تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 827

مساهمون:

ص٨٢٧
آواز گشتن .

تخرس

(
taxarros
) م . ع . تخرست المراة : طعام مهمانى ولادت خود پخت آن زن . و منه المثل تخرسى يا نفس لا مخرسة لك اى اصنعى لنفسك الخرسة قالته امراة ولدت و لم يكن لها من يهتم لها يضرب فى اعتناء المرء بنفسه .

تخرص

(
taxarros
) م . ع . تخرص على : افترا كرد بر من .

تخرط

(
taxarrot
) م . ع . تخرط الطائر اى اخذ الدهن من مدهنه بزمكاه : بد مغزه گرفت آن مرغ روغن از روغندان يعنى بيرون كشيد آن مرغ مادهء دسم را از سرين خود .

تخرق

(
taxarroq
) م . ع . دروغ بر بافتن . و دريده و پاره‌پاره شدن . و فراخ دستى كردن در سخاوت .

تخرم

(
taxarrom
) م . ع . شكافته گرديدن و تخرمت الخرزة : باز گرديد درز . و تخرم زبد فلان اى سكن غضبه : آرام گشت خشم فلان . و تخرمت المنية القوم : از بيخ بركند آن قوم را مرگ . و فلان يتخرم زبده : پيش مىآيد ما را فلان بظلم و حماقت . و تخرم الرجل : معتقد دين خرمى گرديد فلان . و نيز تخرم : سوراخ شدن مرواريد و مهره و يا پرهء بينى .

تخرمل

(
taxarmol
) م . ع . تخرمل الثوب : پاره‌پاره گرديد جامه .

تخرور

(
toxrur
) ا . ع . مرد متوسط ميان چالاكى و سستى .

تخريب

(
taxrib
) م . ع . خربه تخريبا : ناآبادان كرد آن را . و خرب الدار : ويران كرد خانه را .

تخريب

(
taxrib
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ويرانى و خرابى و پايمالى و پاسپردگى و انهدام .

تخريج

(
taxrij
) م . ع . خرجه تخريجا : بيرون آورد آن را . و خرجه فى الادب : فرار راه افگند او را در علم ادب و بر ساخت . و خرج اللوح : نوشت بعض لوح را و گذاشت بعض آن را . و خرج العمل : بر انواع و اقسام گردانيد آن كار را . و خرجت الساعة المرعى : چريد بعض جاى چراگاه را و گذاشت بعض جاى آن را .

تخريج

(
taxrij
) ا . ع . فراخى در جائى و تنگى در جائى ديگر يق عام فيه تخريج .

تخريس

(
taxris
) م . ع . خرس على المراة تخريسا : طعام مهمانى ولادت پخت براى آن زن .

تخريش

(
taxric
) م . ع . خرش الزرع تخريشا : برآمد سر خوشهء زراعت .

تخريص

(
texris
) و تخريصة (
texrisat
) ا . ع . خشتك پيراهن و جز آن - معرب تيريز .

تخريط

(
taxrit
) م . ع . خرط الدواء فلانا تخريطا : راند دوا شكم فلان را .

تخريف

(
taxrif
) م . ع . خرفه تخريفا : خرف خواند او را .

تخريق

(
taxriq
) م . ع . دريدن و پاره‌پاره كردن . و بسيار دروغ گفتن .

تخريم

(
taxrim
) م . ع . خرم الخرزة : باز كرد درز را .

تخزب

(
taxazzob
) م . ع . تخزب الجلد : تهبج كرد پوست . و تخزب ضرع الناقة : آماس كرد پستان آن ماده شتر .

تخزبز

(
taxazboz
) م . ع . بزرگى نمودن . و روى ترش كردن . و تخزبز البعير : بدست زد شتر هر آنكه را كه يافت .

تخزبوب

(
taxzabub
) ا . ع . ماده شتر نجيب .

تخزع

(
taxazzo '
) م . ع . تخزع عن قومه : تخلف كرد از قوم خود . و تخزع اللحم من الجزور : پاره گوشت جدا كرد از جزور . و تخزع القوم الشيئ : بخش بخش كرده گرفتند آن قوم ميان خود .

تخزل

(
taxazzol
) م . ع . تخزل السحاب : بعض ابراز گرانى بر بعض ديگر برآمد . و نيز تخزل : رفتن بگرانبارى و سستى .

تخزلج

(
taxazloj
) م ع تخزلج فى مشيه : شتاب كرد در رفتار .

تخزم

(
taxazzom
) م . ع . تخزم الشوك فى رجله : خليد خار در پاى او .

تخزير

(
taxzir
) م . ع . تنگ كردن و بهم كشيدن .

تخزيع

(
taxzi '
) م . ع . بريدن .

تخزيم

(
taxzim
) م . ع . خزم البعير : خزامه در بينى شتر كرد .

تخس

(
taxs
) و (
taxas
) ا . پ . تافتن دل از غم و الم .

تخس

(
toxas
) ا . ع . دلفين كه نوعى از جانوران دريائى باشد .

تخسية

(
taxseyat
) م . ع . خسى تخسية : طاق و جفت بازيد با گردكان .

تخسير

(
taxseyr
) م . ع . خسره تخسيرا : هلاك كرد او را .

تخش

(
taxc
) ا . پ . بالا و صدر مجلس و نوعى از تير . و تير آتش‌بازى . و نوعى از كمان كه تير بسيار كوچكى دارد .

تخشا

(
taxc
) ص . پ . سعى كنده و كوشنده .

تخشب

(
taxaccob
) م . ع . تخشبت