تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1392

مساهمون:

ص١٣٩٢
فرورفتگى چيزى به جائى به نحوى كه مجروح گرداند مانند فرورفتگى خار بعضو آدمى . و انقطاع . و انديشه و گمان و شبهه . و ريش و جراحت .

خلشك

(
xalock
) ا . پ . كوزهء گلين منقش كه داخل جهاز دختران كنند و كوزهء گلينى كه دختركان در آن آبهاى رنگين كنند و بيك ديگر پاشند . و پاچهء ازار و شلوار رنگارنگ .

خلشك

(
xolock
) ا . پ . آب دهن و خيو .

خلص

(
xels
) ا . ع . دوست . و گزيده . يق : فلان خلصى . ج : خلصاء و خلصان .

خلص

(
xalas
) ا . ع . بياره‌اى خوش بوى كه بر درختى كه نزديك وى بود مىتند و دانهء آن مانند مهرهء عقيق است .

خلص

(
xalas
) م . ع . خلص العظم خلصا ( از باب سمع ) : خوش درآمد استخوان در گوشت و آن در قصب استخوانهاى دست و پا باشد .

خلصاء

(
xals '
) ا . ع . محلى در بيابان كه در آنجا چشمه‌اى يافت شود .

خلصاء

(
xolas '
) ا و ص . ع . ج . خلص . و ج . خالص .

خلصا الشنة

(
xalsaccanate
) ا . ع . دوال دوتاه كه بر درزهاى مشك نهاده دوخته باشند . و آب بىآميغ كه از درزهاى مشك تراود .

خلصان

(
xols n
) ا . ع . ج . خلص .

خلصة

(
xalasat
) ا . ع . واحد خلص يعنى يكدانهء خلص . و ذو الخلصة و يا ذو الخلصة : خانه‌اى كه آن را كعبهء يمانيهء خثعم گفتندى و در آن خانه بتى بود خلصة نام و يا بدان جهة كه آن خانه منبت گياه خلصة بود .

خلط

(
xalt
) م . ع . خلطه خلطا و خليطى ( از باب ضرب ) : آميخت آن را .

خلط

(
xalt
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آميزش و اختلاط . و متعجب و آشفته و حيران . و خلط شدن : آميختن . و متعجب و حيران گشتن . و خلط كردن : آميختن و سرشتن و مخلوط كردن و درهم كردن . و شوريدن و آشفتن .

خلط

(
xalt
) و (
xalet
) و (
xolot
) ا . ع . مرد متملق آميزندهء بمردم . و كسى كه زنان و متاع خود را ميان مردم اندازد .

خلط

(
xelt
) ا و ص . ع . گول . و هر آميزندهء با ديگرى . و خرماى هر جنس بهم آميخته . و هر چهار مزاج از مردم . ج : اخلاظ . و باصطلاح متقدمين از اطبا جسم رطب سيال يستحيل اليه الغذاء اولا و هو اربعة : البلغم و الدم و الصفراء و السوداء .

خلط

(
xelt
) و (
xelet
) ا . ع . تير و كمان كه چوب آنها در اصل كژ بوده باشد .

خلط

(
xelt
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هر يك از چهار گش . مر . گش .

خلط

(
xalet
) ص . ع . رجل خلط : مرد گول .

خلط

(
xolot
) و خلطاء (
xolat '
) ع . ج . خليط .

خلطة

(
xeltat
) ا و ص . ع . عشرت . و امراة خلطة : زن آميزندهء با مردم .

خلطة

(
xoltat
) ا . ع . انبازى .

خلط ملط

(
xelton - melton
) ص . ع . رجل خلط ملط : مرد آميخته نسب .

خلطه

(
xolte
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آميزش و معاشرت و اختلاط با مردم .

خلطى

(
xeletiyy
) ص . ع . منسوب بخلط .

خلطين

(
xaltin
) ا . ع . آبى كه در آن خرما و يا مويز خيسانيده و به حالت تخمير در آمده و مسكر شده باشد .

خلع

(
xal '
) ا . ع . گوشت كه آن را با توابل پزند و در خنورى نهند تا بوقت خورند . و گوشت خشك بريان كرده با چربش كه به فارسى قورمه گويند .

خلع

(
xal '
) م . ع . خلعت العضاه خلعا ( از باب فتح ) : برگ آوردند درختان عضاه . و خلع ( مجهولا ) : گسست پى پاشنهء وى . و خلع ثوبه : بركند جامه را از تن . و كذلك خلع نعله و خفه و نحوهما . و نيز خلع : معزول كردن از عمل . يق : خلع الوالى فهو مخلوع . و عاق كردن فرزند . و خلع السنبل : خار برآورد خوشه . و خلع الغلام : كلان ذكر گرديد كودك از رسيدگى . و خلع على فلان : خلعت داد فلان را و بر وى خلعت پوشانيد .

خلع

(
xal '
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - عزل و معزولى . و برآمدگى عضو از بندگاه . و بيرون شدن جامه و موزه . و خلع شدن : معزول شدن و از شغل و عمل خارج شدن . و بيرون شدن عضوى از بندگاه خود . و خلع كردن : عزل كردن و از شغل و عمل خارج كردن . و بيرون كردن جامه و موزه .

خلع

(
xol '
) ا . ع . رهائى زن بر مالى كه شوهر بستاند از وى و يا از غير وى .

خلع

(
xol '
) م . ع . خلع امراته خلعا ( از باب فتح ) : رها كرد زن خود را بر مالى كه از وى ستاد .

خلع

(
xela '
) ع . ج . خلعة .

خلعاء

(
xal ' '
) ا . ع . كفتار .

خلعاء

(
xola '
) ا . ع . بطنى از بنى عامر ابن صعصعة كه اطاعت كسى نكردندى .

خلعاء

(
xola
) ص . ع . ج . خليع