تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1451

مساهمون:

ص١٤٥١
همشاگرد و رفيق درس و هم مكتب .

داشاب

(
d c b
) ا . پ . داد و دهش و بخشش و انعام .

داشاد

(
d c d
) ا . پ . نشاط و سرور . و عطا و بخشش و انعام . و مكافات و جزا و تلافى و پاداش . و كوره و تنور . و دوافروش . و خوشبوى فروش و عطار .

داشت

(
d ct
) ا . پ . پرورش و تربيت . و توجه . و حمايت . و تيمار اسب . و ملازمت . و خدمت . و كورهء سفال پزى . و بخشش و انعام . و داشت نيكو يافته : نيك تيمار شده مانند اسب . و بد داشت : بد پرورش و بد تربيت و شرير .

داشتن

(
d ctan
) ف ل و م . پ . دارا بودن و مالك بودن . و تصرف كردن و ضبط كردن و مالك شدن و بدست آوردن . و اقرار و اظهار كردن . و برداشتن : افراشتن و بلند كردن و افراختن . و ترقى دادن . و حمل كردن و بردن . و برپاى داشتن : برقرار كردن . و افراشتن و بلند كردن . و نصب كردن . و راست كردن .

داشته

(
d cte
) ص . پ . دارا بوده و مالك بوده . و كهنه و فرسوده و ضايع شده . و داشته شدن : دارا شدن .

داشخار

(
d cx r
) و داشخال (
d cx l
) و داشخوار (
d cx r
) ا . پ . ريم آهن و خبث الحديد .

داشن

(
d can
) ا . پ . عطا و بخشش و انعام و اجر و جزا و مكافات نيكى . و نقد و جنسى كه در روز عيد و ديگر جشنها بر سم نذر و يا صدقه به فقرا و مساكين دهند . و مواجب .

داشن

(
d cen
) ا . ع . جامهء نو كه پوشيده نشده باشد . و خانهء نو كه در آن هنوز سكونت نكرده باشند ( مأخوذ از دشن فارسى است ) .

دأص

(
da's
) م . ع . فيريدن و سخت شادان شدن . و دئص المال : آگنده گوشت شدند شتران از فربهى ( و الفعل من سمع ) .

داصة

(
d sat
) ع . ج . دائص .

دأض

(
da'z
) ا . ع . فربهى و آگندگى گوشت . و بىنقصانى پوست .

دأظ

(
da'z
) م . ع . دأظه دأظا ( از باب فتح ) : خفه كرد او را . و دأظ فلانا : سخت خشم گرفت بر فلان . و دأظ فلان : فربه شد فلان . و دأظ السقاء : پر كرد مشك را . و دأظ القرحة : افشرد قرحه را .

داعب

(
d eb
) ص . ع . ماء داعب : آبى كه در حين جريان برجهد . و رجل داعب : مرد با مزاح .

داع داع

(
d e - d e
) ع . كلمه‌اى است كه در خواندن گوسپندان و يا زجر كردن آنها استعمال مىكنند .

داعر

(
d er
) ص . ع . فحل داعر : گشن نجيب و بسيار نتاج . و خبيث داعر : تباه كار پليد . و عود داعر : چوب پوسيده وردى .

داعرة

(
d erat
) ص . ع . نخلة داعرة : خرما بنى كه گشن نپذيرد . ج : مداعر و مداعير . و خبيثة داعرة : زن تباهكار پليد .

داعرية

(
d eriyyat
) ص . ع . ابل داعرية : شتران منسوب بفحل داعر .

داعك

(
d ek
) ص . ع . رجل داعك : مرد گول و احمق .

داعكة

(
d ekat
) ص . ع . رجل داعكة : مرد بسيار گول و التاء للمبالغة .

داعكة

(
d ekat
) ا . ع . زن گول بىباك و دلير .

داعل

(
d el
) ا و ص . ع . گريزنده و هارب . و رجل داعل : مرد فريبنده .

داعون

(
d una
) ع . ج . داعى .

داعى

(
d i
) ا . ع . خواننده . و داعى لله : آن حضرت صلى اللّه عليه و آله . ج : داعون و دعاة . و بر مؤذن هم اطلاق كنند . و فى الحديث : دع داعى اللبن . مر . داعية اللبن .

داعى

(
d i
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دعا كننده . و خواهنده و درخواست كننده و طلب كننده . و قصد كننده . و اقتضا كننده . و دعوت كننده . و اديب و سخنران .

داعية

(
d iyat
) ا . ع . آواز اسبان در كارزار . و داعية اللبن : شيرى كه در پستان باقى گذارند تا ديگر شير را بخواند .

داعيه

(
d iye
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خواهش . و اراده . و استدعا و درخواست . و ادعا . و مدعا . و لزوم . و مرگ . و سبب و جهة و موجب . و اراده و قصد . و مراد و مقصود .

داغ

(
d q
) ا . پ . نشان و علامت . و اثرى كه در بدن حيوان و يا انسان از اثر آهن تافته شده و جز آن پديد آيد و نشان و علامت آن اثر . و اثر زخم و جراحت . و خال . و لكه . و آبله . و ميخچه . و عيب . و كلف . و لكه به روى لباس . و كوه . و معنى كه شاعر در چند جا بندد . و نام شاعر كه در غزل و قصيده مذكور شود . و سوزان و خيلى گرم . و داغ بلندان : نشانى كه از سجده كردن بسيار در پيشانى مردم بهم رسد و چسنگ نيز گويند . و داغ شدن : خيلى گرم شدن و بدرجهء سوزان رسيدن . و عيب دار گرديدن . و شهرت يافتن . و كهنه و مستعمل بودن . و داغ كردن : بدرجهء سوزان گرم كردن . و نشان كردن : و داغى بر بدن انسان و يا حيوان گذاشتن . و داغ