تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1453

مساهمون:

ص١٤٥٣

دالابه

(
d l be
) ا . پ . شاگردانى كه آنها را در قراول مىگذارند .

دالان

(
d l n
) ا . پ . دهليز در خانه و كرياس . و كوچهء سرپوشيده .

دألان

(
da'al n
) م . ع . دأل دألا و دألانا . مر . دأل .

دألان

(
da'al n
) ا . ع . شغال . و نوعى از رفتار .

دالانه

(
d l ne
) ا . پ . دالان و دهليز در خانه . و كوچهء سرپوشيده .

دالب

(
d leb
) ا . ع . خدرك آتش كه فرو نميرد .

دالبر

(
d l - bor
) ا . پ . چيزى كه آن را به شكل حرف دال بريده و قطع كرده باشند .

دالبره

(
d lbore
) و دالبزه (
d lboze
) و دالبژه (
d lboje
) ا . پ . مرغى كوچك و جهنده كه بتازى صعوه گويند .

دالبوز

(
d lbuz
) و دالبوزه (
d lbuze
) ا . پ . پرستوك . و نوعى از وطواط .

دال پرنيان

(
d l - parni n
) ا . پ . دار پرنيان و چوب بقم .

دال پره

(
d l - pare
) ا . پ . دار پره و مرغ كوچكى خوش الحان .

دالپوز

(
d lpuz
) و دالپوزه (
d lpuze
) و دالپوژه (
d lpuje
) ا . پ . پرستوك . و نوعى از وطواط .

دالة

(
d lat
) ا . ع . شهرت . ج : دال .

دالة

(
d lat
) م . ع . دال دولا و دالة . مر . دول .

دالة

(
d llat
) ا . ع . جرئت و گستاخى . و اسم است ادلال را اى ما تدل به على حميمك .

دالج

(
d lej
) ا . ع . مردى كه دول پر از آب را از سر چاه تا حوض برد و در آن تهى كند و آنكه شير شتران را از دوشيدن جاى بسوى كاسه‌ها نقل كند .

دالح

(
d leh
) ص . ع . سحاب دالح : ابر بسيار باران . ج : دلح و دوالح .

دالخ

(
d lex
) ص . ع . رجل دالخ : مرد در آيندهء در فراخى سال . ج : دالخون .

دال خال

(
d l - x l
) ا . پ . نهال و درخت نو نشانده و پيوند نكرده .

دالخون

(
d lexuna
) ع . ج . دالخ .

دالع

(
d le '
) ص . ع . امر دالع : كار بيفايده . و احمق دالع : مرد بسيار گول .

دالف

(
d lef
) ا . ع . تيرى كه نزديك نشانه رسد و از جائى كه افتاده دور شود . و كسى كه بسبب بار گرانى كه برداشته است گام نزديك نهد . ج : دلف و دلف .

دالق

(
d leq
) ص . ع . خيل دالق : سواران شتابندهء بتندى . و سيف دالق : شمشير به آسانى برآيندهء از نيام .

دالمن

(
d lman
) ا . پ . عقاب سياه .

دالولاء

(
d lul '
) ا . ع . ناز و ناز زن بر شوهر خود .

داله

(
d leh
) و دالهة (
d lehat
) ا . ع . ضعيف النفس .

دألى

(
daal
) ا . ع . نوعى از رفتار سست كه گام نزديك نهاده بدود مانند گرانباران . و رفتار شادمان .

دألى

(
daal
) م . ع . دأل دألا و دألا و دألى . مر . دأل و دأل .

دالى

(
d li
) ا . ع . آنكه دول را از چاه بركشد و تهى كند . ج : دلاة .

دالية

(
d liat
) ا . ع . دولاب . و كوزهء دولاب . و تنه‌اى دراز كه در سر آن يك طرف رسن از برگ خرما و مانند آن بندند و در طرف ديگر دول و مانند آن بسته بدان آب پاشى نمايند . و انگور نيم رس اندك سياهى گرفته . و غوره‌اى كه به جائى آويخته تا پخته گردد و به خوردن درآيد . ج : دوالى .

دأم

(
da'm
) ا . ع . هر چه بپوشد شخص را .

دأم

(
da'm
) م . ع . دأم الحائط دأما ( از باب فتح ) : ستون نهاد آن ديوار را .

دام

(
d m
) ا . پ . افزارى كه بدان حيوانات را مىگيرند . و كمند . و هر چيز كه جانوران در آن بفريب گرفتار شوند . و هر حيوان وحشى غير درنده ضد دد . و آهو و غزال . و نخجير . و حشرات الارض . و هر جانور پرنده . و باصطلاح محققين زخارف دنيوى و آنچه موجب بازماندگى از مبدء باشد . و دام گشتن : دام گستردن . و فريب دادن و گول زدن . و از دام گريختن .

دام

(
d m
) ا . پ . - مأخوذ از هندى - پول كوچكى كه معادل چهار يك روپيه است .

دام

(
d ma
) ا . پ . كلمهء فعل . - مأخوذ از تازى - يعنى برقرار و پاينده باد . و دام دولته : برقرار باد دولت و پادشاهى او . و دام ظله : پاينده باد سايهء او و هرگز كم نشواد . و دام ملكه : برقرار باد پادشاهى و سلطنت او .

دأماء

(
da'm '
) و داماء (
d m '
) ا ع . دريا .

دأماء

(
d m '
) و داماء (
d mm '
) ا . ع . يكى از سوراخهاى كلاكموش . و خاكى كه كلاكموش از سوراخ برآورده بيرون جمع كند و در سوراخ را بدان برابر و هموار سازد . و دريا . ج : دوام .

داماد

(
d m d
) ا . پ . مرد نوكدخدا . و مردى كه تازه شادى عروسى وى شده و تازه زن گرفته باشد و مقابل بيوگ . و شوهر دختر شخص . و شوهر خواهر . و خويش نزديك . و عاشق . و داماد شدن : زناشوئى كردن .