تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1454

مساهمون:

ص١٤٥٤
داماد شدن : زناشوئى كردن .

دامادى

(
d m di
) ا . پ . ازدواج و مصاهرت و زناشوئى و مناكحت و عقد نكاح . و جشن عروسى . و دامادى كردن : عقد نكاح بستن و زناشوئى كردن و نكاح كردن و عروسى كردن .

دامال

(
d m l
) ا . پ . اسباب خانه و اثاث البيت .

دامان

(
d m n
) ا . پ . كنار پائين لباس مقابل گريبان و دامن . و كنار و حاشيه و سجاف . و پاى كوه و كنار كوه .

دامان

(
d m n
) ا . ع . نام دهى در عراق كه سيب در آنجا بسيار است .

دامانيدن

(
d m nidan
) ف م . پ . باد زدن كنانيدن و ترويح كردن .

دامباك

(
d m - b k
) ا . پ . بطور افسانه گويند نام پادشاهى است كه در مملكتى سلطنت مىكرد كه سرهاى مردمان آن پهن و هموار بود به اين جهة آن مردم را نيم سر گويند .

دامج

(
d mej
) ص . ع . ليل دامج : شب تاريك . و رجل دامج : مرد توانا .

دامخ

(
d mex
) ص . ع . ليل دامخ : شب معتدل كه نه گرم باشد و نه سرد .

دامدار

(
d m - d r
) ا . پ . كسى كه دام مىنهد و مىگستراند . و ماهيگير . و صياد طيور و جز آن .

دامدارى

(
d m - d ri
) ا . پ . دام گسترى . و يك نوع خراجى از صيادان طيور و قمار بازان و مطربان مىگيرند .

دامس

(
d mes
) ص . ع . ليل دامس : شب سخت تاريك .

دامساز

(
d m - s z
) ا . ع . آنكه دام مىنهد و كمند مىاندازد .

دام طرازان

(
d m - ter z n
) ا . پ . منصوبه بازان و راى زنان . و دام داران . و محيلان و مكاران و دغابازان . و اختراع كنندگان . و مدبران .

دامع

(
d me '
) ا . ع . خاك نمناك .

دامعة

(
d meat
) ا . ع . شكستگى سر چنان كه خون از وى روان باشد و جريان خون بيشتر از دامية بود . مر . دامغة .

دامغان

(
d mq n
) ا . پ . شهرى در قهستان كه پايتخت قديم قومس بوده و اكنون شهر كوچكى است ما بين سمنان و شاهرود .

دامغة

(
d meqat
) ا . ع . شكوفه مانندى دراز بسيار سخت كه از خرما بن بيرون آيد و اگر آن را بگذارند و ترك دهند خرما بن را خشك كند و تباه گرداند . و آهنى كه بر دنبالهء پالان نصب كنند . و چوبى كه ميان دو ستون در پهنا نصب نمايند تا مشك را بدان آويزند . و در اصطلاح فقه دامغة آخر شجاج است كه احكام شرعى بوى تعلق گيرد و آن برده نوع است : قاشرة كه حارصة نيز گويند آنگاه باضعة پس دامية پس متلاحمة پس سمحاق پس موضحة پس هاشمة پس منقلة يس آمة پس دامغة كه آخر همهء آنهاست و شكستگى است كه بدماغ رسد و بعضى دامعة را زياد كرده‌اند كه بعد از دامية و يا قبل از آن باشد .

دامغول

(
d mqul
) ا . پ . سلعه يعنى گره مانندى كه درد و سرخى ندارد و در اعضاى آدمى و در گردن وى برميايد . و غول بيابانى .

دامق

(
d meq
) ا . ع . تباه بىخير .

دامك

(
d mak
) ا . پ . خرگوش و ارنب . و جانوران گوشت خوار كوچك مانند روباه و شغال و جز آن . و مقنعه و سرانداز زنان .

دامكشى

(
d m - kaci
) ا . پ . خلاصى از دام . و دام گستردن . و بازى دادن .

دامكة

(
d mekat
) ا . ع . سختى و بلا . ج : دوامك . يق : اصابتهم دامكة من من دوامك الدهر اى داهية من دواهيه .

دام كنده

(
d m - kande
) ص . پ . رهائى يافتهء از دام و بند .

دامگاه

(
d m - g h
) ا . پ . جايگاه دام و محل گستردن دام و دنيا . و دامگاه خرد و يا دامگاه ديو و يا دامگاه ستور و يا دامگاه گرگ : دنيا و جهان فانى .

دامگه

(
d m - gah
) ا . پ . دامگاه .

دامن

(
d man
) ا . پ . كنار پائين لباس مقابل گريبان و كنار و حاشيه و سجاف . و دنبال . و كناره . و چادر بادبان كشتى . و كنارهء كوه و پاى كوه . و دامن بدندان گرفتن : عجز و فروتنى كردن و گريختن و فرار كردن . دامن بدندان كردن : عجز و فروتنى كردن و گريختن و فرار كردن . و دامن برافشاندن : سياحت كردن و سفر كردن و جلاى وطن نمودن . و ترك دادن و اعراض كردن . و دامن بر زمين كشيدن : بطور غرور و به حالت رعنائى راه رفتن . و دامن دختر چاك بودن : نامزد شدن دختر و عروسى كردن وى . و منسوب بودن او با پسرى . و دامن خشك : دامن خالى . و عدم صلاح و تقوى . و دامن خورشيد : آسمان چهارم . و روشنى خورشيد . و دامن در پاى افتادن : اضطراب داشتن و از روى اضطراب گريختن . و دامن درچيدن : كناره كردن . و دامن درريختن : رسوائى كردن و فضيحت نمودن . و دامن دركشيدن : اعراض و اجتناب نمودن از چيزى . و ترك صحبت كردن . و دامن در ميان كردن : آماده شدن و مهيا گشتن و ساختن چيزى . و دامن باغ گرفتن : خلوت گزيدن و گوشه نشينى كردن .

دامن بدندان

(
d man - be - dand n
) ص . پ . فروتن و كمينه . و فرارى و گريخته .