تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 826

مساهمون:

ص٨٢٦
سخالخورد : حكايات گذشته و تختهء شطرنج : صفحه‌اى كه در روى آن شطرنج بازى كنند . و تختهء عاج : تختى كه از دندان فيل سازند . و كنايه از روز و از سرين بلورين . و تخته كردن : پهن كردن و حلاجى كردن پنبه . و تختهء كشتى : سطح كشتى . و تختهء كفشگر : كنده‌اى كه كفشگر به روى آن چرم را مىبرد . و تختهء گوئى : چوگانى كه سرش مانند چمچه باشد و بدان گوى بازى كنند و بتازى طبطاب گويند و تختهء محاسبان : زمين . و تختهء محاسبان شود : يعنى گرد بر سر افتد و گرد آلود شود . و تختهء مينا : آسمان . و تختهء نرد : اسباب بازى فرد . و تختهء نرد آبنوسى : فلك البروج . و آهن تخته : صفحهء آهن . و تخت يا تخته : يعنى اورنگ پادشاهى . و يا مرگ و تابوت و عمارى .

تخته

(
toxte
) ص . پ . توخته و ادا كرده و گزارده خواه وام باشد و يا امانت و يا نماز .

تخته بند

(
taxte - band
) ا . پ . پارچه‌اى كه در شكسته بندى به كار برند و در روى تخته‌ها پيچند . و محبوس و در بند افتاده و گرفتار .

تخته بندى

(
taxte - bandi
) ا . پ . جيره‌اى كه در شكسته بندى با تخته كنند .

تخته بيد

(
taxte - bid
) ا . پ . ساس .

تخته پل

(
taxte - pol
) ا . پ . جسر و معبر چوبى .

تخته پوش

(
taxte - povc
) ص . پ . پوشيده شدهء با تخته‌هاى چوبين .

تخته تخته

(
taxte - taxte
) م ف . پ . قطعه قطعه و پارچه پارچه .

تخته كشيده

(
taxte - kacide
) ص . پ . گسترده شدهء از تخته .

تخته كلاه

(
taxte - kol h
) ا . پ . قسمى از سياست كه كلاه كاغذى زنگوله دارى بر سر مجرم گذاشته و بر خر سوار كرد گرد شهر مىگردانند و گاه مىزنندش تا بر قصد .

تخته گردن

(
taxte - gardan
) ص . پ . آنكه داراى گردن پهن و كلفت و راست باشد .

تخته مشق

(
taxte - macq
) ا . پ . لوحى كه كودكان به روى آن مشق خط مىكنند .

تختى

(
taxti
) ا و ص . پ . منسوب به تخت و لوحى كه كودكان به روى آن علم و عمل خط مىآموزند و مهر و خاتم سنگى . و صدر . و سينه .

تختير

(
taxtir
) م . غ . ختره الشراب تختيرا : تباه كرد ذهن او را شراب .

تختيم

(
taxtim
) م . ع . نيك مهر كردن ( شدد للمبالغة ) .

تخثر

(
taxassor
) ا . ع . ستبرى .

تخثيث

(
taxasis
) م . ع . گرد آوردن و مرمت كردن .

تخثير

(
taxsir
) م . ع . ستبر و چغرات گردانيدن شير را يق خثر اللبن تخثيرا .

تخثيم

(
taxsim
) م . ع . پهناور گردانيدن چيزى را .

تخجم

(
taxjom
) ص . پ . حريص و خداوند شره .

تخجيل

(
taxjil
) م . ع . خجل كردن كسى را .

تخدب

(
taxaddob
) م . ع . راه رفتن نه به زودى و نه بدرنگى .

تخدد

(
taxaddod
) م . ع . متشنج شدن . و لاغر شدن . و تخدد لخمه : لاغر و گم گوشت شد او .

تخدع

(
taxaddo '
) م . ع . بتكلف فريفتن و خدعه كردن .

تخديد

(
taxdid
) م . ع . لاغر شدن و لاغر گردانيدن ( لازم و متعدى ) و خدوه : شكافت آن را .

تخدير

(
taxdir
) م . ع . مقيم بودن دختر در خدر .

تخدير

(
taxdir
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بىحسى و خدارت و سستى اندام . و تخدير كردن : بىحس نمودن و سست كردن اندام و جز آن .

تخديش

(
taxdic
) م . ع . خدشه تخديشا : خراشيد آن را ( شدد للمبالغة ) .

تخديع

(
taxdi '
) م . ع . ضربت زدن غير نافذ نابرنده .

تخديم

(
taxdim
) ا . ع . سپيدى گرداگرد خرده گاه اسب .

تخذرف

(
taxazrof
) م . ع . انداختن شتران سنگريزه‌ها را با سپل خود از شتاب روى يق تخذر فته و النوى اى رمت به او تخذر فته النوى اذا رميت به .

تخذم

(
taxazzom
) م . ع . بريده شدن و تخذمه بريد آن را ( لازم و متعدى ) .

تخذيع

(
taxzi '
) م . ع . پاره پاره كردن و بريدن بقسمى كه جدا نگردد و زدن بشمشير چنان كه نافذ و كارگر نشود .

تخذيل

(
taxzil
) م . ع . بر خذلان گذاشتن يق خذل عنه اصحابه اى حملهم على خذلانه .

تخذيم

(
taxzim
) م . ع . بريدن و پاره پاره كردن .

تخرب

(
taxarrob
) م . ع . تخرب القادح الشجرة : خورد كرم چوب خواره درخت را .

تخرج

(
taxarroj
) م . ع . تخرج فى الادب : فرا راه افتاد در علم ادب و بر ساخته شد .

تخرخر

(
taxarxor
) م . ع . تخرخر بطنه : جنبان شد شكم او از كلانى .

تخرد

(
taxarrod
) م . ع . شرمنده گشتن و ساكت شدن از ترس . و پست