تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1373

مساهمون:

ص١٣٧٣

خصومتگر

(
xosumat - gar
) ا . پ . دشمنى كننده و مدعى و منازع و حريف .

خصى

(
xosy
) و (
xesy
) ا . ع . خايه .

خصى

(
xas
) م . ع . خصى خصى ( از باب سمع ) : درد گرفت خايهء او .

خصى

(
xasi
) ص . ع . دردمند خايه .

خصى

(
xos
) ع . ج . خصية .

خصى

(
xasiyy
) ص . ع . خايه كشيده شده . ج : خصية و خصيان .

خصى

(
xasiyy
) ا . ع . شعرى كه خالى از حديث زنان باشد .

خصى

(
xossiyy
) ص . ع . سبوئى كه در خصوص كوفه ساخته شده باشد .

خصيان

(
xesy n
) ع . ج . خصى .

خصيان

(
xosy ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه - دو خايه و يا پوستى كه در آن دو خايه جاى دارد .

خصيب

(
xasib
) ص . ع . بلد خصيب : شهر فراخ سال و بسيار غله . و رجل خصيب : مرد بسيار خير فراخ ناحيه . و ابو خصيب : گوشت .

خصية

(
xesyat
) ع . ج . خصى (
xasiyy
) .

خصية

(
xesyat
) و (
xosyat
) ا . ع . خايه .

خصية

(
xosyat
) ا . ع . گوشوارهء در گوش . و خصية البحر : جند بيدستر . و خصية الثعلب : سعلب . و خصية الكلب : يك نوع گياهى .

خصيته

(
xossiyyat
) م . ع . خص خصا و خصوصا و خصيته . مر خص .

خصية

(
xosiyyat
) ص . ع . دنان خصية : خمهاى ساخته شده در خصوص كوفه .

خصيتان

(
xosyet ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه - دو خايه .

خصيرى

(
xosyriyy
) ا . ع . اختصار كننده . و آنكه زوائد از چيزى دور كند .

خصيص

(
xasis
) ا . ع . مخصوص و خاص .

خصيصة

(
xosaysat
) ا . ع . مصغر خاصة .

خصيصه

(
xasise
) ا . پ . - مأخوذ از خصاصة تازى - هر چيزى كه به كسى خاص بود و ديگرى را در وى مشاركت نباشد .

خصيصى

(
xessis
) و خصيصاء (
xessis '
) م . ع . خص خصا و خصيصى و خصيصاء . مر . خص .

خصيف

(
xasif
) ا . ع . خاكستر . و كفش پاره دوخته . و شيرى كه بر آن جغرات ريخته باشند . و از اعلام است .

خصيف

(
xasif
) ص . ع . هر چيز دو رنگ . و جبل خصيف : كوه دو رنگ كه سياهى و سپيدى داشته باشد . و كتيبة خصيف : سپاه برنگ آهن .

خصيفة

(
xasifat
) ص . ع . مونث خصيف . و كتيبة خصيفة : لشكر دو رنگ و برنگ آهن و جز آن .

خصى كرده

(
xasi - karde
) ص . پ . اخته كرده و اخته و خايه درآورده .

خصيل

(
xasil
) ا . ع . دمب و ذنب . و مغلوب در قمار . و ج . خصيلة .

خصيلة

(
xasilat
) ا . ع . پاره‌اى از گوشت و گوشت ران و بازو و ذراع . و هر پى كه با گوشت درشت باشد . ج : خصيل و خصائل . و موى در هم پيچيده اندك باشد يا بسيار .

خصيم

(
xasim
) ص . ع . خصومت كننده . ج : خصماء و خصمان .

خصين

(
xasin
) ا . ع . تبر خرد - مذكر و مونث هر دو آيد - . ج : خصن (
xoson
) و اخصن (
axson
) .

خصيه

(
xosye
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خايه كه پوتا و پوته نيز گويند .

خضا

(
xaz
) م . ع . خضا الشيى خضا ( از باب نصر ) : ريز ريز شد آن چيز و شكست درصورتىكه تر بود .

خضاب

(
xez b
) ا . ع . رنگ . و آنچه بدان رنگ كنند مانند حنا و جز آن .

خضاب

(
xez b
) م . ع . خضب خضبا و خضابا . مر . خضب .

خصاب

(
xez b
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - وسمه . و حنا و گلگونه . و رنگ حنا و وسمه در موى سر و ريش و رنگ حنا در دست و پا . و رنگين و خضاب كرده شده . و خضاب كردن : با حنا و وسمه موى سر و ريش را رنگ كردن و با حنا دستها و پاها را رنگ كردن .

خضاخض

(
xoz xez
) ا . ع . جاى بسيار آب و درخت . و فربه كلان شكم از مردان و شتران . و باد ميان صبا و دبور . و بادى كه از جانب مشرق وزد .

خضاخضة

(
xoz xezat
) ا . ع . فربه كلان شكم از مردان و شتران .

خضاد

(
xaz d
) ا . ع . نوعى از درخت نرم و بيخار . و دردى در اعضا كمتر از شكستگى .

خضار

(
xaz r
) ا . ع . شير كه در آن آب بيشتر باشد . و ترهء نورس .

خضار

(
xozz r
) ا . ع . مرغى .

خضارب

(
xoz reb
) ص . ع . ماء خضارب : آبى كه موج زند بعض آن بر بعض مانند آب غدير و وادى .

خضارة

(
xoz rat
) ا . ع . تره‌هاى سبز . و دريا و به اين معنى اخير غير منصرف است .

خضارع

(
xoz re '
) ا . ع . بخيلى كه بتكلف سخاوت كند .

خضارم

(
xaz rem
) ع . ج . خضرم .

خضارم

(
xoz rem
) ا . ع . مهتر بردبار .

خضارمة

(
xaz remat
) ع . ج . خضرمى قومى از مردم ايران را گويند كه در اوائل اسلام هجرت كرده سكونت شام را اختيار نمودند و آنان كه سكونت بصره را اختيار كردند اساورة و آنان كه سكونت كوفه را برگزيدند
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1373 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )