تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1391

مساهمون:

ص١٣٩١
ايران كه اصلا از نژاد ترك‌اند و در ما بين ساوه و قم و عراق مسكن دارند .

خلج

(
xalaj
) ا . ع . درد استخوان از ماندگى و كوفتگى و تباهى .

خلج

(
xalaj
) م . ع . خلج خلجا ( از باب سمع ) : مبتلا گرديد به درد استخوان از ماندگى و كوفتگى .

خلج

(
xoloj
) ا . ع . گروهى از عرب و هم كانوا من عدوان فالحقهم عمر بن الخطاب رضى اللّه عنه بالحارث بن مالك بن النصر و سموا بذلك لانهم اختلجوا من عدوان . و نيز خلج : ج . خليج .

خلج

(
xellej
) ا . ع . دور و بعيد .

خلجان

(
xolj n
) ع . ج . خليج . و ج . اخلج .

خلجان

(
xalaj n
) ا . پ . مودت و محبت و عشق . و خواهش و آرزو . و خارخار . و رغبت و ميل خاطر . و نام قريه‌اى از توابع شيراز .

خلجان

(
xalaj n
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بخاطر درآمدن . و جستن اعضا . و پريدن چشم . و لرزيدن . و مضطرب شدن .

خلجان

(
xalaj n
) م . ع . خلجت العين خلوجا و خلجانا ( از باب نصر و ضرب ) : پريد آن چشم . و خلج العضو : مضطرب شد آن عضو . و نيز خلجان : مجنونانه رفتن بر زمين .

خلجم

(
xaljam
) ا . ع . تناور بزرگ و دراز ترنجيده خلقت .

خلچ

(
xalac
) ا . پ . طايفه‌اى از مردم ايران . مر . خلج .

خلچه

(
xolce
) ا . پ . عصاى سركج .

خلخ

(
xallox
) ا . پ . شهر بزرگى در خطاى كه مشك خوب از آنجا آورند و خوبان را بدانجا نسبت كنند چه مردمان آنجا در جمال و حسن ضرب المثل‌اند . و هر چيز خوشبوى .

خلخال

(
xalx l
) ا . پ . ايالت كوچكى ما بين زنجان و گيلان و قزوين . و پاى برنجن . و خلخال زر و يا خلخال فلك : آفتاب .

خلخال

(
x lx l
) ا . ع . پاى برنجن . ج : خلاخيل .

خلخال

(
xalx l
) ص . ع . ثوب خلخال : جامهء باريك .

خلخان

(
xalx n
) ا . پ . گياهى مانند اشنان كه در حوالى بلخ از آن شخار مىگيرند .

خلخل

(
xalxal
) ص . ع . ثوب خلخل : جامهء باريك .

خلخل

(
xalxal
) و (
xolxal
) ا . ع . پاى برنجن . ج : خلاخل .

خلخلة

(
xalxalat
) م . ع . خلخل العظم : گرفت گوشت را كه بر استخوان بود .

خل خمر

(
xal - xamr
) ا . ع . سركه انگور و آن را خل خمر بدان‌جهت گويند كه ما دام كه خمر نشود سركه نمىگردد .

خلد

(
xald
) م . ع . خلد خلدا و خلودا ( از باب نصر ) : مويش هنوز سپيد نشده كلان سال گرديد . و خلد بالمكان و الى المكان : مقيم گرديد در آن جاى . و خلد خلودا : هميشه ماند .

خلد

(
xold
) ا . ع . بقا و هميشگى . و بهشت . و نوعى از قبره . و دست برنجن . و گوشواره . ج : خلدة .

خلد

(
xold
) و (
xald
) ا . ع . موش كور كه جانورى است كور زير زمين هرگاه پياز و يا گندنا بر سوراخ وى نهند از بوى آن برآيد و شكار كند . ج : مناجذ از غير لفظ آن مانند مخاض كه جمع خلفة است .

خلد

(
xold
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بهشت . و هميشگى .

خلد

(
xalad
) ا . ع . حال . و دل . و نفس . يق : وقع ذلك فى خلدى اى فى قلبى . و ج . خلدة .

خلد برين

(
xolde - barin
) ا . پ . بهشت بالائين .

خلدة

(
xoldat
) ا . ع . واحد خلد كه موش كور باشد .

خلدة

(
x ladat
) ا . ع . دست برنجن . و گوشواره . ج : خلد .

خلدة

(
xeladat
) ع . ج . خلد كه دست برنجن و گوشواره باشد .

خلد مكانى

(
xold - mak ni
) ص . پ . به آسمان برافراشته شده و در بهشت جايگزين شده .

خلر

(
xolar
) و (
xalar
) و (
xollar
) ا . پ . نوعى از غله شبيه بكرسنه .

خلر

(
xollar
) ا . پ . جائى در نزديكى شيراز كه داراى تاك بسيارى است و انگور آنجا براى شراب بهترين انگورهاست و شراب خلر : شرابى است كه از انگور خلر مىسازند .

خلس

(
xals
) ا . ع . گياه خشك كه گياه تر از بن آن رسته بهم آميخته باشد .

خلس

(
xals
) م . ع . خلسه خلسا و خليسى ( از باب نصر ) : ربود آن را .

خلس

(
xolos
) ص . ع . هن نساء خلس : ايشان زنان سپيدى هستند كه سپيدى آنها بسياهى آميخته . و واحد آن را خليس و يا خلاسية گفته‌اند .

خلسة

(
xalsat
) ا . ع . يك بار ربودگى .

خلسة

(
xelsat
) ا . ع . نوع و هيئت ربودگى .

خلسة

(
xolsat
) ا . ع . ربودگى . و بهم آميختگى گياه خشك و تر .

خلش

(
xalec
) پ . م . ح . خليدن . ا .