغسر

(
d q - sar
) ا و ص . پ . اصلع و كسى كه پيش سروى تا فرق سرش بىموى باشد . و پرنده‌اى از جنس گنجشك و خوش آواز كه در سر او چند پر مىباشد . و گنجشك نر .

داغصة

(
d qesat
) ا . ع . سر زانو و آئينهء زانو . و آب صاف تنك . ج : دواغص .

داغگاه

(
d q - g h
) ا . پ . جائى كه در آن اسبان ايلخى را داغ مىگذارند . و جزيه خانه و انجائى كه فرامين و احكام را مهر مىكنند .

داغگر

(
d q - gar
) ا . پ . آنكه حيوانات را داغ مىگذارد .

داغلة

(
d qelat
) ا . ع . كينهء نهانى . و مردم عيب‌جو و خيانت كار .

داغم

(
d qem
) ص . ع . مردم سيه چرده . و راغم داغم : از اتباع است .

داغنه

(
d q - neh
) ا . پ . رسواكننده . و داغ گذارنده .

داغول

(
d qul
) ص . پ . عيار و مكار . و حرامزاده .

داغولى

(
d quli
) ا . پ . تلبيس و عيارى و فريب و مكر و حيله و تزوير و حرامزادگى . و نام جاسوس نصر سيار .

داغى

(
d qi
) ا و ص . پ . افزارى آهنين و نوك آن شبيه بزيتون و جز آن كه در آتش تافته و بدن انسان و يا حيوان را بدان داغ كنند . و لكه‌دار و عيب‌دار . و داغى شدن : عيب‌دار شدن . و كهنه و فرسوده شدن . و شهرت يافتن .

داغينه

(
d qine
) ا و ص . پ . كهنه و مستعمل و فرسوده . و داغى يعنى آهن تافته شده كه بدان داغ كنند .

دافة

(
d ffat
) ص . ع . جماعة دافة : گروه نرم رو . ج : دواف . و كذلك الابل .

دافة

(
d ffat
) ا . ع . لشكرى كه بجانب دشمن مرور كند .

دافر

(
d fer
) ص . ع . متعفن و بدبو .

دافع

(
d fe '
) ص . ع . ناقة دافع : شتر ماده‌اى كه فله باز گيرد در پستان پيش از زادن .

دافع

(
d fe '
) افا . ع . راننده و سپوزنده . و بر طرف كننده . ج : دافعون .

دافع

(
d fe '
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - راننده و دور كننده و پس نشاننده . و حامى .

دافعة

(
d feat
) ا و ص . ع . رودبار و نهر جارى . و توجبه . و زمين نشيب نرم كه در آن رود افتد . و ناقة دافعة : شتر ماده‌اى كه در پستان وى پيش از زادن فله باز گيرد . و باصطلاح طب قوه‌اى كه فضلهء باقى غذا را كه صلاحيت اغتذا ندارد دفع كند تا متعفن نگردد .

دافعه

(
d fee
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - راننده و بر طرف كننده . و باصطلاح طب قوهء دافعه قوه‌اى كه فضلهء باقى غذا را كه صلاحيت اغتذا ندارد دفع كند .

دافق

(
d feq
) ص . ع . ماء دافق : آب جهنده ( فاعل بمعنى مفعول ) .

دافناء

(
d fen '
) ا . ع . دافناء الامر : داخل كار .

دافنة

(
da'fenat
) ص . ع . بقرة دافنة الجذم : گاو دندان سودهء از پيرى .

دافه

(
da'feh
) ا . ع . مسافر و در آينده . و مرد غريب ( مقلوب الهادف ) .

داق

(
d qq
) ص . ع . عيب گوى مسلمانان . ج : دققة . و آنكه مىكوبد و كوبنده .

داقع

(
d qe '
) ص . ع . فرومايه و خوار . و تهيدست . و آنكه طلب اندك از معيشت نمايد .

داكس

(
d kes
) ا . ع . فالى كه از عطسه و جانور و مانند آن گيرند و هى لغة فى كادس .

دأل

(
d 'l
) ا . ع . گرگ . و فريب و حيله . و نوعى از راسو . و نام پدر قبيله‌اى .

دأل

(
da'l
) و (
d al
) م . ع . دأل دألا و دألا و دألى ( از باب فتح ) : آهسته رفت و گامها را نزديك نهاد .

دأل

(
daal
) م . ع . دأل فلانا و له دألا و دألانا ( از باب فتح ) : فريفت فلان را .

دال

(
d l
) ا . پ . عقاب سياه بزرگ كه پر او را بر تير نصب كنند . و زن فربه سمين . و ماهى بزرگ . و دال مينوفر : نسكى از بيست و يك نسك كتاب زند .

دال

(
d l
) ص . پ . دار و دارنده .

دال

(
d l
) ا و ص . ع . حرف چهارم از حروف ابجد . و خم و كج و منحنى . و ج . دالة .

دال

(
d l
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - دلالت كننده و هدايت كننده و نشان دهنده و تعيين كننده . و مفسر و مبين .

دال

(
d ll
) افا . ع . دلالت كننده و راه نماينده .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1452 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )