تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1343

مساهمون:

ص١٣٤٣

خربة

(
xarebat
) ا . ع . جاى ويران و ناآباد . ج : خرب و خربات و خرائب . و نام قريه‌اى . و نام پنج قريه در مصر .

خربت

(
xar - bat
) و خربته (
xar - bate
) ا . پ . قاز و بط بزرگ . و نادان و احمق . و ظريف و شوخ و مسخره . و مفسد و بىديانت .

خربد

(
xorabed
) ا . ع . شير خفته و ترش و ستبر .

خربز

(
xorboz
) ا . پ . خربزه . و هندوانه . و گياهى مانند اشنان .

خربز

(
xorbez
) ا . ع . معرب خربزه و بمعنى آن .

خربزه

(
xar - boze
) ا . پ . بطبخ و ميوه‌اى شيرين و لذيذ و خوش‌بو و كلان . و خربزهء ابو جهل : حنظل . و خربزهء روباه : علقم . و خربزهء هندى : هندوانه .

خربزه زار

(
xarboze - z r
) ا . پ . فاليز خربزه و خيار و جز آن .

خربسته

(
xar - boste
) ا . پ . جزء بر آمدهء از سقف و قابول .

خربسيس

(
xarbasis
) ا و ص . ع . ارض خربسيس : زمين سخت . و ما يملك خربسيسا : ندارد چيزى .

خربشة

(
xarbacat
) م . ع . خربش الكتاب خربشة : تباه كرد كتاب را .

خربشك

(
xarback
) ا . پ . آهنگر . و نعلبند .

خربصة

(
xarbasat
) و (
xerbasat
) ا . ع . زن جوان پر گوشت . ج : خرابص .

خربصة

(
xarbasat
) م . ع . خربص المال كله : افتادند شتران و گوسپندان در چريدن و خوب چريدند . و خربص المال : مال را گرفته برد . و خربص الاشياء : تميز داد بعض آن چيزها را از بعض .

خربصيص

(
xarbasis
) ا . ع . چيزى در ريگ كه بريق و لمعان دارد مانند چشم ملخ . و لاغر . و گوشواره . و گياهى كه از دانهء آن طعام سازند . و شتر خرد . و دانه اى از زيور .

خربصيصة

(
xarbasisat
) ا . ع . يك نوع مهره‌اى . و ما عليهما خربصيصة : زيورى نپوشيده است . و ما فى الوعاء خربصيصة : نيست در خنور چيزى . و كذلك ما فى السقاء خربصيصة .

خربط

(
xar - bat
) ا . پ . يعنى بط بزرگ و قاز فربه و سمين . و مرد احمق و ابله . و آدم وحشى كه مانند غول موىدار باشد و در شكل شبيه انسان بود . و مرد حيله‌باز بىديانت .

خربطه

(
xar - bate
) ا . پ . بط بزرگ و فربه . و آدم مسخره .

خربق

(
xarbaq
) ا . ع . - معرب خربق فارسى - رستنى داروئى و بر دو قسم است : سپيد و سياه و سپيد آن را بگيلانى پلخم و پلاخم گويند و برگ آن مانند برگ بار تنگ باشد و سياه وى برگش شبيه به برگ خيار و تخمش مانند خسك دانه .

خربق

(
xarboq
) ا . پ . خربق و دورس .

خربق

(
xerbeq
) ا . ع . آنجا كه در آن آب صعود مىكند .

خربقة

(
xarbaqat
) ا . ع . تيزروى بر روى زمين . و زجر است مر بزان و آهوان ماده را .

خربقة

(
xarbaqat
) م . ع . خربق الثوب خربقة : شكافت جامه را و بريد . و خربق العمل : تباه و فاسد كرد عمل را ، و خربق الغيث الارض : شكافت باران زمين را .

خربقين

(
xarbaqayne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه - خربق سپيد و سياه .

خربله

(
xarbale
) ا . پ . دولاب و و چرخاب .

خربنده

(
xar - bande
) ا . پ . كسى كه خر الاغ را بكرايه دهد . و كسى كه در بازى خربازان سر ريسمان بدست گيرد .

خربواز

(
xar - bev z
) ا . پ . خفاش بزرگ و شبپرهء كلان .

خربور

(
xarbur
) و (
xorbur
) ا . پ . شب پرهء كلان . و جغد . و هر مرغى كه بشب پرواز كند .

خربوزه

(
xar - buze
) ا . پ . خربزه .

خربه

(
xarabe
) ا . پ . ويران و خراب .

خربيل

(
xerbil
) ا . ع . مؤمن آل فرعون كه خدا در قرآن مجيد مىفرمايد .

خربيواز

(
xar - biv z
) ا . پ . خربواز و شبپرهء كلان .

خرپشته

(
xar - pocte
) ا . پ . پشتهء بزرگ دراز ناهموار كه ميان آن بلند و دو طرفش نشيب باشد . و خيمه . و طاق . و ايوان . و هر چيز شبيه به آنها و آن را ماهى پشت نيز گويند . و نوعى از جوشن كه در روز جنگ پوشند .

خرپشه

(
xar - pace
) ا . پ . مگس و خرمگس .

خرپور

(
xarpur
) ا . پ . شپرهء كلان .

خرپى

(
xar - pay
) ا . پ . پىپا كه متصل بپاشنه است و باصطلاح تشريح آن را و تراخيل گويند .

خرت

(
xart
) م . ع . خرته خرتا ( از باب نصر ) : سوراخ كرد آن را . و خرت الارض ( از باب ضرب ) : رفت بر زمين و راههاى آن مخوف نبود .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1343 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )