[ حرف ] د
د
(
d l
) پ . كه دال تلفظ مىكنند عبارتست از حرف چهارم از الفباى ابجدى و از حرف هشتم از الفباى ابتثى و حرف دهم از الفباى ما فارسيان و آن را دال ابجد و دال غير منقوطه و دال مهمله نيز گويند و در حساب جمل چهار خوانده مىشود و در زبان فارسى دال گاه بدل به ب شود چون دالان و بالان بمعنى دهليز خانه و گاه به ت مانند خاد و خات بمعنى غليواج و دايه و تايه بمعنى مرضعه و شيردمنده و به ج چون گرد و گرج كه نام ولايتى است و به ذ چون آدر و آذر بمعنى آتش و به ز چون سرخ مرد و سرخ مرز و به ش چون كوداب و كوشاب نام آشى و به گ چون كلند و كلنگ نام دست افزارى و به ل چودغ ولغ بمعنى زمين سخت بىگياه و به ن چون گزيده و گزينه و نموده و نمونه و به و چون بيد و بيو كرمكى كه پشمينه را تباه كند و به همچون تبر زد و تبرزه نوعى از شكر و به ى چون آذربادگان و آذربايجان .
دا
(
d
) ا . پ . بنياد و اصل بنا و عمارت .
دأ
(
da '
) ع . كلمهء امر از ودا يعنى بگذار .
يق : دأنى : بگذار من را .
داء
(
d '
) ا . ع . بيمارى . ج : ادواء .
و داء الاسد : خوره و جذام . و داء الثعلب : بيمارى كه موى را بريزاند . و داء الحية : بيمارى است در سر كه موى و پوست را بيفگند . و داء الذئب : گرسنگى .
و داء الفيل : بيمارى كه ساق پاى را ستبر گرداند و به فارسى پاغر و پاغره نيز گويند . و داء الكلب : جنون سبعى . و قولهم : به داء ظبى اى ليس به داء كمالا داء بالظبى .
داء
(
d '
) م . ع . داء دوء و داء ( از باب سمع ) : بيمار گرديد . يق : دئت يا رجل يعنى بيمار شدى اى مرد .
دآليك
(
da lik
) ع . ج . دؤلوك .
دآليل
(
da lil
) ع . ج . دؤلول .
دآئث
(
da es
) ا . ع . اصول .
دأب
(
da'b
) و (
da'ab
) ا . ع . كار و عادت و خو .
دأب
(
da'b
) و (
da'ab
) م . ع . داب فى عمله دأبا و دأبا و دؤبا ( از باب فتح و سمع ) :
رنج ديد در كار خود . و دأبت الدابة :
مانده شد ستور . و نيز دأب : سخت راندن و دفع كردن . و دؤب : نيك رفتن .
دأب
(
da'b
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رسم و عادت و خو . و دأب صحبت :
روش نيك و تربيت . و دأب قديم : عادت و رسم قديم .
داب
(
d b
) ا . پ . كر و فر و شان و شوكت و خودنمائى .
دابا
(
d b
) ا . پ . بلغت زند زر سرخ و طلا و ذهب .
داباغى
(
d b qi
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - دعاباغى .
داباهانتنن
(
d b h netan
) ف ل .
پ . بلغت زند خنديدن .
داباهانيده
(
d b h nide
) ص . پ .
خنديده .
دابة
(
d bbat
) ا . ع . هر حيوانى كه بر زمين بجنبد . و گام زنندهء از حيوان و ستور و يطلق على الذكر و الانثى . ج : دواب . و