تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1341

مساهمون:

ص١٣٤١

خراشيدگى

(
xar cidagi
) ا . پ . خاريدگى . و حك . و محو . و چاك . و شكافتگى . و پوست رفتگى و خراش و ريش و زخم كوچك .

خراشيدن

(
xar cidan
) ف ل و م . پ . خاريدن . و محو كردن . و ريش كردن و مجروح ساختن . و چاك كردن . و تحريك كردن . و غضبناك كردن . و ستردن . و برابر نمودن و هموار و صاف كردن .

خراص

(
xarr s
) ا . ع . دروغگو . ج : خراصون .

خراص

(
xorr s
) ع . ج . خارص .

خراصة

(
xer sat
) ا . ع . اصلاح - خلاف افساد - .

خراصون

(
xarr suna
) ع . ج . خراص .

خراط

(
xer t
) ا . ع . سركشى ستور و رسن در گسلانى وى از دست كشنده .

خراط

(
xor t
) و (
xar t
) و (
xorr t
) ا . ع . پيه كه از بيخ گياه لخ برآرند .

خراط

(
xarr t
) ا . ع . آنكه چوب تراشد و برابر سازد .

خراطة

(
xer tat
) ا . ع . شغل خراطى .

خراطم

(
xor tem
) ا . ع . زن درآمدهء در سن ياس .

خراطى

(
xar ti
) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - خراط و خراطى شده .

خراطى

(
xor t
) ا . ع . پيه كه از بيخ گياه لخ برآرند .

خراطى

(
xarr ti
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شغل تراشيدن چوب و برابر ساختن آن .

خراطيم

(
xar tim
) ع . ج . خرطوم . و خراطيم القوم : مهتران قوم .

خراطين

(
xar tin
) ا . ع . مأخوذ از خراتين و بمعنى آن .

خراع

(
xor '
) ا . ع . ديوانگى شتر ماده . و شكستگى پشت آن كه پيوسته بدان‌جهت نشسته ماند و برخاستن نتواند .

خراعة

(
xar at
) ا . ع . بىباكى و بىقيدى .

خراعة

(
xar at
) م . ع . خرع خراعة و خروعا و خرعا ( از باب كرم ) : سست گرديد .

خراعة

(
xorr at
) ا . ع . بوى شتر ماده .

خراف

(
xar f
) و (
xer f
) ا . ع . هنگام ميوه چيدن .

خراف

(
xar f
) و (
xer f
) م . ع . خرف خرفا و خرافا و خرافا و مخرفا . مر . خرف .

خرافات

(
xor f t
) ع . ج . خرافة . و حكايتهاى شب .

خرافات

(
xer f t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سخنان بيهوده و پريشان كه خوش آيند نباشد .

خرافة

(
xor fat
) ا . ع . آنچه چيده شود از ميوه . و نام مردى پرى زده از قبيلهء عذرة كه آنچه از پريان مىديد نقل مىكرد و مردم آن را دروغ پنداشتندى و باور نداشتندى و گفتندى هذا حديث خرافة و هى حديث مستملح كذب . ج : خرافات .

خرافت

(
xer fat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كلام پريشان و بيهوده كه قابل اعتماد نباشد .

خرافج

(
xor faj
) ا . ع . فراخى عيش .

خراق

(
xer q
) ع . ج . خرق .

خراقة

(
xar qat
) م . ع . خرق بالشئى خراقة ( از باب كرم ) : ندانست آن چيز را .

خراك

(
xar k
) و (
xarr k
) ا . پ . صدا و خراخرى كه در هنگام خواب و يا از گلو فشردن از بينى آدمى برآيد .

خر الاغ

(
xar - ol q
) ا . پ . خرى كه در چاپار خانه از براى حمل چاپار نگاهدارند .

خرام

(
xer m
) ا . پ . هر رفتارى كه از روى ناز و سركشى و زيبائى باشد . و خوش - رو و جميل و زن خوش صورت و شكيل . و نويد و مژدگانى . و هر چيز خوش . و شادى و شادمانى . و مهمانى و ضيافت و مژدهء بمهمانى طلبيدن . و خوش خرام : خوش رفتار .

خرام

(
xorr m
) ا . ع . از اعلام است . و چون جمع خارم باشد : كسانى كه در كسب معاصى كمر بسته باشند .

خرامان

(
xer m n
) ص . پ . روندهء با ناز و تكبر و تبختر .

خرامانى

(
xer m ni
) ا . پ . تبختر .

خرامانيدن

(
xer m nidan
) ف م . پ . خراميدن كنانيدن و فرمودن .

خرامرود

(
xar - amrud
) ا . پ . امرود بد شكل .

خرامة

(
xar mat
) م . ع . خرم الرجل خرامة ( از باب كرم ) : بىباك و گستاخ گرديد آن مرد .

خرامقان

(
xar maq n
) ا . پ . گياهى خوش‌بو شبيه بسنبل الطيب .

خرامل

(
xar mel
) ا . ع . جامه‌هاى كهنهء هر روز .

خرامنده

(
xer mande
) افا . پ . كسى كه با شوكت و حشمت و ناز و بزرگوارى راه مىرود و مىخرامد و كسى كه با زيبائى مىخرامد . و سير كنندهء با ناز .

خراميدگى

(
xer midagi
) ا . پ . بار بردارى با ظرافت . و زيبائى و چالاكى و لطافت .

خراميدن

(
xer midan
) ف ل . پ . راه رفتن بناز و تكلف و زيبائى . و خوش رفتن .