تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1344

مساهمون:

ص١٣٤٤

خرت

(
xart
) و (
xort
) ا . ع . سوراخ گوش و سوزن و تير و مانند آن . ج : خروت و اخرات . و استخوانى خرد نزديك سينه كه آن را استخوان خنجرى گويند .

خرت

(
xort
) ص . ع . ذئب خرت : گرگ شتاب رو . و كذلك كلب خرت .

خرت

(
xort
) و (
xorat
) ع . ج . خرتة .

خرت برت

(
xerta - berta
) ا . ع . شهرى در ديار بكر .

خرتة

(
xortat
) ا . ع . حلقه‌اى در سر تنگ ستور . ج : خرت (
xort
) و خرت (
xorat
) و ج ج : اخرات .

خرتك

(
xartak
) و (
xartok
) ا . پ . مهره‌هاى الوانى كه بر بازوى اطفال بندند يا بر گردن آنها آويزند و خرمك نيز گويند .

خرتنگ

(
xar - tang
) ا . پ . قريه‌اى در نزديكى سمرقند .

خرتوت

(
xar - tut
) ا . پ . توت بزرگ زبون بيمزه .

خرثاء

(
xars '
) ا . ع . زن برآمده تهيگاه سست گوشت .

خرثاء

(
xers '
) ا . ع . مور سرخ .

خرثمة

(
xarsamat
) و (
xarsemat
) ا . ع . نوك كفش .

خرثى

(
xorsiyy
) ا . ع . اثاث البيت . وردىترين متاع وردىترين غنيمت .

خرج

(
xarj
) و (
xorj
) ا . ع . باج . ج : اخراج و اخاريج و اخرجة .

خرج

(
xarj
) ا . ع . ابرهمين كه برآيد و بيرون شود . و نام موضعى در يمامه .

خرج

(
xarj
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بيرون شد از مال هر چه باشد و هزينه و در رفت و رفتيه ضد درآمد . و حق العمل و حق كار و زحمت و حق نگاهدارى . و صرف و مصرف و نفقه . و خرج عيال : نفقهء عيال . و خرج قليل : صرف كم . و خرج كردن : صرف نمودن . و فروختن . و رفتن . و يا بيرون دويدن . و هجوم آوردن . و خرج يراق : اسباب اسب . و خرج هر روزه : برخور .

خرج

(
xorj
) ا . ع . خرجين . ج : خرجة (
xerajat
) .

خرج

(
xaraj
) ا . ع . ابلق از شتر مرغ و جز آن . و دو رنگ سياه و سپيد درهم .

خرج

(
xoroj
) ع . ج . خروج .

خرجاء

(
xarj '
) ا و ص . ع . مؤنث اخرج . مر . اخرج . و نام منزلى ميان مكه و بصره كه در آن سنگهاى سپيد و سياه هست . و گوسپندى كه پاهايش تا تهيگاه سياه باشد .

خرجة

(
xerajat
) ع . ج . خرج (
xorj
) .

خرجة

(
xorajat
) ص . ع . رجل خرجة و لجة : مردى كه بسيار آمد و شد كند .

خرجسته

(
xarjaste
) ا . پ . جنگ و خصومت و خرخشه و شلتاق . و جمهور . و خر در گله . و كسى كه از يك طايفه نباشد و خود را بدان منسوب گرداند مانند سادات خرجسته .

خرجل

(
xarjal
) ا . پ . يك قسم مرغى كه مردم شيراز كور كور گويند . و يك قسم ملخ بىبالى كه ميگو نيز گويند .

خرجى

(
xarji
) ا و ص . پ . پولى كه جهة معاش و گذران صرف نمايند .

خرجيدن

(
xarjidan
) ف ل . پ . چشم گريان داشتن و اشك ريختن .

خرجين

(
xorjin
) و خرجينه (
xorjine
) ا . پ . چيزى از پلاس كه زاد و رخت در آن نهاده بر ستور بار كنند .

خرچ

(
xarc
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خرج . و خرچ راه شدن : در راه سفر مردن .

خرچاره

(
xar - care
) ا . پ . سرخرى كه در باغ در روى تيرى نصب كنند جهة محافظت از چشم زخم .

خرچال

(
xar - c l
) ا . پ . قسمى از مرغابى كبود رنگ و بزرگ . و شخص كودن .

خرچكوك

(
xarcakuk
) و خرچلوك (
xarcaluk
) ا . پ . گياهى كه خروك نيز گويند و زنان جهة زياد شدن شير خورند .

خرچنگ

(
xar - cang
) ا . پ . سرطان و پيچيا و چنگار . و برج چهارم از بروج - دوازده‌گانهء فلكى . و يك قسم گياهى . و خرچنگ فلك : برج سرطان .

خرچوب

(
xar - cub
) ا . پ . خرك كاسهء رباب و تار و كمانچه و جز آن .

خرچه

(
xarce
) ا . پ . حاشيه . و مخارجى كه در ادعاى چيزى خرج مىكند .

خرچى

(
xarci
) ا . پ . خرجى .

خرچيدن

(
xarcidan
) ف ل . پ . خرجيدن .

خرچينه

(
xarcine
) ا . پ . شانهء مرغ و تاج مرغ .

خرخار

(
xarx r
) ا . ع . آب روان .

خرخانه

(
xar - x ne
) ا . پ . اصطبل خران و قفص مرغان .

خرخاوند

(
xarx vand
) ا . پ . خداوند و مالك ، ولى در تحقير استعمال كنند .

خرخجيون

(
xorxojivan
) ا . پ . كابوس .

خرخر

(
xarxar
) ا و ص . پ . دو تا . و دوتائى و خميدگى . و دو لائى . و طاق . و پشته . و گنبد . و پشتهء ايوان .